«گنج تاجهای طلایی» بعد از 3400 سال از زیر خاک بیرون آمد
- مجموعه: اخبار گوناگون
در میان این یافتهها، تاج طلایی کودکی چهار یا پنج ساله بیش از همه توجه پژوهشگران را جلب کرده است. این تاج هنگام کشف همچنان روی پیشانی کودک قرار داشت و تصویری نادر از شیوه واقعی استفاده از این زیورآلات در دوران باستان ارائه میدهد.
به گزارش فرادید؛ این اشیای ارزشمند در گورستان متعلق به شهر بندری هالا سلطان در نزدیکی شهر امروزی لارناکا در قبرس به دست آمدهاند. پژوهش تازه، وجود ۹ تاج طلایی و دو پوشش کوچک دهان از جنس طلا را در هفت آرامگاه اتاقی و یک گور چاهی مربوط به فاصله میان سدههای پانزدهم تا سیزدهم پیش از میلاد تأیید کرده است.
بررسیها نشان میدهد که این آثار از سنتهای هنری مصر، کرت، یونان و خاور نزدیک الهام گرفتهاند، اما پژوهشگران معتقدند که تاجها احتمالاً توسط زرگران قبرسی ساخته شدهاند؛ هنرمندانی که با الهام از فرهنگهای مختلف، سبک بومی و منحصربهفرد خود را پدید آورده بودند.
کودکی که با تاج طلا به خاک سپرده شد
یکی از شگفتانگیزترین یافتهها در آرامگاه اتاقی موسوم به RR به دست آمد؛ آرامگاهی خانوادگی که بقایای دستکم ۳۴ نفر را در خود جای داده بود.
در قدیمیترین لایه این گور، متعلق به حدود سال ۱۳۵۰ پیش از میلاد، اسکلت نسبتاً آسیبدیده اما دستنخورده کودکی چهار تا پنج ساله کشف شد. تاج طلایی همچنان دقیقاً روی پیشانی او قرار داشت و جایگاه اصلی خود را حفظ کرده بود.
این کودک با مجموعهای از زیورآلات گرانبها دفن شده بود؛ گردنبندی متشکل از ۶۸ مهره طلایی، چهار گوشواره طلایی در کنار جمجمه، آویزی نقرهای با تصویر یکی از خدایان آناتولی، انگشتری نقرهای با نقش مارپیچ سهگانه و یک مُهر استوانهای حکاکیشده نیز در کنار او قرار داشت.
این مجموعه تدفینی بسیار مجلل نشان میدهد که جایگاه اجتماعی والا تنها به بزرگسالان اختصاص نداشت و احتمالاً از طریق خانواده به فرزندان نیز منتقل میشد. همچنین این کشف برای نخستین بار شواهد مستقیمی ارائه میکند که تاجهای بلند طلایی روی پیشانی قرار میگرفتند، نه روی دهان متوفیان؛ فرضیهای که پیشتر محل بحث پژوهشگران بود.
زیورآلاتی برای زندگی و مرگ
پژوهشگران میان ۹ تاج طلایی و دو قطعه کوچکتر که بهعنوان پوشش دهان شناخته میشوند، تفاوت قائل شدهاند. تاجها به شکل نوارهای بلند طلایی ساخته شده بودند و در دو انتهای خود سوراخهایی داشتند تا با بند روی سر بسته شوند یا به پوشش دیگری متصل شوند. چند نمونه کنار جمجمه افراد پیدا شد، اما تاج کودک همچنان روی پیشانی او قرار داشت.
برخی از تاجهای بزرگتر آثار ساییدگی و استفاده طولانیمدت را نشان میدهند؛ موضوعی که بیانگر آن است که این اشیا تنها برای مراسم تدفین ساخته نشده بودند. پژوهشگران معتقدند صاحبان آنها احتمالاً در مراسم رسمی و آیینی هنگام زندگی نیز از این تاجها استفاده میکردند و پس از مرگ، همان زیورآلات همراهشان دفن میشد تا در جهان پس از مرگ نیز مورد استفاده قرار گیرد.
در مقابل، تاجهای کوچکتر تقریباً هیچ نشانهای از استفاده نداشتند و احتمالاً از ابتدا تنها برای مراسم تدفین ساخته شده بودند. دو پوشش ساده دهان نیز ظاهراً فقط در آیینهای خاکسپاری استفاده میشدند و روی دهان متوفی قرار میگرفتند.
این اشیا همراه مردان و زنان بزرگسال، یک دختر نوجوان و همان کودک خردسال کشف شدهاند؛ موضوعی که نشان میدهد استفاده از تاجهای طلایی محدود به جنسیت یا گروه سنی خاصی نبوده است.
نقشهایی از مصر و یونان بر تاجهای قبرسی
بزرگترین تاج کشفشده ۳۴٫۲ سانتیمتر طول دارد و در کنار جسد زنی ۳۵ تا ۴۰ ساله پیدا شده است. روی این نوار طلایی، هفت سر گاو نر از روبهرو نقش بسته است. میان شاخهای خمیده هر گاو، نمادی شبیه قرص خورشید دیده میشود و در دو سوی چهرهها، نقشهایی شبیه مو یا کلاهگیس با خطوط راهراه دیده میشود که بهوضوح از هنر مصر باستان الهام گرفتهاند.
اطراف این نقشها با طرحهای گیاهی برگ نخل و گلهای هشتپر تزئین شده است؛ نقشهایی که شباهت زیادی به نقوش شناختهشده سفالهای میسنی و آرامگاههای اشرافی یونان دارند. به این ترتیب، این اثر عناصر هنری مصر و جهان اژه را در قالب یک اثر واحد با یکدیگر ترکیب کرده است.
یکی دیگر از شاهکارهای این مجموعه، تاجی است که به «تاج بز کوهی و گربهسان» شهرت یافته و با وزن ۲۳ گرم، سنگینترین نمونه محسوب میشود. این تاج با چهار بز کوهی در حال دویدن، نقشهای گیاهی، گلهای رزت، نمادهای ساعتشنی و سر دو گربهسان، احتمالاً شیر، در دو انتهای آن تزئین شده است.
از آنجا که شیر در قبرس زیست نمیکرد، حضور این جانور نیز نشاندهنده نفوذ سنتهای هنری مصر، یونان و خاور نزدیک در هنر زرگری قبرس است.
