چهار نقطه عطف در معماری مغز از کودکی تا سالمندی
- مجموعه: اخبار پزشکی
- تاریخ انتشار : پنجشنبه, ۲۱ آبان ۱۴۰۵ ۱۰:۱۳
به گزارش خبرآنلاین به نقل از ساینس‌الرت، گروهی از دانشگاه‌های کمبریج و پیتسبورگ اسکن‌های MRI افراد سالم را از نوزادی تا ۹۰ سالگی بررسی کردند. آن‌ها کارایی ارتباط در کل شبکه و میزان تفکیک شبکه به بخش‌های تخصصی را سنجیدند. سن‌های به‌دست‌آمده حاصل الگوی آماری در جمعیت مطالعه‌اند و برای توصیف تغییرات ساختاری شبکه به کار رفته‌اند.
از تولد تا حدود ۹ سالگی
کودکی با رشد سریع مغز همراه است. ماده خاکستری و ماده سفید گسترش پیدا می‌کنند و شبکه اتصالات عصبی پرشاخه‌تر می‌شود. نزدیک بلوغ، هرس بخشی از اتصالات اضافی به بهبود کارایی ارتباط کمک می‌کند.
در اسکن‌های انتشار، پژوهشگران از حرکت مولکول‌های آب در بافت مغز برای ترسیم مسیرهای ماده سفید استفاده کردند. این نوع داده امکان بررسی سازمان اتصالات را فراهم می‌کند. شاخص کارایی به مسیرهایی مربوط می‌شود که بخش‌های مختلف شبکه را به هم پیوند می‌دهند. شاخص تفکیک شبکه نیز نشان می‌دهد ارتباطات تا چه حد در زیرگروه‌هایی متمرکزند که اعضای آن‌ها با یکدیگر پیوند بیشتری دارند. گروه پژوهش از چند مجموعه داده در سنین مختلف استفاده کرد تا تغییر این شاخص‌ها را در طول زندگی بررسی کند.
حدود ۹ تا ۳۲ سالگی
با آغاز تغییرات هورمونی بلوغ، سازمان شبکه به تغییر ادامه می‌دهد. ماده سفید افزایش پیدا می‌کند و ارتباطات در سطح محلی و در مقیاس کل مغز کارآمدتر می‌شوند. آثار این روند در داده‌ها تا اوایل دهه چهارم زندگی دیده شد.
حدود ۳۲ تا ۶۶ سالگی
نزدیک ۳۲ سالگی، پژوهشگران بزرگ‌ترین تغییر جهت مسیر سازمان‌یابی شبکه را مشاهده کردند. پس از آن، معماری مغز وارد دوره‌ای نسبتاً باثبات شد و شبکه‌ها به‌تدریج تخصصی‌تر و تفکیک‌شده‌تر شدند. گزارش، این بازه تقریباً سه‌دهه‌ای را با ثبات نسبی ویژگی‌هایی مانند شخصیت و هوش هم‌زمان دانسته است.
حدود ۶۶ سالگی تا اوایل دهه نهم زندگی
از میانه دهه شصت زندگی، کاهش تراکم شبکه و افت کارایی ارتباطات عصبی در داده‌ها مشهودتر بود. گزارش این الگو را در کنار کاهش تدریجی ماده سفید و تغییرات طبیعی پیری توضیح می‌دهد.
حدود ۸۳ سالگی به بعد
در آخرین دوره، پیوندهای گسترده مغز کاهش بیشتری داشتند و شبکه‌های کوچک‌تر و محلی سهم بیشتری در سازمان شبکه پیدا کردند. افراد بالای ۸۳ سال در نمونه کمتر بودند و گروه پژوهش بر نیاز به مطالعات هدفمندتر در سالمندی تأکید کرد.
در دوره سالمندی دیررس، بررسی مسیرهای کوتاه‌تر و اتصالات درون هر شبکه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. نمونه کوچک‌تر سالمندان در این بازه، امکان مقایسه دقیق زیرگروه‌ها را محدود می‌کند. نتیجه مطالعه تصویری از الگوی میانگین تغییرات ساختاری به دست می‌دهد و نقطه شروعی برای بررسی تفاوت‌های فردی در سنین بالاتر است.
اهمیت الگو برای پژوهش سلامت مغز
شناخت مسیر تغییر شبکه‌ها می‌تواند به طرح پرسش‌های دقیق‌تری درباره حساسیت مغز به اختلالات یادگیری در کودکی و زوال عقل در سالمندی کمک کند. اثر مستقیم این الگو بر سلامت و رفتار هنوز روشن نیست. گزارش همچنین به پژوهش‌هایی اشاره دارد که تغییرات ساختاری در دوره یائسگی را بررسی کرده‌اند و احتمال ارتباط آن‌ها با علائمی مانند مه‌ذهنی را مطرح کرده‌اند.
