علت دیسک کمر در خانم‌های تهرانی چیست؟
- مجموعه: اخبار پزشکی
- تاریخ انتشار : چهارشنبه, ۲۲ مهر ۱۴۰۵ ۱۴:۳۱
کمردرد برای بسیاری از خانم‌ها ممکن است ابتدا با یک درد ساده بعد از یک روز کاری طولانی، چند ساعت نشستن پشت میز، رانندگی در ترافیک یا انجام فعالیت‌های روزمره آغاز شود. اما زمانی که درد ادامه پیدا می‌کند، به پا انتشار می‌یابد یا با علائمی مانند گزگز و بی‌حسی همراه می‌شود، یکی از نگرانی‌هایی که به ذهن بیمار می‌رسد دیسک کمر است.
اما علت دیسک کمر در خانم‌های تهرانی چیست؟ آیا نشستن طولانی، اضافه‌وزن، فعالیت‌های خانه، بارداری، افزایش سن یا سبک زندگی شهری میتواند در بروز مشکلات دیسک کمر نقش داشته باشد؟
دکتر مهران مرادی، جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات، در این مطلب به مهم‌ترین عواملی می‌پردازد که می‌توانند زمینه مشکلات دیسک کمر در خانم‌ها را فراهم کنند.
دیسک کمر دقیقاً چیست؟
بین مهره‌های ستون فقرات، ساختارهایی به نام دیسک بین‌مهره‌ای قرار گرفته‌اند. این دیسک‌ها مانند یک ضربه‌گیر عمل می‌کنند و کمک می‌کنند فشار واردشده به ستون فقرات هنگام راه رفتن، نشستن، خم شدن و انجام فعالیت‌های روزانه بهتر توزیع شود.
با افزایش سن، فشارهای مکرر یا تحت تأثیر برخی عوامل زمینه‌ای، دیسک ممکن است به‌تدریج دچار تغییر و فرسودگی شود. اگر بخشی از دیسک برجسته یا از محل طبیعی خود خارج شود و بر ریشه عصب فشار وارد کند، ممکن است فرد علاوه بر کمردرد، درد تیرکشنده پا، بی‌حسی، گزگز یا ضعف عضلانی را نیز تجربه کند.
نکته مهم این است که هر کمردردی به معنی فتق دیسک کمر نیست و تشخیص دقیق باید بر اساس شرح حال بیمار، معاینه عصبی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام شود.
چرا دیسک کمر در خانم‌های تهرانی اهمیت بیشتری پیدا کرده است؟
زندگی در یک کلان‌شهر میتواند الگوی فعالیت روزانه افراد را تغییر دهد. بسیاری از خانم‌های ساکن تهران ساعت‌های قابل‌توجهی از روز را پشت میز کار، داخل خودرو یا در مسیر رفت‌وآمد سپری می‌کنند.
از طرف دیگر، مسئولیت‌های شغلی، فعالیت‌های منزل، مراقبت از فرزند و کمبود فرصت برای ورزش منظم می‌توانند باعث شوند ستون فقرات برای مدت طولانی تحت الگوهای تکراری فشار قرار گیرد.
بنابراین نمی‌توان گفت «زندگی در تهران» مستقیماً باعث دیسک کمر می‌شود؛ اما بعضی الگوهای زندگی شهری می‌توانند مجموعه‌ای از عوامل خطر را در کنار یکدیگر قرار دهند.
1. نشستن طولانی پشت میز یا در خودرو
یکی از موضوعاتی که در مراجعان مبتلا به کمردرد زیاد دیده می‌شود، نشستن برای مدت طولانی است.
کارمندان، مدیران، حسابداران، طراحان، برنامه‌نویسان و حتی افرادی که چند ساعت از روز را در خودرو سپری می‌کنند ممکن است برای مدت زیادی در یک وضعیت ثابت باقی بمانند.
مشکل فقط «نشستن» نیست؛ بلکه ترکیب موارد زیر میتواند شرایط را نامناسب‌تر کند:
- نشستن بدون وقفه برای چند ساعت
- خم شدن بدن به سمت جلو
- قرار گرفتن مانیتور در ارتفاع نامناسب
- استفاده طولانی از لپ‌تاپ
- ضعف عضلات مرکزی بدن
- نداشتن فعالیت ورزشی کافی
به همین دلیل یکی از توصیه‌های مهم من این است که افرادی که کار نشسته دارند، در طول روز وضعیت بدن خود را مرتب تغییر دهند و زمان‌هایی را به ایستادن و راه رفتن اختصاص دهند.
2. کم‌تحرکی و ضعف عضلات حمایت‌کننده ستون فقرات
زندگی پرمشغله شهری گاهی باعث می‌شود ورزش اولین چیزی باشد که از برنامه روزانه حذف می‌شود.
