ترک بر چهره تاریخ اصفهان / تبعات خطرناک ترک در پل خواجو و سی‌وسه پل



فرونشست ,اخبار اجتماعی ,خبرهای اجتماعی
فرونشست خیابان میرفندرسکی در دی 98نشان می‌دهد پل‌های تاریخی با شرایط وخیم فرونشست مواجه هستند/ دشت اصفهان سالانه ۱۶/۵ سانتی‌متر فرونشست می‌کند؛ 41برابر نرخ مجاز جهانی

 ترک‌های ایجاد شده در آثار تاریخی اصفهان پس از 400سال برپایی آثاری که از سنگ و خشت و ساروج ساخته شده حالا دارند فریاد می‌زنند که خطر فروریختن در کمین است. این روزها بلایی این آثار ارزشمند را تهدید می‌کند که ریشه در اقدامات نادرست مدیریتی اصفهان دارد.

 

مطابق اعلام وزارت نیرو، هم‌اکنون ذخیره سد زاینده‌رود حدود ۲۷۰میلیون مترمکعب است. از سوی دیگر مطابق پیش‌بینی هواشناسی میزان بارندگی‌ها در سرشاخه‌های زاینده‌رود طی پاییز امسال مناسب نخواهد بود. زمانی که تراز آب از ۲۰۰میلیون کمتر می‌شود، آب قابل استفاده نخواهد بود؛ بنابراین امروز تنها حدود ۷۰میلیون مترمکعب برای تامین آب شرب و صنعت جمعیت بالغ بر ۷میلیون نفر 4استان، پشت سد زاینده‌رود ذخیره است و از سوی دیگر آثار فرونشست با خشکی زاینده‌رود روزبه‌روز در حال پیشروی است. گزارش سازمان زمین‌شناسی اصفهان نشان می‌دهد امروز آثار فرونشست به‌صورت ترک‌های بسیار در مناطق مسکونی و بناهای تاریخی واضح شده، اما اگر به‌طور اساسی چاره‌اندیشی نشود، با حذف صورت مسئله و تکذیب‌هایی که درباره فرونشست اصفهان می‌شود، در سال‌های پیش‌رو تنها فقط نامی از اصفهان به‌عنوان نصف جهان باقی می‌ماند.

 

از طرفی طی سالیان گذشته ترک‌های فرونشست در پل‌های تاریخی اصفهان مرمت و به نوعی ترمیم شده، اما از فرونشست این پل‌ها در پی و پایه پل‌ها نباید غافل شد. با وجود این برای جلوگیری از پیشروی ترک‌های فرونشست در پل‌های تاریخی اصفهان باید جریان زاینده‌رود دائمی شود. البته به اعتقاد کارشناسان سازمان محیط‌زیست، ۵۰ تا ۷۰ هزار سال زمان نیاز است تا زمین پس از فرونشست به عمق یک سانتی‌متر خود را بازیابی کند؛ به همین دلیل سازمان ملل تأکید دارد درصورت فرونشست زمین به عمق 4میلی‌متر در هر کشوری، کمیته مهار این بحران به ریاست بالاترین مقام اجرایی آن کشور

 تشکیل شود.

 

شاهدی بر فرونشست حوالی زاینده‌رود

ترک‌هایی که در پل‌های زاینده‌رود خشک شده وجود دارد، اگرچه نیاز به‌کار کارشناسی بیشتر دارد، اما شواهدی دیده می‌شود که اثبات می‌کند این ترک‌ها نشان از فرونشست شدید در حوالی رود خشک شده است. اول دی98 بخشی از خیابان میرفندرسکی به عمق 3متر فرونشست کرد و گودالی به عمق 3متر در 8متر ایجاد شد. فاصله این چاله از زاینده‌رود خشک شده و پل خواجو کمتر از 200متر بود و به وضوح نشان داد فرونشست در زمین‌های اطراف پل‌های تاریخی اصفهان تا چه اندازه جدی است.

 

نگرانی‌های کارشناسان

پدیده فرونشست، پایین رفتن تدریجی سطح زمین است که دلیل اصلی آن برداشت بی‌رویه از سفره‌های آبی زیرزمینی است. در سال‌های گذشته این پدیده با توجه به مصرف بی‌رویه آب، تبدیل به مسئله‌ای حاد شده است که بیشتر دشت‌های ایران را تهدید می‌کند. تداوم خشکسالی‌، کاهش بارندگی‌ها و برداشت بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی در دهه‌های اخیر باعث شده تا از حدود ۶۰۰ دشت کشور بیش از ۴۰۰ دشت در شرایط بحرانی فرونشست زمین قرار گیرند.

 

در این زمینه استان‌های اصفهان، فارس، کرمان، خراسان‌رضوی و خراسان‌جنوبی در صدر مناطق دارای بیشترین تعداد دشت ممنوعه از نظر برداشت منابع آبی هستند.

 

بدین‌ترتیب تهدید و آسیب‌های جبران‌ناپذیر به سازه‌ها و تاسیسات شهری، خطوط انتقال نیرو، ساختمان‌ها و به‌ویژه بناهای تاریخی ازجمله نگرانی‌های کارشناسان برای آینده پیش‌روی اصفهان بر اثر برداشت‌های بی‌رویه از منابع آب زیرزمینی و روند رو به رشد پدیده فرونشست زمین است.

