راز اسکلت ۴۰۰ ساله فرانسوی؛ داستان زنی اشرافزاده که دندانهایش را با سیم طلا بسته بود
- مجموعه: اخبار گوناگون
زومیت: در سال ۱۹۸۸، باستانشناسان هنگام گشودن تابوتی سربی در قلعه لاوال در شمالغربی فرانسه با صحنهای غیرمعمول روبهرو شدند. جسد زنی که بیش از ۳۵۰ سال از مرگش میگذشت، هنوز دندانهای نسبتاً سالم داشت؛ اما آنچه بیشتر جلب توجه میکرد، قطعهای فلزی بود که دور تعدادی از دندانهایش پیچیده شده بود.
در آن زمان، پژوهشگران ابزار مناسبی برای بررسی دقیق قطعه فلزی نداشتند و راز آن برای چند دهه حلنشده باقی ماند. سرانجام حدود ۳۵ سال بعد، استفاده از تصویربرداری سهبعدی دندان نشان داد که زن برای جلوگیری از افتادن دندانهایش از سیم طلا استفاده میکرد.
اسکلت متعلق به آن دالگر، اشرافزاده فرانسوی بود که در سال ۱۶۱۹ و در ۵۴ سالگی درگذشت. اسکن جمجمه او نشان داد چند دندان دالگر با سیمهای طلا به یکدیگر بسته شده بودند تا لق نشوند و در جای خود بمانند. او همچنین یک دندان مصنوعی از عاج فیل داشت؛ درحالیکه در آن دوره معمولاً برای ساخت دندان مصنوعی از عاج اسبآبی استفاده میشد.
چرا دندانهای زن با سیم طلا بسته شده بودند؟
به نوشته ساینسآلرت، بررسی بقایا نشان داد دالگر به بیماری شدید پریودنتال یا بیماری لثه مبتلا بوده است. این بیماری به بافتها و استخوان نگهدارنده دندان آسیب میزند و در مراحل پیشرفته باعث لقشدن و درنهایت افتادن دندانها میشود. به نظر میرسد سیمهای طلا برای ثابت نگهداشتن دندانهای لق و بهتعویقانداختن افتادن آنها استفاده شده بودند.روزن کولتر، انسانشناس مؤسسه ملی تحقیقات باستانشناسی پیشگیرانه فرانسه (INRAP)، و همکارانش معتقدند درمان با سیم طلا سه هدف داشته است: حفظ عملکرد دندانها، بهبود ظاهر و کمک به حفظ موقعیت اجتماعی دالگر.
بااینحال، چنین روشی احتمالاً در بلندمدت نتیجه معکوس داشته است. سیمها باید مرتب سفت میشدند و هر بار تنظیم آنها فشار بیشتری به دندانهای سالم مجاور وارد میکرد. این فشار میتوانست بهمرور آن دندانها را نیز لق کند. با وجود چنین مشکلاتی، دالگر استفاده از این روش را ادامه داد.
در اروپای قرنهای شانزدهم و هفدهم، از دستدادن دندان فقط مشکل پزشکی نبود. نبود دندان میتوانست چهره فرد را تغییر دهد و حتی روی نحوه صحبتکردن او تأثیر بگذارد.
آمبروز پاره، جراح مشهور فرانسوی قرن شانزدهم که پزشک چند پادشاه فرانسه نیز بود، درباره تأثیر از دستدادن دندانها بر ظاهر و گفتار بیماران نوشته بود. این مسئله احتمالاً برای دالگر اهمیت بیشتری داشت. او زنی از طبقه اشراف بود و موقعیت اجتماعیاش تا حد زیادی به ظاهر، رفتار و نحوه حضورش در جامعه وابسته بود.
پژوهشگران میگویند استفاده از دندان مصنوعی و سیمهای طلا، با وجود عوارض شناختهشده آن، احتمالاً به دالگر کمک میکرد ظاهر خود را حفظ کند و در برابر قضاوتهای اجتماعی همچنان جایگاهش را نگه دارد.
زندگی در میان جنگ و محرومیت
آن دالگر از هوگنوها، یعنی پروتستانهای فرانسوی، بود و بخش بزرگی از زندگی خود را همزمان با جنگهای مذهبی فرانسه گذراند. او در ۲۱ سالگی همسرش را از دست داد و با پسری خردسال به نام گی بیستم دو لاوال تنها ماند. با آغاز هشتمین جنگ مذهبی فرانسه، مادر و پسر ناچار شدند مدتی پنهان شوند و پادشاه نیز املاک خانوادگی آنها را مصادره کرد. پسر دالگر بعدها به مذهب کاتولیک گروید، برای جنگ به مجارستان رفت و در حدود ۲۰ سالگی در میدان نبرد کشته شد.
دالگر پس از مرگ پسرش دوباره ازدواج کرد، بار دیگر بیوه شد و سرانجام در سال ۱۶۱۹ بر اثر بیماری در ۵۴ سالگی درگذشت. هنگام مرگ، دندانهای او همچنان با سیمهای طلا در جای خود نگه داشته میشدند.
بررسی دندانها همچنین نشانههایی از فرسودگی شدید را آشکار کرد که احتمالاً ناشی از دندانقروچه و فشردن فک بوده است.
پژوهشگران احتمال میدهند این دندانقروچه با استرس شدید زندگی دالگر ارتباط داشته باشد. جنگهای مذهبی، از دستدادن دو همسر و مرگ پسرش از جمله اتفاقاتی بودند که میتوانستند فشار روانی زیادی به او وارد کنند. به همین دلیل، محققان معتقدند تلاش او برای حفظ دندانهایش صرفاً مسئلهای مربوط به زیبایی نبوده و شرایط اجتماعی و شخصی زندگیاش نیز در این تصمیم نقش داشته است.
امروزه بیماریهای لثه همچنان یکی از مشکلات شایع سلامت دهان محسوب میشوند. براساس برآورد سازمان جهانی بهداشت، حدود یک میلیارد نفر در سراسر جهان به نوع شدید بیماری پریودنتال مبتلا هستند.
البته روشهای درمانی از زمان دالگر تغییر زیادی کردهاند و دیگر نیازی نیست دندانهای لق با سیم طلا به یکدیگر بسته شوند. پژوهشگران اکنون حتی درحال بررسی روشهایی هستند که شاید در آینده بتوانند به بازسازی مینای دندان و درمان برخی آسیبهای دندانی کمک کنند.
