دانشمندان شاید علت بزرگ‌شدن پروستات با افزایش سن را کشف کرده باشند
- مجموعه: اخبار پزشکی
- تاریخ انتشار : یکشنبه, ۰۳ آبان ۱۴۰۵ ۰۹:۵۹
دانشمندان نوع متمایزی از سلول را در غده پروستات شناسایی کرده‌اند که ممکن است به حل یکی از معماهای دیرینه پزشکی کمک کند: چرا پروستات با افزایش سن بزرگ می‌شود؟
این وضعیت که «بزرگی خوش‌خیم پروستات» یا هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات (BPH) نام دارد، معمولاً در بخش مشخصی از این غده رخ می‌دهد. با این حال، دانشمندان هنوز به‌طور کامل نمی‌دانند چرا این روند عمدتاً در همین ناحیه اتفاق می‌افتد.
اکنون پژوهشگران دانشگاه جانز هاپکینز نوعی سلول را شناسایی کرده‌اند که در اطراف مجرای ادرار تجمع بیشتری دارد و ممکن است در این فرایند نقش داشته باشد.
این تیم پژوهشی با استفاده از روش توالی‌یابی RNA تک‌سلولی، جمعیتی از سلول‌های پروستات را شناسایی کرد که به‌ویژه در ناحیه اطراف مجرای ادرار و در نمونه‌های مربوط به بزرگی خوش‌خیم پروستات فراوان‌تر هستند.
نتایج این پژوهش در مجله علمی «The Journal of Pathology» منتشر شده است.
واسان یگناسوبرامانیان، نویسنده ارشد پژوهش، می‌گوید: «با وجود اینکه بزرگی خوش‌خیم پروستات میلیون‌ها مرد را در سراسر جهان تحت تأثیر قرار می‌دهد، دانشمندان هنوز به‌طور کامل نمی‌دانند چرا این عارضه عمدتاً در بخشی از پروستات به نام ناحیه انتقالی ایجاد می‌شود، در حالی که سایر بخش‌های غده نسبتاً کمتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند.»
ناحیه انتقالی بخشی از پروستات است که مجرای ادرار را احاطه می‌کند. اگر این ناحیه با افزایش سن بزرگ شود، می‌تواند مجرای ادرار را تحت فشار قرار دهد و باعث شود جریان ادرار ضعیف‌تر، کندتر یا نامنظم شود.
بزرگی خوش‌خیم پروستات شایع‌ترین مشکل پروستات در مردان بالای ۵۰ سال است. اگرچه تغییرات هورمونی، التهاب و افزایش تعداد سلول‌ها احتمالاً در بروز آن نقش دارند، علت دقیق این عارضه در سطح سلولی همچنان روشن نیست.
بزرگی خوش‌خیم پروستات؛ تصویرسازی سه‌بعدی از غده پروستات در حالت طبیعی و بزرگ‌شده.
## بزرگی خوش‌خیم پروستات چگونه ایجاد می‌شود؟
چارلز ولیور، متخصص اورولوژی در دانشکده پزشکی آلبانی، در پژوهش جدید مشارکت نداشته است. او در گفت‌وگویی در اوت گذشته در پادکست بنیاد مراقبت‌های اورولوژی توضیح داده بود که بزرگی خوش‌خیم پروستات لزوماً ناشی از تورم نیست.
ولیور گفت: «هیپرپلازی خوش‌خیم پروستات در واقع به معنای افزایش تعداد سلول‌ها درون پروستات است.»
او افزود: «سلول‌ها بزرگ‌تر نمی‌شوند، بلکه تعدادشان افزایش پیدا می‌کند.»
اکنون پژوهشگران تصور می‌کنند ممکن است سلول‌های مشخصی را شناسایی کرده باشند که در این افزایش تعداد نقش دارند.
محققان دانشگاه جانز هاپکینز، بافت‌های غیرسرطانی پروستات ۱۰ مرد مبتلا به سرطان پروستات را بررسی کردند. نمونه‌ها از سه ناحیه اصلی پروستات گرفته شده بود و پژوهشگران با دقت بررسی کردند که کدام ژن‌ها در نزدیک به ۱۳۰ هزار سلول جداگانه فعال یا غیرفعال بودند.
