سرنخ تازه درباره افت کیفیت اسپرم با افزایش سن؛ نقش احتمالی پروتئین WLS

مجموعه: اخبار پزشکی

تاریخ انتشار : چهارشنبه, ۱۳ آبان ۱۴۰۵ ۲۱:۱۶

به گزارش دیدبان ایران به نقل از ساینس‌آلرت، پژوهشگران آکادمی علوم چین و دانشگاه پزشکی نیروی دریایی چین در بررسی پیری دستگاه تولیدمثل مردان، به نقش احتمالی پروتئینی به نام WLS رسیده‌اند. این پژوهش در Journal of Molecular Cell Biology منتشر شده و برای تأیید نتیجه به نمونه‌های انسانی بیشتری نیاز دارد.

بررسی بیش از ۱۰ هزار هسته سلولی از چهار نفر

دانشمندان بافت دو مرد جوان ۲۳ و ۳۰ ساله و دو مرد مسن ۶۲ و ۹۱ ساله را مقایسه کردند. هر چهار نفر پیش‌تر صاحب فرزند شده بودند و یکی از بیضه‌هایشان به دلایل پزشکی برداشته شده بود. بررسی بیش از ۱۰ هزار هسته سلولی، تفاوت‌هایی میان بافت جوان و مسن نشان داد.

با افزایش سن، سطح هورمون‌ها تغییر می‌کند، آسیب DNA بیشتر می‌شود و کیفیت و عملکرد اسپرم افت می‌کند، اما سازوکار دقیق پیری بیضه‌ها هنوز به‌طور کامل شناخته نشده است. برخلاف زنان که ذخیره محدودی از تخمک دارند، مردان سلول‌های بنیادی ویژه‌ای برای ادامه تولید اسپرم در طول زندگی دارند؛ به همین دلیل برخی حتی پس از ۶۰ سالگی توان فرزندآوری خود را حفظ می‌کنند.

ادامه تولید اسپرم به معنای ثابت ماندن کیفیت آن نیست. گزارش توضیح می‌دهد معمولاً پس از ۴۵ سالگی، کیفیت و عملکرد اسپرم به‌تدریج کاهش می‌یابد، هرچند این روند غالباً کندتر از کاهش قدرت باروری زنان است.

تغییر ارتباط سلول‌های سرتولی و لیدیگ

سلول‌های سرتولی از تولید و رشد اسپرم حمایت می‌کنند و سلول‌های لیدیگ در تولید تستوسترون نقش دارند. عملکرد طبیعی بیضه به ارتباط این سلول‌ها با یکدیگر و با دیگر سلول‌ها وابسته است. پژوهش تازه نشان می‌دهد این ارتباط‌ها با افزایش سن تغییر می‌کنند.

در نمونه‌های بررسی‌شده، ارتباط لیدیگ با فرایندهای ترشح هورمون و تشکیل رگ‌های خونی متفاوت بود. سلول‌های سرتولی در سنین بالا نیز الگوی دیگری از ارتباط با سلول‌های ایمنی داشتند. این تغییرها ممکن است بر رشد و تولید طبیعی اسپرم اثر بگذارند.

چرا WLS مورد توجه قرار گرفت؟

سلول‌های سرتولی در بافت مردان مسن، WLS بیشتری تولید می‌کردند. پژوهشگران برای بررسی بیشتر، مقدار این پروتئین را در سلول‌های پرورش‌یافته در آزمایشگاه افزایش دادند و تشدید نشانه‌های پیری سلولی را مشاهده کردند. بنابراین احتمال داده‌اند WLS تنها نشانگر پیری نباشد و خود نیز در تسریع آن نقش داشته باشد.

این پروتئین در مسیر پیام‌رسانی Wnt فعالیت دارد؛ مسیری مرتبط با تنظیم رشد، تقسیم، بقا و بازسازی سلول‌ها. با وجود شناخت این عملکرد کلی، نقش دقیق WLS در پیری بیضه‌ها همچنان روشن نیست.

محدودیت نمونه‌ها و نبود نتیجه درمانی قطعی

داده انسانی فقط از چهار نفر به دست آمده است. از این رو، نمی‌توان افزایش WLS را عامل اصلی پیری بیضه دانست یا نتیجه گرفت کاهش آن حتماً مانع افت قدرت باروری می‌شود. دسترسی دشوار به بافت انسانی، به‌ویژه در سنین بالا، بررسی نمونه‌های بیشتر را نیز پیچیده می‌کند.

شناخت بهتر این فرایند ممکن است در آینده به روش‌های تشخیصی و درمانی ناباروری مردان کمک کند؛ حوزه‌ای که علت بسیاری از موارد آن هنوز ناشناخته و درمان‌های هدفمندش محدود است. این احتمال آینده، به معنای معرفی درمان اثبات‌شده در پژوهش حاضر نیست.