|
هفته پیش باخبر شدیم گونه گیاهی جدیدی از تیره گلهای آفتابگردان از سوی تیم تحقیقاتی گیاهشناسی پژوهشكده علوم گیاهی كشف و به نام گیاهشناس برجسته دانشگاه فردوسی مشهد نامگذاری و ثبت جهانی شده است.
گویا این گیاه زیبا و نادر كه بومی ایران است، تنها به تعداد بسیار كم در شكاف صخرههای مناطق كوهستانی مرتفع هزارمسجد و بینالود میروید.
بر این اساس، این گیاه جدید به افتخار مهندس محمدرضا جوهرچی و به نام وی اسمگذاری شده و به ثبت رسیده است كه در پایگاه اینترنتی www.ipni.org قابل مشاهده است.
گفتنی است در سالهای اخیر، گیاهان جدید دیگری توسط پژوهشكده علوم گیاهی در خراسان شناسایی و جمعآوری شدهاند كه به افتخار این گیاهشناس برجسته دانشگاه فردوسی مشهد نامگذاری شدهاند.
گفتگوی ما را با این محقق ایرانی میخوانید.
با خبر شدیم شما موفق به شناسایی و ثبت گونه جدیدی از گل آفتابگردان شدهاید. منطقه رویشی این گونه كجاست و در چه شرایط آب و هوایی رشد میكند؟
ابتدا باید به نكتهای اشاره كنم و آن اینكه تیتر خبر درج شده در سایتهای خبری با متن خبر مغایرت دارد. اگر به متن اصلی خبر مراجعه و دقت كنید گونه جدید گیاهی از سوی گروه تحقیقاتی پژوهشكده علوم گیاهی جمعآوری شده و توسط گروهی از گیاه شناسان متخصص به نام اینجانب نامگذاری و معرفی شده است.
در حقیقت این گیاه را ما پیدا و گیاهشناسان شناسایی كردهاند كه مقاله آن در مجله تخصصی گیاهشناسی Nordic Journal of Botany كه از مجلات نوع ISI است، به چاپ رسیده است.
دیگر آنكه گونه جدید در حقیقت نوعی مینا از خانواده آفتابگردان است نه خود آفتابگردان. بعلاوه منطقه رویشی این گیاه صخرههای كوهستانهای هزار مسجد و بینالود است كه در شرایط آب و هوایی سخت ارتفاعات كوهستانی رشد میكند.
● آیا منطقه رویشی آن با توجه به مطالعات شما منحصر به ایران میشود؟
منطقه رویشی مینای مشهدی با نام علمی Tanacetum joharchi انحصاراً در مناطق كوهستانی شمال غرب و جنوب غرب مشهد است و در هیچ نقطهای دیگر از كشور یا سایر نقاط دنیا دیده نشده است.
● مشخصات خاص آن از بعد یك گیاهشناس و نیز از نظر ظاهری چیست؟
یك گیاه صخرهزی Tanacetum joharchi، یك گونهگیاهی جدید از تیرهگل آفتابگردان (Asteraceae)، تبار گل مینا (Anthemideae) است. از نظر ظاهری هم گیاهی كوچك، چند ساله با برگهای كوتاه و متراكم و گلهای متعدد زیبا، درشت جذاب و به رنگ سفید است.
شرح مشخصات گیاهشناسی این گیاه هم بهصورت مقاله علمی در اواخر سال ۲۰۰۹ میلادی در مجله تخصصی گیاهشناسی Nordic Journal of Botany به چاپ رسیده است.
● چگونه و تحت چه شرایطی موفق به كشف این گونه خاص شدید؟
منطقه رویشی مینای مشهدی انحصاراً در مناطق كوهستانی شمال غرب وجنوب غرب مشهد است ودر هیچ نقطهای دیگر ازكشور یا سایر نقاط دنیا دیده نشده استبا اجرای طرح تحقیقاتی جمعآوری و شناسایی گیاهان استان خراسان بزرگ (شامل خراسان شمالی، رضوی، جنوبی و شهرستان طبس) از سال ۱۳۵۹ و تشكیل هرباریوم پژوهشكده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد تاكنون موفق به جمعآوری ۵۰ هزار نمونه گیاهی شامل حدود ۲۳۵۰ گونه شدهایم كه سی گونه آن كشف گیاه جدید برای دنیای علم بوده است و مینای مشهدی سیامین مورد آن است. این سی گونه گیاهی جدید توسط تیمهای تحقیقاتی پژوهشكده علوم گیاهی طی ۳۰ سال گذشته جمعآوری و توسط پژوهشگران پژوهشكده یا با همكاری دانشمندان گیاهشناس داخلی یا خارجی شناسایی، نامگذاری و معرفی شدهاند.
