جاده ناامن مهر؛محصلان در پیچ مرگ و ناکارآمدی
- مجموعه: اخبار اجتماعی
- تاریخ انتشار : چهارشنبه, ۱۸ شهریور ۱۴۰۵ ۰۹:۲۷
جهان صنعت:کمتر از ۱۴روز دیگر قرار است پس از ۹ماه وقفه، مدارس و دانشگاهها درهای خود را بهروی میلیونها دانشآموز و دانشجوی ایرانی باز کنند. مهرماه هنوز از راه نرسیده اما نگرانیهای برخی خانوادهها از همین حالا آغاز شده است. یکی از این نگرانیها امنیت مسیر رفتوآمد محصلان و بحث حوادث جادهای است. حوادثی که هر از گاهی طی سالهای اخیر خبرساز شده و در مواردی اتوبوس یا سرویس مدارس و دانشگاهها را بهصحنهای تلخ و تراژدیک تبدیل کرده؛ رخدادهایی که در برخی مواقع بهقیمت جان دانشآموزان و دانشجویان تمام شدند. پرونده فرسودگی ناوگان حملونقل عمومی سالهاست روی میز مسوولان قرار دارد اما همچنان بخش قابلتوجهی از مدارس و دانشگاهها ناچارند برای جابهجایی دانشآموزان و دانشجویان از همین ناوگان استفاده کنند.
ماجرا اما فقط فرسودگی چند لاستیک موتور یا صندلی نیست بلکه بحث، بحث جان انسانهایی است که هر روز برای رسیدن بهکلاس درس، سوار همین وسایل نقلیه میشوند. خانوادهها با هزار امید و آرزو فرزندان خود را راهی مدارس و دانشگاهها میکنند اما یک نقص فنی، یک خودروی کهنه یا یک حادثه جادهای میتواند در چند لحظه تمام آن امید و آرزو را بهکابوسی جبرانناپذیر تبدیل کند.
مرگ در مسیر کلاس
این فجایع و سوانح محدود بهچند استان خاص نیست و طی سالهای اخیر بارها در نقاط مختلف کشور تکرار شده است. در سال۱۴۰۴ نمونههای متعددی از این حوادث ثبت شده است. سوم خردادماه سال گذشته، شش دانشآموز کرجی در تصادف سرویس مدرسه مصدوم شدند. ۱۸اردیبهشتماه مینیبوس حامل دانشآموزان در جاده سقز-بوکان با دو دستگاه خودرو تصادف کرد که طبق اعلام آموزشوپرورش دانشآموزان در این حادثه آسیب جدی ندیدند.
۱۶اردیبهشتماه نیز یک دستگاه خودروی سواری سرویس مدرسه در همدان دچار آتشسوزی شد که بهگفته مقامات مسوول این حادثه خوشبختانه مصدومی بهدنبال نداشت اما تنها چند روز پیش از این مورد، در ۱۰اردیبهشتماه سال1404 سرویس دانشآموزان مدرسهای در ارومیه آتش گرفت و ۹دانشآموز مصدوم شدند. مهسا اصغری، یکی از دانشآموزان این حادثه که برای ادامه درمان بهتهران منتقل شده بود نیز متاسفانه جان خود را از دست داد.
در همان روزها مینیبوس حامل دانشآموزان یک مدرسه در استان فارس نیز با یک خودروی سواری تصادف کرد و ۱۵نفر مصدوم شدند. در فروردینماه سال گذشته نیز این حوادث همچنان ادامه داشت. ۱۷فروردینماه درست چند روز بعد از تعطیلات نوروزی، مینیبوس حامل ۲۶دانشآموز مدرسه تیزهوشان در جاده ملکان- بناب واژگون شد و ۲۳نفر مصدوم شدند. سه روز بعد نیز سرویس مدرسهای در قم تصادف کرد و پنج مصدوم بر جای گذاشت. سال۱۴۰۳ هم دستکمی از این وضعیت نداشت. ۱۸بهمنماه اتوبوس حامل دانشآموزان دختر پایهدوازدهم مدرسه فرزانگان کرمان در مسیر بازگشت از اردوی کلوتهای شهداد واژگون شد و ششنفر جان خود را از دست دادند. این حادثه یکی از تلخترین سوانح مربوط بهدانشآموزان در سالهای اخیر بود و بار دیگر بحث ایمنی اتوبوسهای حامل دانشآموزان را بهمیان آورد. 20دیماه همان سال سرویس مدرسه دخترانه در آبادان با یک دستگاه وانت تصادف کرد و ۱۰دانشآموز مصدوم شدند.