در حالی که عضلات شکم، لگن و ناحیه مرکزی بدن نقش مهمی در حمایت از ستون فقرات دارند. کاهش فعالیت بدنی میتواند با کاهش آمادگی عضلانی همراه شود و توانایی بدن برای تحمل صحیح فشارهای روزمره را کاهش دهد.
سازمان جهانی بهداشت نیز کمبود فعالیت بدنی و چاقی را از عوامل خطر مرتبط با کمردرد معرفی می‌کند.
البته ورزش نیز باید متناسب با شرایط فرد انجام شود. فردی که در حال حاضر کمردرد شدید، درد تیرکشنده پا یا علائم عصبی دارد نباید بدون ارزیابی پزشکی سراغ هر نوع تمرین ورزشی برود.
3. اضافه‌وزن؛ فشاری که ستون فقرات باید تحمل کند
یکی دیگر از عواملی که باید جدی گرفته شود، افزایش وزن است.
هرچه وزن بدن بیشتر باشد، سیستم عضلانی‌اسکلتی باید بار بیشتری را تحمل کند. اضافه‌وزن همچنین معمولاً با کاهش تحرک همراه می‌شود و این دو عامل می‌توانند در کنار یکدیگر وضعیت نامطلوبی برای ستون فقرات ایجاد کنند.
به همین دلیل کنترل وزن فقط برای سلامت قلب و عروق یا کنترل قند خون اهمیت ندارد؛ بلکه یکی از اجزای مهم سبک زندگی سالم برای حفظ سلامت سیستم حرکتی نیز محسوب می‌شود.اضافه وزن حتی میتواند بیمار را به جراحی دیسک کمر بکشاند اگر علایم دیسک کمر را داشتید به جراح دیسک کمر در تهران مراجعه نمایید .
4. بلند کردن اجسام با روش اشتباه
یکی از اشتباهات رایج این است که فرد برای برداشتن یک جسم از روی زمین، زانوها را صاف نگه می‌دارد و فقط از ناحیه کمر خم می‌شود.
حال اگر در همین وضعیت جسم نسبتاً سنگینی بلند شود یا هم‌زمان بدن بچرخد، فشار بیشتری میتواند به ناحیه کمر وارد شود.
این اتفاق فقط هنگام ورزش یا جابه‌جایی وسایل سنگین رخ نمی‌دهد.
بلند کردن کودک، جابه‌جایی خریدهای روزانه، انتقال وسایل منزل یا انجام برخی کارهای خانه نیز اگر با وضعیت بدنی نامناسب و به‌صورت مکرر انجام شود، میتواند باعث افزایش فشار مکانیکی بر ستون فقرات شود.
بهتر است هنگام بلند کردن اجسام، تا حد امکان جسم نزدیک بدن نگه داشته شود و به جای خم شدن شدید از کمر، از حرکت مناسب زانوها و لگن استفاده شود.
5. کار طولانی با موبایل و لپ‌تاپ
استفاده زیاد از وسایل دیجیتال یکی از ویژگی‌های سبک زندگی امروزی است.
ممکن است فرد چند ساعت پشت میز کار کند و پس از آن نیز زمان زیادی را با تلفن همراه یا لپ‌تاپ بگذراند. در این شرایط بدن عملاً فرصت کمی برای تغییر وضعیت و حرکت پیدا می‌کند.
اگرچه استفاده از موبایل به خودی خود «دیسک کمر ایجاد نمی‌کند»، ساعت‌های طولانی بی‌تحرکی و قرار گرفتن در وضعیت‌های نامناسب میتواند به تشدید مشکلات عضلانی‌اسکلتی کمک کند.
اصل مهم این است:
بهترین وضعیت بدن، وضعیتی نیست که مجبور باشید ساعت‌ها بدون حرکت در آن بمانید؛ تغییر منظم وضعیت بدن اهمیت زیادی دارد.
6. آیا بارداری باعث دیسک کمر می‌شود؟
این سؤال را بسیاری از خانم‌ها مطرح می‌کنند.
در دوران بارداری به دلیل افزایش وزن، تغییر مرکز ثقل بدن و تغییرات اسکلتی‌عضلانی، کمردرد میتواند شایع باشد. با این حال نباید هر کمردرد دوران بارداری را به دیسک کمر نسبت داد.
بررسی‌های علمی نشان می‌دهند بارداری به‌تنهایی فرد را الزاماً مستعد فتق دیسک کمر نمی‌کند و فتق علامت‌دار دیسک در دوران بارداری نسبتاً نادر است.
اگر خانمی در دوران بارداری دچار درد شدید تیرکشنده به پا، بی‌حسی یا ضعف اندام شود، باید علت علائم توسط پزشک بررسی شود و نباید صرفاً آنها را بخشی طبیعی از بارداری دانست.
