ایلان ماسک چگونه از فروش یک بازی به ثروت چند صد میلیارد دلاری رسید؟
- مجموعه: اخبار تکنولوژی
به گزارش یورونیوز، ایلان ماسک در سال ۱۹۷۱ در پرتوریا به دنیا آمد. در ۱۰ سالگی نخستین رایانه‌اش را خرید و برنامه‌نویسی را با تمرین شخصی یاد گرفت. دو سال بعد بازی ویدئویی‌ای را که نوشته بود فروخت. والدینش حدود هشت‌سالگی او از هم جدا شدند. او در ۱۷ سالگی به کانادا و بعد به ایالات متحده رفت و در دانشگاه کوئینز و دانشگاه پنسیلوانیا تحصیل کرد. تحصیل در اقتصاد و فیزیک و سپس حضور در سیلیکون‌ولی زمینه ورود او به سرمایه‌گذاری و کارآفرینی را فراهم کرد.
نخستین معاملات بزرگ؛ از زیپ۲ تا پی‌پال
ماسک و برادرش کیمبال در سال ۱۹۹۵ زیپ۲ را راه انداختند. محصول این شرکت راهنمای شهری آنلاین بود که نقشه و اطلاعات کسب‌وکارهای محلی را در اختیار کاربران می‌گذاشت. ترکیب جست‌وجوی کسب‌وکار و نقشه، الگویی بود که سال‌ها بعد در خدماتی مانند گوگل‌مپ به شکل گسترده‌تری رواج یافت. در فوریه ۱۹۹۹، چهار سال بعد از تأسیس، زیپ۲ به مبلغ ۳۰۷ میلیون دلار فروخته شد. سهم ماسک ۲۷ ساله از معامله حدود ۲۲ میلیون دلار بود.
او پس از فروش زیپ۲ شرکت پرداخت اینترنتی X.com را تأسیس کرد که به پی‌پال انجامید. با رشد پرداخت‌های آنلاین، ای‌بی در سال ۲۰۰۲ این شرکت را به ارزش ۱٫۵ میلیارد دلار خرید. ماسک هنگام معامله ۱۱٫۷ درصد سهام پی‌پال را در اختیار داشت و حدود ۱۷۵ میلیون دلار از معامله نصیبش شد. این دو فروش، پیش از آنکه تسلا یا اسپیس‌ایکس به اندازه امروز رشد کنند، برای سرمایه‌گذاری‌های بعدی او منابع مالی ایجاد کردند.
تسلا و اسپیس‌ایکس چگونه دارایی ماسک را افزایش دادند؟
ماسک در ۲۰۰۲ اسپیس‌ایکس را برای توسعه فناوری سفر فضایی بنیان گذاشت. شرکت توانست با ارسال فضاپیما به ایستگاه فضایی بین‌المللی و انتقال فضانوردان به مدار، قراردادهای بزرگی با ناسا بگیرد. توسعه موشک‌های قابل استفاده مجدد نیز هزینه مأموریت‌ها را پایین آورد. در سال ۲۰۲۰ مأموریت کرو دراگون فضانوردان ناسا را به ایستگاه فضایی بین‌المللی رساند و به یکی از نقاط مهم کارنامه شرکت تبدیل شد.
ماسک از سال ۲۰۰۴ در تسلا موتورز سرمایه‌گذاری کرد و در ۲۰۰۸ مدیرعامل آن شد. تسلا با گسترش تولید خودروهای برقی و افزایش تقاضا، در سال ۲۰۲۰ به ارزشمندترین خودروساز جهان تبدیل شد. این شرکت در دسامبر همان سال وارد شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ شد. رسیدن به اهداف تولید و بازگشت اعتماد سرمایه‌گذاران به رشد سهام کمک کرد و ارزش سهم ماسک نیز هم‌زمان بالا رفت. بر پایه ارقام این گزارش، ثروت او فقط در سال ۲۰۲۰ بیش از ۱۴۰ میلیارد دلار افزایش یافت. به همین دلیل تغییر قیمت سهام تسلا می‌توانست در مدتی کوتاه میلیاردها دلار بر ارزش دارایی‌های او بیفزاید.
سرمایه‌گذاری در انرژی، مغز و هوش مصنوعی
او در سال ۲۰۰۶ در سولارسیتی سرمایه‌گذاری کرد و به ریاست هیئت‌مدیره آن رسید. توسعه انرژی خورشیدی هدف اصلی این سرمایه‌گذاری بود. ماسک در ۲۰۱۶ به تأسیس نورالینک پرداخت. این شرکت روی ثبت و رمزگشایی سیگنال‌های مغز و ارتباط بی‌سیم آن‌ها با دستگاه‌هایی مانند رایانه و تلفن کار می‌کند. کاربردهای درمانی بالقوه برای فلج، افسردگی و اضطراب نیز در گزارش از اهداف بلندمدت این حوزه شمرده شده‌اند. در اوایل سال ۲۰۱۷ هم شرکت بورینگ را برای توسعه تونل‌سازی و یافتن راه‌هایی برای کاهش ترافیک شهری راه‌اندازی کرد.
