اختلاف نتانیاهو و آیزنکوت بر سر اقدام نظامی تازه علیه ایران
- مجموعه: اخبار بین الملل
- تاریخ انتشار : یکشنبه, ۲۴ آبان ۱۴۰۵ ۱۳:۱۱
به گزارش فرارو، اختلاف میان بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر دولت انتقالی اسرائیل، و گادی آیزنکوت، نخست‌وزیر مکلف، بر سر زمان و ضرورت اقدام نظامی علیه ایران آشکار شده است. گزارش‌ها از افزایش آمادگی ارتش اسرائیل برای یک عملیات احتمالی حکایت دارند. نتانیاهو همچنان ایران را تهدیدی برای موجودیت اسرائیل توصیف می‌کند و آمادگی نظامی را ضروری می‌داند. آیزنکوت گفته است بدون ضرورت فوری امنیتی، نباید تصمیمی گرفته شود که رویارویی تازه‌ای را به دولت بعد تحمیل کند یا فرماندهان را در موقعیت حقوقی دشواری قرار دهد.
حدود اختیار دولت انتقالی
ارزیابی حقوقی نقل‌شده در گزارش، میان محدودیت‌های عمومی دولت انتقالی و اختیارات آن در حوزه امنیت و امور نظامی تمایز می‌گذارد. بر این اساس، نزدیک‌شدن پایان دوره سیاسی دولت به‌خودی‌خود اختیار تصمیم‌گیری نظامی را از نخست‌وزیر نمی‌گیرد. برای آغاز عملیات، دولت باید بتواند ضرورت اقدام و مبنای قانونی تصمیم را توضیح دهد. پرسش سیاسی جداگانه این است که آیا شواهد موجود اقدام فوری را توجیه می‌کنند و چرا نمی‌توان درباره آن پس از تشکیل دولت بعدی تصمیم گرفت.
در ارزیابی مطرح‌شده از وضعیت ارتش، ضرورتی برای حمله فوری گزارش نشده و امکان سپردن تصمیم به دولت بعدی مطرح است. در همان ارزیابی، حمله احتمالی ایران وضعیتی متفاوت برای تصمیم‌گیری ایجاد می‌کند و ارتش باید برای دفاع و مقابله آماده باشد. از این منظر، افزایش آمادگی و دستور آغاز جنگ دو تصمیم با پیامدها و الزامات متفاوت‌اند. این اختلاف در دوره‌ای مطرح شده است که تشکیل دولت جدید و ائتلاف‌سازی هنوز دشوار است و دولت انتقالی اداره امور را در دست دارد.
نظارت کنست و گفت‌وگوی دو طرف
کمیته امور خارجی و امنیت کنست از نهادهایی است که درباره ضرورت و دلایل احتمالی آغاز جنگ جلسه محرمانه برگزار می‌کند. طبق گزارش، دولت اجازه نداده جلسه این کمیته پیش از دوشنبه آینده برگزار شود. فاصله زمانی تا نشست، نگرانی‌هایی درباره احتمال تصمیم‌گیری پیش از بررسی پارلمانی به وجود آورده است. این نگرانی به احتمال اقدام مربوط است و گزارش از صدور دستور آغاز عملیات خبر نمی‌دهد. ارتش دستور را از دولت می‌گیرد و اظهارات عمومی مقام‌های نظامی و سیاسی نیز می‌تواند بر نحوه طرح تصمیم در فضای عمومی اثر بگذارد.
آیزنکوت در نامه‌ای به نتانیاهو خواست درباره تصمیم‌های امنیتی با بیشترین احتیاط عمل کند و از اقدامی بپرهیزد که نهادهای امنیتی را با اختلافی حقوقی و مرتبط با اختیارات دولت روبه‌رو کند. نتانیاهو نامه را غیرمسئولانه توصیف کرد و از طرح علنی مسائل امنیتی انتقاد کرد. با وجود این اختلاف، دو نفر در دفتر نتانیاهو در اورشلیم و با حضور دبیر نظامی نخست‌وزیر جلسه‌ای برای بررسی تحولات برگزار کردند.
قرار بود ملاقات حدود یک ساعت طول بکشد، اما به نوشته گزارش بیش از دو ساعت ادامه یافت. روایت منتشرشده می‌گوید نتانیاهو تلاش کرده با ارائه اطلاعات مربوط به برنامه هسته‌ای و توسعه موشک‌های بالستیک ایران، آیزنکوت را به ضرورت اقدام فوری متقاعد کند. در همان روایت، از احتمال تماس آیزنکوت با دونالد ترامپ برای جلب موافقت او با عملیات پیشنهادی سخن رفته است. آیزنکوت پیش‌تر گفته بود با اطلاعات و شرایط فعلی، ضرورت امنیتی فوری برای ورود به جنگ تازه نمی‌بیند.