اصولا جمعآوری و نامگذاری یك گیاه جدید برای اولین بار كه توسط متخصصان گیاهشناسی صورت میگیرد، كشف تلقی میشود. همانگونه كه یك ویروس یا باكتری یا جانوری كشف میشود كه مینای مشهدی هم به اینصورت موجودیت علمی پیدا كرده است.
● ثبت جهانی آن در كجا و چگونه صورت گرفت و اهمیت اینگونه ثبت بینالمللی چیست؟
برای اینكه نام علمی معتبر هر گیاه در فهرست جهانی گیاهان قرار گیرد باید شرح علمی آن به زبان لاتین (نه انگلیسی) با رعایت استانداردهای تعیین شده توسط گیاهشناس به نگارش درآمده و در یكی از مجلات معتبر و تخصصی گیاهشناسی به چاپ برسد كه به منزله ثبت جهانی آن خواهد بود.
اسامی این گونه گیاهان در پایگاههای معتبر علمی از جمله www.ipni.org قابل دسترس است. اهمیت ثبت جهانی موجودات زنده توسط دانشمندان ایرانی موجب ارتقای جایگاه علمی و حیثیتی كشور خواهد بود كه پس از انقلاب اسلامی روندی چشمگیر و غیرقابل مقایسه داشته است.
● آیا از اینگونه می توان در زمینههای دارویی درمانی یا در صنایع غذایی (روغنهای گیاهی خوراكی) استفاده كرد؟
چون مینای مشهدی بتازگی معرفی شده است، بجز اطلاعات گیاهشناسی هیچگونه اطلاعات دیگری از آن وجود ندارد و قرار است به عنوان یك موضوع بكر از جنبههای مختلف نظیر دارویی و زینتی توسط پژوهشگران یا دانشجویان زبده مورد بررسی قرار گیرد.
● به اعتقاد شما آیا با توجه به تنوع اقلیمی كشورمان گونههای شناخته نشده و منحصر به فرد دیگری هم در كشور یافت خواهد شد؟
ایران به لحاظ موقعیت خاص اقلیمی از تنوع گیاهی بالایی برخوردار است، بهطوری كه همیشه مورد توجه گیاهشناسان دنیا بوده است. طبق آمار موجود تاكنون ۷۵۰۰ گونه گیاهی از طبیعت ایران گزارش شده است.
پس از پیروزی انقلاب اسلامی گیاهشناسان جوان ایرانی با یك خیزش علمی و فراگیر جایگزین كارشناسان بیگانه شدند و دست به جمعآوری گسترده گیاهان و مطالعات علمی روی آنها زدند و تعداد زیادی گیاه جدید را كشف و به جهان علمی معرفی كردند. هنوز این روند ادامه دارد و روزبهروز بر غنای ژنتیك گیاهی كشور افزوده میگردد.
گویا گیاهان منحصر بهفرد دیگری هم در پژوهشكده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد به ثبت جهانی رسیدهاند. مهمترین و شاخصترین آنها را به ما معرفی میكنید.
هرباریوم پژوهشكده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد كه با نشان FUMH در فهرست هرباریومهای معتبر جهان به ثبت رسیده است ، طی ۳۰ سال فعالیت علمی خود، آمار گیاهان شناخته شده خراسان را از ۱۸۰۰ گونه به ۲۳۵۰ گونه رسانده است.
به عبارت بهتر این پژوهشكده علاوه بر جمعآوری تمامی گیاهان گزارش شده از این منطقه، ۵۵۰ گونه دیگر را برای نخستین بار جمعآوری و شناسایی كرده است.
از این تعداد ۷۰ گونه برای نخستین بار از ایران (خراسان) گزارش شدهاند و ۳۰گونه آن كشف گیاه جدید بوده است، یعنی ۱۰۰گونه گیاهی به فهرست گیاهان ایران افزوده شده است.
هماكنون ۴ گونه جدید گیاهی دیگر از سوی پژوهشگران پژوهشكده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد كشف شده است كه بتدریج پس از تكمیل مطالعات، مقالههای علمی آنها برای چاپ به مجلات معتبر ارائه خواهد شد.
شكل نمايش مطلب
شهرت جهانی گل مینای ایرانی
هفته پیش باخبر شدیم گونه گیاهی جدیدی از تیره گلهای آفتابگردان از سوی تیم تحقیقاتی گیاهشناسی پژوهشكده علوم گیاهی كشف و به نام گیاهشناس برجسته دانشگاه فردوسی مشهد نامگذاری و ثبت جهانی شده است.
گویا این گیاه زیبا و نادر كه بومی ایران است، تنها به تعداد بسیار كم در...
|
اخبار علمی و آموزشی 
