کشف قند در اعماق کهکشان؛ گامی نو در جست‌وجوی حیات فرا زمینی

مجموعه: اخبار علمی و آموزشی

تاریخ انتشار : سه شنبه, ۳۰ تیر ۱۴۰۵ ۱۳:۵۹

به گزارش ایرنا، وبگاه فیوچریزم در گزارشی آورده است:

فضای کیهان ممکن است سرد و تاریک باشد، اما گاهی اوقات بسیار شیرین هم می‌شود! ستاره‌شناسان با نگاه به قلب کهکشان راه شیری، ردپای قندی به نام اریترولوز (Erythrulose) را در یک ابر گازی غول‌پیکر کشف کرده‌اند؛ این همان نوع قندی است که در تمشک، کیوی و سایر میوه‌ها یافت می‌شود. این کشف در مجله نیچِر استرونومی/ Nature Astronomy منتشر شده و این اولین‌باری است که قند به‌عنوان یکی از مواد کلیدی حیات در فضای میان‌ستاره‌ای شناسایی می‌شود.

منشأ قند روی زمین هنوز یک راز باقی مانده است. ریبوز و گلوکز قبلاً روی سیارک‌ها پیدا شده‌اند و برخی دانشمندان معتقدند که این ترکیبات، مانند آب، ابتدا توسط سنگ‌های فضایی سرگردان که به سیاره ما برخورد کرده‌اند، به زمین آورده شده‌اند؛ اما اکنون پژوهشگران گام مهمی در حل این معما برداشته‌اند.

دکتر ایزاسکون خیمنز سِرا (Izaskun Jiménez-Serra)، شیمیدان فضایی مرکز اخترزیست‌شناسی اسپانیا و نویسنده اول این مطالعه، توضیح داد: این کشف نشان می‌دهد که احتمال شکل‌گیری حیات در سیارات دیگر، به روشی مشابه زمین، بیش از آن چیزی است که تصور می‌کردیم.

کارخانه شیمیایی در دل کهکشان

ابرهای مولکولی، مناطق عظیمی از گاز و غبار در فضا هستند که مانند کارخانه‌های شیمیایی عمل می‌کنند و مولکول‌های پیچیده را می‌سازند. محققان مرکز اخترزیست‌شناسی اسپانیا به همراه همکارانی از دانشگاه کشور باسک و دانشگاه ویگو، از دو تلسکوپ رادیویی در اسپانیا برای بررسی یکی از این ابرها در نزدیکی مرکز کهکشان راه شیری استفاده کردند. تاکنون بیش از ۳۴۰ مولکول در فضای میان‌ستاره‌ای شناسایی شده است.

آنچه آن‌ها یافتند غیرمنتظره بود. این ابر مملو از اریترولوز، قندی با چهار اتم کربن، بود، اما تقریباً هیچ اثری از قندهای سه‌کربنه مشاهده نشد. این یافته برخلاف باور رایجی است که می‌گوید قندها به‌تدریج و با افزودن یک اتم کربن در هر مرحله تشکیل می‌شوند. گروه پژوهشی با این کشف به این نتیجه رسید که قند چهارکربنه از ترکیب دو مولکول آلی دیگر که هر کدام دارای یک جفت کربن هستند، تشکیل شده است.

قندها؛ اجزای سازنده حیات

این کشف برای دانش جست‌وجوی حیات در فضا اهمیت زیادی دارد. قندهایی مانند ریبوز و دئوکسی‌ریبوز، مواد اولیه ساخت دی‌اِن‌اِی و آراِن‌اِی، همان مولکول‌هایی هستند که اطلاعات ژنتیکی را در همه موجودات زنده حمل می‌کنند و مانند ستون‌هایی هستند که این مولکول‌های حیاتی را سر پا نگه می‌دارند. به‌طور خاص، اریترولوز (قند کشف‌شده) می‌تواند به ساخت اجزای سازنده آراِن‌اِی کمک کند.

پژوهشگران تخمین می‌زنند که تا ۵۰ میلیون تن از این قند ممکن است در دوران اولیه حیات بر روی زمین باریده باشد. دکتر خیمنز سرا در این باره گفت: به نظر من، بارش این مواد آلی، گام کلیدی بود. این مواد می‌توانستند به محلول‌های آلی اولیه (جایی که اولین مولکول‌های زیستی شکل گرفتند) کمک کنند تا نخستین مولکول‌های حیات در آن‌ها ساخته شوند.

کاربرد فناوری لیزر در کشف قند

یکی از نکات جالب این پژوهش، استفاده از فناوری لیزر برای شناسایی قند در فضا بود. گروهی دیگر از پژوهشگران به‌تازگی روشی ابداع کرده‌اند که با تبخیر قند با لیزر، امضای نوری آن را در فضا بازسازی می‌کنند و این به پژوهشگران اسپانیایی امکان داد تا جست‌وجوی خود را دقیق‌تر انجام دهند و از میان امواج مزاحم فراوان منطقه، نشانه قند را شناسایی کنند.

تأثیر بر جست‌وجوی حیات فرا زمینی

این کشف نشان می‌دهد که بلوک‌های سازنده حیات در سراسر کهکشان پراکنده هستند و این احتمال را افزایش می‌دهد که در سیارات دیگر نیز شرایط مشابهی برای شکل‌گیری حیات وجود داشته باشد. پژوهشگران امیدوارند که با پیشرفت تلسکوپ‌ها و روش‌های مشاهده، بتوانند مولکول‌های پیچیده‌تری را در فضا شناسایی کنند و به درک بهتری از چگونگی آغاز حیات در زمین و احتمال وجود آن در جای دیگر کیهان دست یابند.