۱۷دیماه نیز مینیبوس سرویس مدرسه در مسیر روستای جوقین بهشهر زرین در استان زنجان واژگون شد و ۱۱دانشآموز مصدوم شدند. ۶آذرماه سرویس دانشآموزان مدرسه استثنایی در مریوان واژگون شد و ۱۳نفر مصدوم شدند. ۲۱آبانماه سال1403 هم پنج دانشآموز در تصادف پژو۴۰۵ و پراید سرویس مدرسه در کرمان مصدوم شدند. ۵آبانماه برخورد یک دستگاه پراید سرویس مدارس حامل دانشآموزان در نایسر سنندج بهفوت مهنا مرادی، دانشآموز هفتساله منجر شد.
۱۳آبانماه نیز یک دانشآموز ۹ ساله مهابادی بر اثر حادثه سرویس مدرسه جان باخت. ۲۴مهرماه دو دانشآموز در تصادف ون سرویس مدرسه با کامیون در کرج فوت کردند و اول دیماه نیز دو دانشآموز چرامی در یک سانحه تصادف جان خود را از دست دادند. این حوادث اما سابقه طولانیتری دارند و صرفا بههمین یکی دوسال اخیر محدود نمیشوند. ۲۰دیماه ۱۴۰۲ تصادف سرویس مدرسه در مهاباد ۱۱دانشآموز را راهی بیمارستان کرد. ۲۹آبانماه همان سال نیز تصادف سرویس مدرسه با خودروی حامل سوخت قاچاق در خراسانجنوبی بهمرگ دو دانشآموز انجامید. در بخش حملونقل دانشجویی هم شرایط چندان فرقی ندارد و این حوادث گریبان دانشجویان را نیز گرفته است.
طی سالهای گذشته حوادث مختلفی برای اتوبوسها و سرویسهای دانشگاهی رخ داده که در برخی موارد تعداد زیادی از دانشجویان را همزمان درگیر کرده است. یکی از تلخترین این رخدادها سانحه اتوبوس دانشجویان دانشگاه علوم و تحقیقات در چهارم دیماه۱۳۹۷ بود. اتوبوس حامل دانشجویان پس از بروز مشکل در مسیر منحرف شد و با یک پایه بتنی برخورد کرد.
در این حادثه ۱۰دانشجو جان خود را از دست دادند و بیش از ۲۰نفر نیز مصدوم شدند. حوادث حملونقل دانشجویی در سالهای بعد نیز ادامه پیدا کرد. در هفتههای ابتدایی مهرماه سال گذشته اتوبوس حامل دانشجویان رشته پیراپزشکی در محور سمنان-سرخه با یک دستگاه تریلی برخورد کرد و پس از خروج از مسیر دو دانشجو جان خود را از دست دادند و ۱۱نفر دیگر ازجمله راننده مصدوم شدند. خوابآلودگی، رانندگی ناایمن و عدم توجه بهجاده شاید یکی از دلایل وقوع این حوادث باشد اما نمیتوان همه ماجرا را بهاین موارد محدود کرد.
فرسودگی خودروها و ناوگان حملونقل سالهاست در جادههای کشور مشغول گرفتن جان محصلان است. همه این حوادث یک مساله را آشکار میکنند و آن این است که باید توجه جدیتری نسبت بهنوسازی ناوگان حملونقل دانشآموزی و دانشجویی صورت گیرد. پرسشی که در این بین مطرح میشود این است که باتوجهبه همه این اتفاقات و در شرایطی که کمتر از ۱۴روز تا بازگشایی مدارس و دانشگاهها باقی مانده وضعیت این ناوگانها بهچه صورت است؟ آیا قرار است دانشآموزان و دانشجویان بار دیگر با همین خودروهای فرسوده راهی مراکز آموزشی شوند؟
تهران فقط ۵درصد یک سیستم ایدهآل!
مهرداد تقیزاده، کارشناس حملونقل و معاون وزیر راهوشهرسازی در امور حملونقل در دولت دوازدهم بااشارهبه وضعیت حملونقل عمومی در کشور به«جهانصنعت» گفت: در کشورهای مختلف قبل از اینکه اصلا بهبحث سرویس مدارس بپردازند حملونقل عمومی را برای همه اقشار هم از نظر کیفی و هم کمی، بهشکل بسیار خوبی توسعه میدهند خیلی بهتر از آن چیزی که ما اینجا داریم. بعد از توسعه حملونقل عمومی موضوعاتی مثل ناوگان مخصوص محصلان و موارد مشابه بهعنوان اولویتهای بعدی مورد توجه قرار میگیرد اما ما در همین قسمت اول هم لنگ هستیم. بین تمام شهرهای ایران قطعا تهران از همه بیشتر در حملونقل عمومی کار کرده، بیشتر هزینه کرد و تعداد خطوط مترو و بیآرتی بیشتری دارد. بنابراین تهران را میتوان شاگرد اول این مجموعه دانست اما همین تهران که از همه شهرهای کشور وضعیت بهتری دارد بهلحاظ کیفی و کمی فقط حدود ۵درصد یک سیستم ایدهآل حملونقل عمومی را دارد. اگر بخواهیم از ۱۰۰ بهتهران نمره بدهیم نمره آن پنج است!
