زمستان سخت برای صنایع | گاز صنایع به‌مدت دو هفته، یک ماه یا حتی ۴۵ روز قطع می شود❗️
- مجموعه: اخبار اقتصادی و بازرگانی
- تاریخ انتشار : چهارشنبه, ۲۰ آبان ۱۴۰۵ ۱۱:۱۴
صنایع ایران مدت‌هاست که در تله ناترازی گیر کرده‌اند. در تابستان، نبود برق و تعطیلی اجباری آن‌ها را آزار داده است و در زمستان نیز، حتی در سال‌های گذشته، با ناترازی گاز روبه‌رو بوده‌اند. اما امسال با توجه به شرایط جنگی کشور، وضع از قبل هم بدتر شده است؛ به‌طوری که اگر هرچه زودتر تصمیمی مناسب گرفته نشود، ممکن است بسیاری از صنایع نتوانند از شب سیاه زمستان بگذرند و برای همیشه خاموش شوند.
کشور ما مدت‌هاست که با ناترازی برق در تابستان و ناترازی گاز در زمستان روبه‌روست. امسال نیز با توجه به جنگ چهل‌روزه و آسیب‌دیدن بخشی از ظرفیت تولید گاز در پی آن، با محدودیت‌های بیشتری در حوزه گاز روبه‌روییم. حالا اگرچه تضمین تأمین گاز صنایع در زمستان از خواسته‌های اصلی صنعتگران است، این کار در اوج سرما ممکن است به بحرانی جدی تبدیل شود، چراکه براساس آخرین اخبار، حتی تأمین گاز خانگی در زمستان نیز با چالش روبه‌روست.
اولویت با صنایع اقتصادی و تولیدکننده جی‌دی‌پی است
«عباس علی‌آبادی»، وزیر نیرو، درباره کمبود گاز و نحوه مدیریت آن برای تولید برق در نیروگاه‌های حرارتی به «پیام ما» می‌گوید: «ما صنایع را به دو بخش تقسیم کردیم. صنایع اقتصادی، اشتغال‌زا و درآمدزا که جی‌دی‌پی کشور را تولید می‌کنند و صنایعی که انرژی‌بر و مصرف‌کننده‌اند. قانون تکلیف آن‌ها را مشخص کرده است و ما تابع قانونیم. دولت تلاش می‌کند در وهله اول، با اولویت برای صنایع بخش اول برق را تضمین کند و برای سایر صنایع با اصلاح قیمت‌ها سعی کند آن صنایع به‌سمت اقتصاد منطقی بروند و مصرف خود را اصلاح کنند. البته طبیعی است در این بخش کسری‌ها وجود دارد، اما امیدواریم این کسری‌ها برطرف شود.»
ظرفیت تأمین گاز شبکه انتقال به‌شکلی چشمگیر کاهش یافته است
«آرمان خالقی»، دبیرکل خانه صنعت و معدن، درباره ناترازی گاز و مشکلاتی که در پی آن ممکن است در زمستان برای صنایع پیش بیاید، به «پیام ما» می‌گوید: «در زمان جنگ و با توجه به اصابت‌های مختلف، ظرفیت کشور در تأمین گاز مورد نیاز شبکه انتقال، کاهش چشمگیری یافت. در کشور ما همه‌چیز به گاز وابسته است و ما تا نقاط دوردست و کم‌جمعیتی که می‌شد گاز آن‌ها را به‌نحوی دیگر تأمین کرد، گازکشی کرده‌ایم. با توجه به این شرایط، با آغاز فصل سرد سال، پیک مصرف گاز نیز آغاز می‌شود و همین موضوع ما را با مشکل و چالشی بزرگ روبه‌رو می‌کند.»