ماسک در تأسیس اوپن‌ای‌آی نیز نقش داشت. رقم یک میلیارد دلار در گزارش به‌عنوان تعهد مالی اولیه این پروژه مطرح شده است. او در سال ۲۰۲۲ توییتر را به قیمت ۴۴ میلیارد دلار خرید و این شبکه بعدها با نام ایکس فعالیت کرد. سال بعد از راه‌اندازی ایکس‌ای‌آی خبر داد. حوزه‌هایی مانند پردازش زبان طبیعی و بینایی رایانه‌ای در برنامه این شرکت جای دارند و ماسک ایمنی توسعه هوش مصنوعی را یکی از اولویت‌های آن معرفی کرده است.
گزارش، ارزش سهام ماسک در نورالینک و ایکس‌ای‌آی و موقعیت او در تسلا و اسپیس‌ایکس را از عوامل عبور دارایی خالص او از ۲۰۰ میلیارد دلار می‌داند. در کنار سرمایه‌گذاری خصوصی، قراردادهای دولتی نیز در رشد کسب‌وکارها نقش داشته‌اند. گزارش از حمایت‌های دولتی برای فناوری خودروهای خودران و بودجه مرتبط با کاربردهای نظامی رابط مغز و ماشین نام می‌برد. بخش بزرگی از ثروت ماسک به ارزش‌گذاری شرکت‌هایی گره خورده که در آن‌ها سهام دارد و با تغییر قیمت سهام یا ارزش شرکت‌ها نوسان می‌کند.
برنامه کاری و نقش آن در اداره چند شرکت
گزارش در کنار معاملات و ارزش سهام، به عادت‌های کاری ماسک هم می‌پردازد. او گفته در دوره‌های فشرده تا ۱۲۰ ساعت در هفته کار می‌کند. تقسیم این زمان میان هفت روز به بیش از ۱۷ ساعت در روز می‌رسد. او در گفت‌وگویی از خوابیدن در کارخانه تسلا در مقاطع حساس تولید گفته است. در شرح برنامه معمول او، بیدار شدن حدود ساعت هفت صبح و اختصاص نیم ساعت نخست به پیام‌های مهم ذکر شده است. این بخش از روایت، برنامه کاری او را در کنار سرمایه اولیه، زمان‌بندی فروش شرکت‌ها، رشد ارزش سهام و قراردادهای دولتی قرار می‌دهد.
در روایت یورونیوز، نیم ساعت نخست روز به بررسی پیام‌هایی می‌گذرد که ممکن است پاسخ فوری بخواهند. بخشی از شرکت‌های ماسک در منطقه‌های زمانی متفاوت آمریکا کار می‌کنند. به همین دلیل، مسئله‌ای که در یک دفتر هنوز ابتدای روز است ممکن است از ساعت‌ها پیش روند کار تیم دیگری را کند کرده باشد. ماسک گفته در این بخش از روز به مسائل طراحی و مهندسی می‌پردازد تا تیم‌ها برای رفع موانع منتظر نمانند. گزارش این شیوه را در کنار نقش او در تصمیم‌گیری‌های فنی در چند شرکت شرح می‌دهد.
دیدگاه او درباره جلسات نیز در پیام‌های داخلی تسلا و اسپیس‌ایکس بازتاب یافته است. ماسک از کارمندان خواسته اگر حضورشان کمکی به نتیجه جلسه نمی‌کند، جلسه را ترک کنند. در توصیف تقویم کاری او، زمان جلسه‌های رسمی محدود است و برای گفت‌وگوی مستقیم با مهندسان زمان بیشتری در نظر گرفته می‌شود. وقتی هفته کاری به ۱۲۰ ساعت می‌رسد، برای خواب و کارهای شخصی کمتر از هفت ساعت در روز باقی می‌ماند. گزارش از پیاده‌روی به‌عنوان فعالیت بدنی همیشگی‌تر او نام می‌برد و می‌گوید او برای مراقبت از خود گاه روزه‌داری متناوب یا حذف یک وعده غذایی را در پیش گرفته است.
سرمایه اولیه و ثروت وابسته به سهام
در دوره زیپ۲ و پی‌پال، رویداد تعیین‌کننده فروش شرکت بود. معامله برای ماسک امکان سرمایه‌گذاری در شرکت‌های دیگر را فراهم کرد. در مرحله بعد، ثروت او بیش از پیش به ارزش سهام شرکت‌هایی وابسته شد که همچنان در آن‌ها سهم داشت. رشد تولید و تقاضای خودروهای برقی در مقطع ورود تسلا به شاخص اس‌اندپی ۵۰۰ از عواملی بود که ارزش سهام را تغییر داد. در اسپیس‌ایکس نیز موفقیت عملیات و استفاده مجدد از موشک‌ها در کنار قراردادهای ناسا زمینه رشد را فراهم کرد. تجربه این دو شرکت توضیح می‌دهد چرا افزایش ارزش دارایی‌های ماسک از سال ۲۰۲۰ می‌توانست بسیار سریع‌تر از سال‌های آغاز فعالیتش باشد.