 

خطر در کمین  بناهای ارزشمند 

علی کامیابی- سرپرست اداره کل میراث فرهنگی اصفهان

امسال زاینده‌رود وارد بیستمین سال خشکی خود شده و حدود 2دهه است که مردم اصفهان این رود را به‌صورت دائم پر آب نمی‌بینند. با توجه به نزدیکی مناطق کشاورزی به محدوده شهر اصفهان و وجود آثار متعدد تاریخی در بافت تاریخی اصفهان، تداوم خشکی زاینده‌رود از یک‌سو و استفاده بی‌وقفه از آب‌های زیرزمینی به‌ویژه برای کشاورزی سنتی می‌تواند تهدیدی جدی برای آثار تاریخی اصفهان باشد.

 

در این آثار که در قلب دشت تاریخی اصفهان قرار دارند و متناسب با اقلیم نیمه‌خشک اصفهان با مصالحی همچون خشت و آجر بنا شده، ایجاد پدیده فرونشست در کنار تهدید جان و مال شهروندان می‌تواند تبعات خطرناکی برای بناهای ارزشمند نصف‌ جهان باشد.

 

ترک‌های موجود  در سی‌وسه پل 

رضا اسلامی- امدیر کل سازمان زمین‌شناسی اصفهان

ترک‌های موجود در پل مارنان، پل خواجو و سی‌وسه پل نشان از نشست نامتقارن در این منطقه دارد. بخش شمالی سازه‌ها بیشتر از بخش جنوبی سازه‌ها، در حال نوعی فرونشست نامتقارن است که اگر کل سازه به یک اندازه نشست می‌کرد، امروز هیچ ترکی دیده نمی‌شد. ‌ اما سؤال است که چرا سازه زمانی که طی ۴۰۰ سال گذشته زاینده‌رود جاری بود، درگیر نشده بود؟ این سازه با ملات گِل و گچ و ساروج ۴۰۰ سال دوام آورده، اما بعد از خشکی زاینده‌رود درگیر ترک شده است. سمت غرب و شرق این پل ترک‌های فرونشستی دیده می‌شود و از سوی دیگر نشست در دیواره شمالی پل خواجو (سمت خیابان کمال اسماعیل) بیشتر از دیواره جنوبی پل(به سمت بلوار آینه خانه و میدان فیض) است و این ناشی از نشست نامتقارن در این پل است.

 

فرونشست هنوز به پل‌ها نرسیده 

داریوش حیدری- عضو هیات علمی دانشگاه هنر اصفهان

وضعیت «دشت مهیار»، «دشت اصفهان»، «دشت کاشان» و «دشت اصفهان-برخوار» بسیار نگران‌کننده است. مرکز کلانشهر اصفهان نیز در جنوب آبخوان دشت اصفهان -برخوار واقع‌شده و فرونشست به‌مرور به‌صورت هلالی از شمال غرب تا شمال شرق اصفهان به سمت مرکز این شهر در حال پیشروی است.

 

البته در ناحیه پل‌های تاریخی و بستر رودخانه زاینده‌رود فعلاً فرونشست وجود ندارد، اما به‌طور کلی پل‌ها و بستر آنها به مرور زمان دچار آب‌شستگی و فرسایش می‌شوند و نیازمند اقدامات حفاظتی و مرمتی مستمر هستند؛ پل‌های تاریخی اصفهان نیز از این قاعده مستثنا  نیستند.

 

مرگ گیاهی و جانوری 

علیرضا شهیدی- رئیس سازمان زمین‌شناسی

فرونشست زمین در اصفهان به 16/5سانتی‌متر در سال رسیده و این امر آسیب جدی به زیرساخت‌های اصفهان وارد می‌کند.

 

هم‌اکنون از مجموع ۶۰۵دشت کشور ۳۰۰دشت دچار بحران فرونشست هستند، اما موضوع فرونشست زمین در اصفهان به حادترین وضع ممکن رسیده است. فرونشست همچون زلزله‌ای است که به مرور زمان اثراتش را شاهد خواهیم بود. زمانی که شکستگی‌ها و شکاف‌ها به سطح زمین رسید تازه متوجه می‌شویم که در منطقه‌ای فرونشست اتفاق افتاده و آن زمانی است که آبخوان، آسیب دیده و نابود شده است. متأسفانه اگر در منطقه‌ای فرونشست رخ دهد و آبخوان بمیرد، حیات گیاهی و جانوری منطقه از بین خواهد رفت.

 

فرونشست ,اخبار اجتماعی ,خبرهای اجتماعی
 

سیدمحمد فخار

 

کالا ها و خدمات منتخب

    تازه ترین خبرها(روزنامه، سیاست و جامعه، حوادث، اقتصادی، ورزشی، دانشگاه و...)

    سایر خبرهای داغ

    

      ----------------        سیــاست و اقتصــاد با بیتوتــــه      ------------------

      

      ----------------        همچنین در بیتوته بخوانید       -----------------------