انفجار زمرد فضایی بر فراز آتشفشان / لحظهای که چشم جهان را خیره کرد
- مجموعه: اخبار گوناگون
در شامگاه یکشنبه ۲۵ مه، دوربینهای رصدی کوه مایون در فیلیپین تصویری ثبت کردند که کمتر کسی انتظارش را داشت: یک آذرگوی با درخشش زمردیرنگ، درست بر فراز دهانهی آتشفشانی فعال منفجر شد. این لحظه کوتاه که در کمتر از دو ثانیه رخ داد، بهسرعت در شبکههای اجتماعی دست به دست شد و موجی از شگفتی و البته سوءتفاهم به راه انداخت.
بهگزارش لایوساینس، کوه مایون در استان آلبای، جزیرهی لوزون در مرکز فیلیپین، از اوایل ژانویه در حال فوران است. دو دوربین پخش زنده این آتشفشان ۲٬۴۶۳ متری را شبانهروز زیر نظر دارند و هر دو لحظهی انفجار آذرگوی را ثبت کردند. رویداد ساعت ۲۲:۳۳ به وقت محلی رخ داد و آژانس فضایی فیلیپین آن را رسماً تأیید کرد.
ویدیوی پایین را متخصصان پخش زندهی afarTV به صورت رنگی ضبط کردهاند. در این تصویر نیز درخشش قرمز ماگمای جاری و نور سبز زمردی آذرگوی دیده میشود. اگر این ویدیو را تا انتها تماشا کنید، نور کوچکی در نزدیکی مسیر آذرگوی میبینید که براساس گزارش این شبکه، احتمالاً متعلق به یک ماهواره است و ربطی به شهاب ندارد.
در ابتدا، آژانس فضایی فیلیپین در توضیح ویدیوی خود نوشت که تصاویر «برخورد یک شهابسنگ به دامنههای شمالی آتشفشان» را نشان میدهد. همین جمله کافی بود تا موجی از ویدیوهای گمراهکننده فضای مجازی را پر کند. اما چند ساعت بعد، بررسی دادههای لرزهای، فروصوت و تصاویر دوربینهای دیگر اطراف مایون نشان داد که شهاب در اتمسفر کاملاً متلاشی شده و به کوه برخورد نکرده است.
برخی برآوردها حاکی از آن است که اگر شهابواره به دامنهی مایون میرسید، انرژی ضربهاش معادل ۷٬۵۰۰ تن دینامیت، یا حدود ۶٬۸۰۰ تن مواد منفجره میشد. چنین برخوردی احتمالاً ریزشهای سنگی گستردهای ایجاد میکرد که حسگرهای زلزلهنگاری اطراف آتشفشان فوراً آن را ثبت میکردند. فقدان هرگونه سیگنال لرزهای یکی از دلایل اصلی بود که کارشناسان را متقاعد کرد برخورد واقعی صورت نگرفته است. بااینحال، حتی بدون برخورد هم نمایش همزمان دو پدیده طبیعی در آسمان تصادفی شگفتانگیز است.
آذرگوی یا شهابهای آتشین زمانی پدید میآیند که یک شهابواره (قطعهی کوچکتری از سنگ یا فلز فضایی) وارد جو زمین میشود، اما در اثر اصطکاک شدید با هوا میسوزد و به زمین نمیرسد. این فرایند معمولاً در ارتفاعی بین ۶۰ تا ۱۰۰ کیلومتر بالای سطح زمین رخ میدهد. گرمای حاصل از اصطکاک آنقدر شدید است که مولکولهای هوای اطراف را یونیزه میکند و همان نوار نورانی مشاهدهپذیر را میسازد. رنگ سبز این شهابوارهی خاص، براساس مشاهدات مشابه پیشین، احتمالاً نشانهی غلظت بالای نیکل در ترکیب شهابواره بوده است.
گاهی قطعات بزرگتری از چنین اجسام فضایی از سوختن در جو جان سالم به در میبرند و به زمین میرسند؛ به این قطعات شهابسنگ میگویند. بررسی ترکیب شیمیایی شهابسنگها میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره نحوهی شکلگیری منظومه شمسی در اختیار دانشمندان قرار دهد.
در موارد بسیار نادر، قطعات حتی به اموال مردم هم برخورد میکنند. به عنوان نمونه، اخیراً در هیوستون تگزاس، یک قطعه شهابسنگ به اندازهی گلولهی توپ از سقف یک خانه گذشت. این برخورد یکی از چندین رویداد اخیر در سراسر آمریکا بود که شامل یک آذرگوی نادر در روز روشن هم میشد و انفجار صوتی مهیبی بر فراز ایالت اوهایو ایجاد کرد.