نمی‌توان گاز مناطق مسکونی را مانند برق قطع کرد
او برای اینکه شرایط را بهتر توصیف کند، قطعی برق را با قطعی گاز مقایسه می‌کند: «در موضوع برق، این امکان بود تا مثلاً در شهری مانند تهران، برق مناطقی خاص را در ساعات معینی و در روزهای مشخص قطع کنیم، زیرا یک سیستم کنترل مرکزی و دیسپچینگ (هماهنگ‌کردن تولید نیروگاه‌ها، انتقال برق و میزان مصرف) برای کنترل این مسئله وجود داشت که اجازه این کار را به وزارت نیرو می‌داد تا قطعی‌ها را مدیریت کند. در نتیجه، با این کار، امکان برق‌رسانی به صنایع، حتی با محدودیت‌های مشخص، فراهم می‌شد.»
او درباره وضعیت متفاوت گاز توضیح می‌دهد: «اما در موضوع گاز، وضع به این شکل نیست و نمی‌توان برای مثال، گاز بخشی از اصفهان را قطع کرد تا به صنایع آن گاز رساند. در واقع، ازلحاظ اجرایی و عملیاتی ممکن نیست و نمی‌توان با یک شیر فلکه، گاز را قطع و وصل کرد. همچنین، حتی اگر گاز قطع شود، وصل‌کردن آن ترتیبات ایمنی زیادی را می‌طلبد، چراکه اگر برای مثال با وصل‌کردن گاز، خانه‌ای دچار نشت گاز شود و کسی نفهمد، چه‌بسا باعث انفجار و مرگ افراد شود.»
ممکن است صنایع برای مدتی به‌اجبار تعطیل شوند
خالقی توضیح می‌دهد که با توجه به پیش‌بینی‌ها، به نظر می‌رسد زمستانی سرد و پربارش در پیش داریم؛ در چنین زمستانی، دقیقاً به همین دلایل نیاز ما به استفاده از گاز بیشتر می‌شود. او می‌گوید: «برای قطع گاز صنایع هم، شهرک‌های صنعتی که تراکم بیشتری دارند در اولویت‌اند، چراکه برای شرکت گاز صرفه ندارد که بخواهد گاز صنایع دورافتاده و تک‌مانده را قطع کند. امسال ممکن است به این صنایع بگویند که دو هفته، یک ماه و حتی تا چهل‌وپنج روز گاز ندارید. حالا اگر فرض کنیم که قطعی ۴۵روزه باشد، باید هرچه زودتر فکری به حال صنایع کرد.»
او برای کارهایی که می‌توان انجام داد، مثال می‌زند: «اگر در این میان، وزارت نیرو هزینه ترانزیت (فرایند انتقال و جابه‌جایی انواع انرژی) نگیرد، یا بانک اقساط خود را تا بهبود شرایط برای صنعت دریافت نکند، می‌توان به‌نحوی از این بحران عبور کرد؛ اما این اتفاق در واقعیت نمی‌افتد. در چنین شرایطی، به‌هم‌ریختگی در روابط اقتصادی پیش می‌آید و ممکن است پس‌از ۴۵ روز، بسیاری از صنایع هرگز دوباره به کار بازنگردند.»
در استفاده از راه‌حل‌های جایگزین هم دچار مشکلیم
دبیرکل خانه صنعت و معدن درباره اینکه چه کاری باید انجام شود، می‌گوید: «دولت و بخش خصوصی باید دور هم جمع شوند تا ترتیباتی بچینند که آثار منفی ناشی از تأمین‌نشدن گاز صنعتی را جبران کند. راه‌حلی این است که به صنایع سوخت جایگزین دهیم، اما این سؤال پیش می‌آید که چه نوع سوخت را، در چه زمانی و به چه قیمتی باید بدهیم. برای مثال، اکنون، تعرفه گازوئیل دولتی ۳۰۰ تومان است، اما الان به قیمت‌های مختلفی مانند ۳، ۵، ۸ تا حتی ۳۰ هزار تومان نیز فروخته می‌شود. البته به‌شرطی که اصلاً همین گازوئیل را بتوان تأمین کرد.»
