جمجمه‌های بنی‌حسن از بیماری و جراحت گربه‌های مومیایی‌شده خبر می‌دهند
- مجموعه: اخبار گوناگون
به گزارش زومیت به نقل از گیزمودو، جایگاه گربه در مصر باستان در نقاشی‌ها، کتیبه‌ها و اشیای هنری دیده می‌شود. این حیوان در باورهای مصریان با محافظت و الوهیت پیوند داشت. مومیایی‌های گربه نیز در مقبره‌های انسانی و محل‌های تدفین پیدا شده‌اند. مطالعه تازه در نشریه Journal of Archaeological Science می‌پرسد استخوان‌ها درباره وضعیت حیواناتی که به مومیایی نذری تبدیل شدند چه می‌گویند.
گروه پژوهش از بررسی استخوان و تصویربرداری با اشعه ایکس برای تشخیص سن و آثار بیماری استفاده کرد. در بیش از نیمی از نمونه‌ها نشانه بیماری لثه وجود داشت. شکستگی‌های ترمیم‌شده، اثر ضربه، سوراخ‌شدگی استخوان و تغییرشکل ناشی از عفونت نیز مشاهده شد. بئا دکوپره، باستان‌جانورشناس مؤسسه سلطنتی علوم طبیعی بلژیک و از نویسندگان مطالعه، فراوانی جراحت‌ها و بیماری‌ها را در این نمونه‌ها غیرمنتظره دانست.
سن، گونه و تاریخ جمجمه‌ها
۸۶ درصد جمجمه‌ها متعلق به حیوانات بالغ بودند. در بعضی مطالعات پیشین روی مومیایی‌های گربه، حدود ۲۰ درصد نمونه‌ها بالغ بودند. آزمایش رادیوکربن روی ۹ جمجمه نشان داد که هشت نمونه بین ۳۸۰ تا ۴۰ پیش از میلاد قدمت دارند و یک نمونه احتمالاً به حدود قرن دهم پیش از میلاد برمی‌گردد. در میان نمونه‌ها گربه اهلی، گربه جنگلی، گربه وحشی آفریقایی و بقایایی که احتمالاً به دورگه‌ها تعلق دارند شناسایی شدند.
بعضی جراحت‌ها با ضربه جسم فلزی تیز یا چوب ضخیم سازگار بودند. در شماری از نمونه‌ها، استخوان فرصت ترمیم پیدا نکرده بود و پژوهشگران احتمال دادند آسیب با مرگ حیوان مرتبط باشد. کشته شدن عمدی پیش از مومیایی یکی از توضیح‌های مطرح‌شده است. زخم‌های قدیمی‌تر ممکن است از نزاع میان حیوانات یا برخورد خشن انسان‌ها به جا مانده باشند و منشأ تک‌تک آسیب‌ها مشخص نیست.
ویم فان نیر، نویسنده اصلی مقاله، احتمال داد تراکم بالا در محل نگهداری باعث استرس و درگیری میان گربه‌ها شده باشد و انتقال عفونت را آسان‌تر کرده باشد. وجود آثار بیماری‌های متابولیک و عفونت با احتمال تغذیه نامناسب و دشواری شرایط نگهداری سازگار است.
بقایای مجموعه بنی‌حسن چگونه حفظ شدند؟
باستان‌شناسان در بعضی گودال‌ها مومیایی‌های گربه را در لایه‌های متراکم به عمق ۱۰ تا ۲۰ حیوان پیدا کرده‌اند. در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم نیز بخشی از مومیایی‌های حیوانی برای کود، سوخت یا تهیه مواد دارویی پودری مصرف می‌شدند. ویلیام هردمن، زیست‌شناس بریتانیایی، بخشی از بقایای مجموعه‌ای نزدیک به ۲۰۰ هزار مومیایی را که برای فروش به‌عنوان کود کنار گذاشته شده بودند حفظ کرد. تعدادی از جمجمه‌های بررسی‌شده از همین بقایا به دست آمدند.
پژوهشگران فقط جمجمه‌ها را در اختیار داشتند و از این مجموعه نمی‌توان وضعیت کامل بدن یا علت مرگ همه حیوانات را تعیین کرد. نتیجه مطالعه به نمونه‌های بنی‌حسن مربوط است و از آن نمی‌توان رفتار همه مصریان باستان با گربه‌ها را استنباط کرد.
تفاوت سهم گربه‌های بالغ میان مجموعه بنی‌حسن و نمونه‌های مطالعات پیشین از نتایج قابل توجه تحقیق بود. مقایسه سن با شواهد ضربه و بیماری کمک می‌کند روشن شود که نمونه‌های تدفینی از گروه‌های یکسانی به دست نیامده‌اند. در مجموعه مورد بررسی، بقایای گونه‌های مختلف و احتمالاً دورگه‌ها در کنار هم وجود داشت و قدمت همه جمجمه‌ها نیز یکسان نبود.
جدا کردن آسیب‌های ترمیم‌شده از آسیب‌های بدون نشانه ترمیم به پژوهشگران اجازه داد بخشی از رخدادهای دوره زندگی را از ضربه‌هایی که نزدیک مرگ روی داده‌اند تفکیک کنند. حتی برای دسته دوم، جمجمه به تنهایی برای تعیین علت قطعی مرگ کافی نیست. به همین دلیل نویسندگان احتمال بدرفتاری، نزاع میان حیوانات، بیماری و تراکم محل نگهداری را در کنار هم مطرح کرده‌اند.