نتایج نشان داد در بافت‌های ناحیه انتقالی و نمونه‌های مربوط به بزرگی خوش‌خیم پروستات، جمعیتی متمایز از سلول‌ها وجود دارد که در دیگر بخش‌های پروستات به‌ندرت دیده می‌شوند.
این سلول‌ها زیرگروهی از سلول‌های پایه هستند که با نشانگر **WIF1+** شناخته می‌شوند. آن‌ها از نظر الگوی فعالیت ژن‌ها و محل قرارگیری در بافت، با دیگر سلول‌های خانواده خود تفاوت دارند.
به گفته پژوهشگران، این سلول‌ها الگوی بیان ژنی ویژه‌ای دارند. نتایج توالی‌یابی RNA و بررسی‌های رنگ‌آمیزی بافت نیز نشان داد که تراکم آن‌ها در ناحیه انتقالی پروستات انسان به‌طور چشمگیری بیشتر است.
برخی از ژن‌های مرتبط با سلول‌های WIF1+ به هورمون‌های آندروژنی مانند تستوسترون پاسخ می‌دهند و در مسیرهای پیام‌رسانی دخیل هستند که بر رشد و تکامل پروستات تأثیر می‌گذارند.
نویسندگان مقاله می‌نویسند: «در مجموع، ویژگی‌های مولکولی این سلول‌ها، توزیع آن‌ها در نواحی مختلف پروستات و غنی‌شدن مسیرهای پیام‌رسانی خاص نشان می‌دهد که سلول‌های پایه WIF1+، که در ناحیه انتقالی فراوان‌ترند، ممکن است با ایجاد تغییر در بافت پوششی و بافت پشتیبان پروستات، در روند شکل‌گیری بزرگی خوش‌خیم این غده نقش داشته باشند.»
## ارتباط احتمالی این سلول‌ها با سرطان پروستات
پژوهشگران همچنین این فرضیه را مطرح کرده‌اند که این سلول‌ها ممکن است با کاهش التهاب و مهار یک مسیر پیام‌رسانی مرتبط با رشد سلولی به نام WNT، به توضیح این موضوع کمک کنند که چرا سرطان پروستات کمتر از نواحی دیگر در ناحیه انتقالی آغاز می‌شود.
رولین وانگ، نویسنده نخست پژوهش، می‌گوید: «تحلیل‌ها نشان داد این سلول‌ها ویژگی‌های مولکولی مرتبط با بازآرایی بافتی دارند؛ فرایندی که می‌تواند در بزرگ‌شدن پروستات نقش داشته باشد. همچنین، این سلول‌ها توانایی ارتباط با سلول‌های مجاور را دارند و این موضوع نشان می‌دهد که ممکن است در شکل‌گیری محیط زیستی منحصربه‌فرد ناحیه انتقالی نقش ایفا کنند.»
وانگ و همکارانش برای بررسی بیشتر یافته‌های خود، مجموعه‌داده‌های عمومی موجود را نیز تحلیل کردند.
نتایج این بررسی‌ها شواهد بیشتری در تأیید یافته‌های اولیه ارائه کرد: در نمونه‌های بافت پروستات بزرگ‌شده، تراکم سلول‌های پایه WIF1+ بیشتر بود. همچنین الگوی فعالیت ژن‌های این سلول‌ها به‌طور مشخص تغییر کرده بود.
وانگ می‌گوید این یافته‌ها این احتمال را مطرح می‌کنند که سلول‌های مذکور در فرایندهای موضعی مؤثر بر حساسیت بیشتر ناحیه انتقالی به بزرگی خوش‌خیم پروستات نقش داشته باشند.
با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که در حال حاضر این موضوع صرفاً یک فرضیه است و برای اثبات آن به تحقیقات بیشتری نیاز است.
در مطالعات آینده می‌توان نقش عملکردی سلول‌های پایه WIF1+ را در روند بزرگ‌شدن پروستات بررسی کرد. اگر مشخص شود که این سلول‌ها مستقیماً در ایجاد این عارضه نقش دارند، ممکن است در آینده به هدفی برای تولید داروهای جدید تبدیل شوند.
نتایج این پژوهش در مجله علمی «The Journal of Pathology» منتشر شده است.