او معتقد است که حالا دیگر برای ذخیره‌سازی هر نوع سوختی دیر است و حتی اگر صنایع می‌خواستند این کار را کنند، با محدودیت‌هایی روبه‌رو بودند. او می‌گوید: «حتی شهرک‌های صنعتی ما جای خاصی برای ذخیره سوخت ندارند، چون طراحی آن‌ها براساس داشتن و استفاده از ایستگاه گاز است. استفاده از مازوت، هم ازلحاظ تولید آلاینده و هم ازلحاظ فنی برای صنعت اشکال دارد. برای مثال، در خط تولید مواد غذایی، به‌علت آلایندگی، اصلاً نمی‌توان از سوخت مازوت استفاده کرد. البته در صنعتی مانند سیمان می‌توان از مازوت استفاده کرد، اما باز هم مشکل تولید آلودگی فراوان باقی می‌ماند.»
خالقی درباره استفاده از گازوئیل هم توضیح می‌دهد: «اگر صنایع بخواهند از گازوئیل استفاده کنند، هزینه نهایی آن‌ها بالا می‌رود. جدای از هزینه، در همین تابستان، صنایعی که دیزل و ژنراتور داشتند، می‌توانستند با استفاده از گازوئیل برق خود را تأمین کنند، اما به‌علت کمبود سوخت، این اتفاق نمی‌افتاد. در واقع، در تابستان برای مصرف دو روز در هفته نتوانستند گازوئیل فراهم کنند. حالا اصلاً چگونه قرار است برای ۴۵ روز مداوم گازوئیل تأمین شود؟»
صنعت نباید قربانی رفاه جامعه شود
«آرش نجفی»، رئیس هیئت‌مدیره «انجمن بهینه‌سازی مصرف انرژی» و رئیس «کمیسیون انرژی اتاق ایران»، درباره کسری گاز به «پیام ما» می‌گوید: «در سال‌های گذشته به‌طور متوسط در حدود ۲۳۰ تا ۲۸۰ میلیون مترمکعب، بسته به ایام مختلف، کسری گاز داشتیم که این فشار بیشتر بر صنایع وارد می‌شد. اما امسال با توجه به اتفاقاتی که برای پالایشگاه‌ها افتاده، حدود ۱۸۰ میلیون مترمکعب دیگر به این کسری اضافه شده است و در حدود ۴۰۰ تا ۴۱۰ میلیون مترمکعب کسری گاز داریم.»
به اعتقاد او، با توجه به وضعیت پیش‌آمده، هم صنایع و هم بخش‌هایی از واحدهای اداری و مسکونی در مناطقی مانند شمال کشور تحت‌تأثیر این کمبود گاز قرار می‌گیرند. او می‌گوید: «پس امسال استراتژی اصلی کشور باید کاهش مصرف انرژی، کاهش مصرف گاز و حتی کاهش مصرف برق باشد، وگرنه صنعت ما قربانی رفاه جامعه می‌شود. این کار کسری بودجه، کمبود منابع مالی و میزان بیکاری را افزایش می‌دهد. همچنین شاید نتوانیم به تولید ادامه دهیم و گردش مالی هم متوقف شود. همه این‌ها در میان‌مدت به جامعه و صنعت ما آسیب می‌زند.»
نجفی راهکارهایی برای عبور از این موقعیت می‌دهد: «ما در ابتدا باید به جامعه اطلاع‌رسانی کنیم و از آن بخواهیم در شرایط رفاهی خود تجدیدنظر کند و برای مثال، به‌جای اینکه کل خانه را گرم کنند، به یکی‌دو اتاق پناه ببرند تا صنعت دارای منابع گازی کافی برای استمرار تولید و ایجاد اشتغال باشد. همچنین باید راندمان نیروگاه‌ها افزایش یابد تا با سوخت کمتری بتوانند به کار خود ادامه دهند. توسعه شبکه برق نیز در دستور کار قرار بگیرد تا برق با کیفیتی بهتر در اختیار صنعت باشد.»
او در ادامه تأکید می‌کند که هنوز موج سرما آغاز نشده است و با شروع آن، تازه می‌توان فهمید که با چه شرایطی روبه‌رو می‌شویم: «با توجه به پیش‌بینی‌ها، این موج از اواخر آبان‌ماه آغاز می‌شود و تا اواخر دی به طول می‌انجامد.»