7. یائسگی و افزایش سن
با افزایش سن، دیسک‌های بین‌مهره‌ای نیز مانند بسیاری از ساختارهای بدن دچار تغییرات تدریجی می‌شوند.
در خانم‌ها، دوران بعد از یائسگی نیز از نظر سلامت استخوان‌ها و ستون فقرات اهمیت خاصی دارد. برخی مطالعات ارتباطی میان یائسگی و افزایش شدت دژنراسیون دیسک‌های کمری گزارش کرده‌اند.
البته این موضوع به این معنا نیست که هر خانمی پس از یائسگی حتماً دچار دیسک کمر می‌شود. ژنتیک، وزن، میزان فعالیت، کیفیت عضلات، نوع فعالیت شغلی و بسیاری عوامل دیگر نیز در سلامت ستون فقرات نقش دارند.
8. زمینه ژنتیکی و سابقه خانوادگی
گاهی دو نفر سبک زندگی تقریباً مشابهی دارند، اما یکی از آنها زودتر دچار فرسودگی یا مشکلات دیسک می‌شود.
یکی از دلایل این تفاوت میتواند ویژگی‌های ژنتیکی باشد.
بنابراین نمی‌توان علت دیسک کمر را همیشه فقط به «بد نشستن» یا «بلند کردن جسم سنگین» نسبت داد. در بسیاری از بیماران، مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی، افزایش سن و فشارهای مکانیکی در طول زمان نقش دارند.
9. کارهای سنگین و حرکات تکراری
برخی مشاغل یا فعالیت‌ها نیازمند خم شدن مکرر، بلند کردن اجسام، چرخاندن تنه یا قرار گرفتن طولانی در وضعیت‌های نامناسب هستند.
اگر این حرکات به شکل مکرر و بدون آمادگی عضلانی مناسب انجام شوند، فشار مکانیکی واردشده به ستون فقرات افزایش پیدا می‌کند.
WHO نیز فعالیت‌های شغلی همراه با فشار فیزیکی بالا را از عوامل خطر کمردرد معرفی کرده است.
علائم دیسک کمر در خانم‌ها چیست؟
علائم در تمام بیماران یکسان نیست.
برخی افراد فقط درد ناحیه کمر دارند، در حالی که در صورت درگیری ریشه عصبی ممکن است علائم دیگری نیز ظاهر شود.
از جمله:
- درد کمر
- درد تیرکشنده از باسن به ران و ساق پا
- احساس گزگز یا مورمور شدن پا
- بی‌حسی بخشی از پا
- تشدید درد با بعضی حرکات
- احساس ضعف در پا
- کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزانه
وجود این علائم نیز به تنهایی تشخیص قطعی فتق دیسک نیست و معاینه بیمار اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی کمردرد خطرناک است؟
من همیشه به بیماران تأکید می‌کنم که بعضی علائم را نباید پشت گوش انداخت.
اگر کمردرد یا درد پا با یکی از موارد زیر همراه شود، ارزیابی پزشکی سریع اهمیت پیدا می‌کند:
- ضعف پیشرونده پا
- بی‌اختیاری یا اختلال جدید در کنترل ادرار و مدفوع
- بی‌حسی ناحیه بین پاها یا ناحیه زینی
- درد بسیار شدید و رو به افزایش
- تب یا علائم عفونت همراه با کمردرد
- سابقه ضربه شدید
- کاهش وزن غیرقابل توضیح
- سابقه سرطان همراه با کمردرد جدید
خصوصاً اختلال در کنترل ادرار و مدفوع همراه با ضعف یا بی‌حسی میتواند نشانه فشار جدی بر اعصاب انتهای ستون فقرات باشد و نیاز به بررسی فوری دارد.
آیا هر دیسک کمری نیاز به عمل دارد؟
خیر.
یکی از باورهای اشتباه این است که مشاهده دیسک در MRI یعنی بیمار حتماً باید جراحی شود.
تصمیم‌گیری برای درمان فقط بر اساس عکس MRI انجام نمی‌شود.
شدت درد، مدت علائم، معاینه عصبی، وجود ضعف عضلانی، محل فشار روی عصب، تأثیر علائم بر زندگی روزمره و پاسخ بیمار به درمان‌های غیرجراحی همگی در انتخاب روش درمان نقش دارند.
در بسیاری از موارد می‌توان درمان را با روش‌های غیرجراحی آغاز کرد. اما در برخی شرایط مانند وجود ضعف عصبی پیشرونده یا فشار شدید بر اعصاب، ممکن است جراحی مطرح شود.
بنابراین انتخاب درمان برای هر بیمار باید به‌صورت اختصاصی انجام شود.