موضع کابینه و فرماندهی ارتش
بنا بر گزارش‌ها، کابینه سیاسی و امنیتی اسرائیل قرار است روز یکشنبه برای نخستین بار از پنجم اکتبر جلسه تشکیل دهد. گفته شده این کابینه قبلاً دستور بالا بردن سطح آمادگی ارتش برای اقدام احتمالی علیه ایران را صادر کرده بود، هرچند در ماه گذشته جلسه نداشت. یسرائیل کاتس، وزیر جنگ اسرائیل، گفته است دولت انتقالی برای عملیات نظامی در جبهه‌های مختلف به موافقت مخالفان نیاز ندارد. او تصمیم‌گیری دولت نتانیاهو را هماهنگ با ارتش توصیف کرد.
ایال زمیر، رئیس ستاد کل ارتش، خواهان آمادگی در برابر تحولات پیش‌بینی‌نشده شده است. او به اهمیت راهبردی مرزهای شرقی اشاره کرد و گفت ارتش باید از تجربه حملات هفتم اکتبر برای تقویت توان دفاعی و تهاجمی استفاده کند. درخواست او برای افزایش آمادگی در گزارش در کنار اختلاف درباره زمان اقدام آمده است. آیزنکوت نیز بر امکان آماده‌ماندن ارتش در عین به تعویق افتادن تصمیم درباره عملیات تازه تأکید دارد.
روایت‌ها درباره موضع واشنگتن
دونالد ترامپ در اظهارات علنی مدعی شده است آمریکا به توافق با تهران نیاز ندارد و کنترل تنگه هرمز و منابع مالی ایران را در دست گرفته است. او همچنین ادعا کرده واشنگتن مانع دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای شده است. ترامپ گفته آمریکا آغازگر جنگ نبوده و رویارویی را بخشی از تقابل تهران و واشنگتن از سال ۱۹۷۹ توصیف کرده است. او از پیروزی آمریکا سخن گفته و هدف فعلی را تعیین وقت پایان رویارویی و تضمین پیروزی کامل دانسته است. این بخش روایت بر گفته‌های رئیس‌جمهور آمریکا استوار است.
در مقابل، ترامپ پیش‌تر از تمایل نداشتن به عملیات نظامی تازه نیز سخن گفته بود. در گزارش منتشرشده از مکالمه تلفنی او با نتانیاهو آمده است که ترامپ ضرورت امنیتی اقدام تازه را زیر سؤال برده و درباره نقش رقابت‌های حزبی و انگیزه‌های سیاسی داخلی در تصمیم نخست‌وزیر اسرائیل ابراز نگرانی کرده است. در همان روایت، از توصیه ترامپ به نتانیاهو برای یافتن راهی سیاسی به جای شروع یک جنگ دیگر سخن رفته است. جزئیات گفت‌وگو به‌صورت روایت رسانه‌ای منتشر شده‌اند.
در تحلیل گزارش، واشنگتن ممکن است تهدید اقدام اسرائیل را در محاسبات فشار بر ایران لحاظ کند. میزان حمایت آمریکا از یک عملیات، موضوعی جداگانه است که با دیدگاه گزارش‌شده ترامپ درباره ضرورت امنیتی و زمان اقدام ارتباط دارد. از سوی دیگر، دشواری تشکیل ائتلاف در اسرائیل و اختلاف درباره نظارت کنست سبب شده‌اند ارزیابی‌های نظامی با بحث انتقال قدرت هم‌زمان شوند. تا زمانی که تصمیم مشخصی اعلام نشده، خبر اصلی به افزایش آمادگی گزارش‌شده و اختلاف علنی درباره ضرورت آغاز رویارویی مربوط است.
برای تفسیر گزارش‌های آمادگی نظامی، مواضع سه طرف در این پرونده اهمیت دارد. نخست، نتانیاهو در دولت انتقالی به اختیارات دولت و دلایل امنیتی مورد نظرش استناد می‌کند. دوم، آیزنکوت بر نبود ضرورت فوری و واگذاری تصمیم به دولت بعد تأکید کرده است. سوم، در روایت مربوط به تماس ترامپ و نتانیاهو، واشنگتن میان کاربرد فشار سیاسی و ورود به عملیات تازه تفاوت گذاشته است. زمان تشکیل جلسه کابینه و بررسی کنست می‌تواند روشن کند این ارزیابی‌های متفاوت چگونه در تصمیم‌گیری اثر می‌گذارند.