حملونقل عمومی؛ اولویت فراموششده
این کارشناس حملونقل با بیان اینکه وضعیت سایر شهرهای کشور از تهران نیز نامناسبتر است و تجربه کشورهای دیگر در زمینه جابهجایی دانشآموزان باید مدنظر قرار گیرد اظهار کرد: وقتی امتیاز شهر تهران پنج باشد و امتیاز شهرهای دیگر کمتر از پنج یعنی وضعیت واقعا خراب است. ما باید در اولویت اول بهتوسعه حملونقل عمومی بپردازیم. در کشورهای مختلف تعداد زیادی از دانشآموزان و دانشجویان در سنین مختلف از مترو و حملونقل عمومی استفاده میکنند. درنهایت بخشی از محصلان باقی میمانند که برای آنها میشود برنامهریزی کرد اما در کشور ما این کار بهراحتی صورت نمیگیرد.
نوسازی بدون برنامه
تقیزاده درباره سابقه برنامهریزی برای نوسازی ناوگان حملونقل دانشآموزی نیز توضیح داد: اما از روی شواهد و قرائن اینطور متوجه میشوم که بهاحتمال زیاد اصلا برنامه مشخصی برای این کار وجود نداشته و برای همین هم اتفاق خاصی نیفتاده است. حداقل زمانی که در شهرداری تهران مسوولیت داشتم یعنی از سال۱۳۸۴تا۱۳۹۲ که هشت سال در هیچ برنامه مشخصی در این زمینه وجود نداشت. البته من هم زمانی که مسوولیت داشتم سراغ این موضوع نرفتم. ممکن است گفته شود چرا این کار را انجام ندادید باید بگویم دلیلش همان اولویتی بود که توضیح دادم. ما اولویت را توسعه حملونقل عمومی میدانستیم.
عدم توجه بهنوسازی ناوگان محصلان
معاون وزیر راهوشهرسازی در امور حملونقل در دولت دوازدهم درپایان بیان کرد: اما ما هنوز در همان قسمت اول یعنی توسعه حملونقل عمومی خیلی کار داشتیم. وقتی اولویتهایمان را نگاه میکردیم میدیدیم که باید روی این زمینهها خیلی بیشتر زوم کنیم. بنابراین حداقل در دورهای که ما مسوولیت داشتیم درباره نوسازی ناوگان دانشآموزی و دانشجویی نپرداختیم. بعد از آن هم طی سالهای بعد ندیدم که کسی بهشکل جدی بهاین موضوع بپردازد.
محصلان در پیچ مرگ و ناکارآمدی
آنگونه که این مسوول سابق بیان کرد نهتنها در آن دوره بلکه درحالحاضر نیز بهنظر میرسد برنامه مشخصی برای نوسازی ناوگان دانشآموزی و دانشجویی وجود ندارد. این مساله البته تنها بهمحصلان محدود نمیشود و وضعیت ناوگان حملونقل عمومی مورد استفاده مردم در خیابانهای شهرها نیز چندان تفاوتی ندارد.
شهرداری، دولت، وزارتخانههای راهوشهرسازی، آموزشوپرورش و علوم باید درباره این مساله شفافسازی کنند که چرا باوجود حوادث متعددی که طی سالهای گذشته رخ داده هنوز اقدام موثری برای نوسازی این ناوگانها انجام نشده است! ضرورت دارد پیش از آنکه مراکز آموزشی بار دیگر درهای خود را بهروی میلیونها دانشآموز و دانشجو باز کنند یکبار برای همیشه تکلیف این ناوگان مشخص شود. نمیتوان هر سال با وقوع یک حادثه، چندروزی درباره فرسودگی خودروها و ضرورت نوسازی صحبت کرد و بعد دوباره همهچیز را بهفراموشی سپرد. اگر این وضعیت ادامه پیدا کند خدای ناکرده باید منتظر حوادثی باشیم که در آن جان محصلان از دست میرود.