چطور می‌توان خطر مشکلات کمر را کاهش داد؟
برای محافظت از ستون فقرات لازم نیست منتظر شروع درد بمانیم.
چند عادت ساده میتواند در درازمدت اهمیت زیادی داشته باشد:
فعال بمانید.
پیاده‌روی و فعالیت بدنی منظم متناسب با شرایط جسمانی میتواند به حفظ آمادگی بدن کمک کند.
ساعت‌ها در یک وضعیت باقی نمانید.
در محل کار هر چند وقت یک‌بار از جای خود بلند شوید و وضعیت بدن را تغییر دهید.
وزن مناسب را حفظ کنید.
کنترل وزن بخشی از مراقبت کلی از سلامت سیستم عضلانی‌اسکلتی است.
وسایل را اصولی بلند کنید.
هنگام برداشتن جسم از زمین از خم شدن ناگهانی کمر و چرخش هم‌زمان تنه خودداری کنید.
عضلات مرکزی بدن را تقویت کنید.
البته نوع تمرین باید متناسب با سن و وضعیت ستون فقرات فرد انتخاب شود.
درد مداوم را نادیده نگیرید.
اگر درد چند هفته ادامه پیدا کرده، به پا انتشار پیدا می‌کند یا با بی‌حسی و ضعف همراه شده است، بهتر است علت آن مشخص شود.
سخن پایانی دکتر مهران مرادی درباره علت دیسک کمر در خانم‌های تهرانی
وقتی درباره علت دیسک کمر در خانم‌های تهرانی صحبت می‌کنیم، معمولاً نمی‌توان تنها یک عامل را مقصر دانست.
در بسیاری از بیماران، مجموعه‌ای از افزایش سن، زمینه ژنتیکی، اضافه‌وزن، کمبود فعالیت بدنی، فشارهای فیزیکی، ساعت‌های طولانی نشستن و نحوه انجام فعالیت‌های روزمره در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.
موضوع مهم‌تر این است که بیمار هر کمردردی را به دیسک نسبت ندهد و از طرف دیگر، علائم مهم عصبی را نیز نادیده نگیرد.
اگر درد کمر به پا انتشار دارد، با گزگز، بی‌حسی یا ضعف همراه شده یا با درمان‌های اولیه بهبود پیدا نمی‌کند، معاینه توسط پزشک میتواند مشخص کند آیا مشکل واقعاً مربوط به دیسک و ریشه‌های عصبی است یا علت دیگری دارد.
دکتر مهران مرادی، جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات، با بررسی شرح حال، معاینه عصبی و در صورت نیاز تصاویر MRI میتواند شدت مشکل و مناسب‌ترین مسیر درمان را مشخص کند.
تشخیص درست، همیشه اولین قدم برای انتخاب درمان درست است.
سوالات متداول درباره دیسک کمر در خانم‌ها
آیا نشستن طولانی باعث دیسک کمر می‌شود؟
نمی‌توان نشستن را به تنهایی علت قطعی فتق دیسک دانست، اما بی‌تحرکی طولانی، وضعیت نامناسب بدن و ضعف عضلات می‌توانند شرایط نامطلوبی برای کمر ایجاد کنند.
آیا بارداری علت دیسک کمر است؟
کمردرد در بارداری شایع است، اما شواهد موجود نشان نمی‌دهد بارداری به‌تنهایی احتمال فتق دیسک کمر را به شکل قابل‌توجهی افزایش دهد.
آیا دیسک کمر بدون جراحی درمان می‌شود؟
در بسیاری از بیماران، بسته به علائم و نتیجه معاینه، ابتدا درمان‌های غیرجراحی در نظر گرفته می‌شوند. جراحی برای همه بیماران ضروری نیست.
درد دیسک کمر به کدام پا می‌زند؟
بسته به اینکه کدام ریشه عصبی تحت فشار قرار گرفته باشد، درد میتواند به باسن، پشت یا کنار ران، ساق یا حتی قسمت‌هایی از پا و انگشتان انتشار پیدا کند.
چه زمانی برای دیسک کمر باید به جراح ستون فقرات مراجعه کرد؟
اگر درد به پا انتشار پیدا کرده، بی‌حسی یا ضعف ایجاد شده، درد طولانی شده یا فعالیت روزانه فرد را مختل کرده است، ارزیابی تخصصی میتواند در تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب کمک‌کننده باشد.
اگر شما هم علایم دیسک کمر را دارید کافیست برای پذیرش در کلینیک مغز و اعصاب دکتر مهران مرادی باشماره های زیر جهت دریافت نوبت در تماس باشید :
۰۹۱۲۰۱۶۴۱۶۳|۰۹۹۱-۲۵۵۲۲۳۴
