کشف دوباره آرامگاه‌های سقاره؛ مومیایی سالم و نمازخانه ناشناخته یک خانواده
- مجموعه: اخبار گوناگون
به گزارش خبرآنلاین، هیئت باستان‌شناسی چک در سقاره بار دیگر مجموعه‌ای از آرامگاه‌های مقام‌های بلندپایه و کاهنان دوره پادشاهی کهن مصر، حدود ۲۶۸۶ تا ۲۱۸۱ پیش از میلاد، را از زیر خاک بیرون آورده است. خبر پس از اعلام وزارت گردشگری و آثار باستانی مصر، ابتدا در اهرام آنلاین منتشر شد و گزارش حاضر به نقل از آرت‌نیوز است.
سقاره در ۲۰ مایلی جنوب قاهره، گورستان اصلی ممفیس باستان بود. ممفیس حدود ۳۱۰۰ پیش از میلاد بنا شد و در قرن هفتم میلادی متروک ماند. پروژه مؤسسه چک‌شناسی مصر بر شناسایی و مستندسازی آرامگاه‌هایی تمرکز دارد که بخشی از آنها در قرن نوزدهم کاوش و سپس دوباره زیر خاک پنهان شده بود.
بازگشت به کاوش‌های قرن نوزدهم
اوگوست ماریِت، مصرشناس فرانسوی و بنیان‌گذار اداره آثار باستانی مصر، نخستین‌بار بین ۱۸۵۸ و ۱۸۶۰ این آرامگاه‌ها را یافت. او حدود ۱۶۰ آرامگاه پادشاهی کهن را شناسایی کرد، اما تمرکز بر آثار شاخص باعث شد قسمت‌هایی بدون بررسی و ثبت دقیق باقی بمانند.
از بناهای مهم در بررسی جدید، آرامگاه سابو و پسرش پتاح‌شپسس است؛ دو مقام بلندمرتبه مرتبط با آیین پرستش پتاح در ممفیس. گروه چک بخش‌های ناشناخته آنها را نیز کاوش کرد و از جمله نمازخانه‌ای برای نذر و پیشکش متعلق به ایکه‌تنفرت، همسر سابو، یافت که ماریِت به آن نرسیده بود.
نقش‌برجسته‌ها و روابط خانوادگی
آرامگاه سابو در شمال آرامگاه پسرش قرار دارد. نمای بیرونی دیوارها الگوی کاخ‌های سلطنتی را بازسازی می‌کند و نشانه‌ای از جایگاه اجتماعی بالای او دانسته می‌شود. درون بنا، نقش‌برجسته‌های نسبتاً سالمی سابو و پتاح‌شپسس را هنگام نظارت بر صف حاملان پیشکش نشان می‌دهند.
نمازخانه ایکه‌تنفرت نیز دری دروغین دارد که با تصویر او، همسرش و دو پسرشان، پتاح‌شپسس و رانفررف، تزئین شده است. میروسلاو بارتا، سرپرست هیئت چک، آن را از مهم‌ترین یافته‌ها دانسته؛ اثری که برای شناخت این خانواده و پیوند اعضای آن اطلاعات تازه فراهم می‌کند.
مومیایی در تابوت سنگ آهکی
ترکیب تصاویر ماهواره‌ای و بررسی زمینی به شناسایی آرامگاه پتاح‌شپسس کمک کرد. در آنجا بقایای دست‌نخورده مومیایی او در تابوت سنگ آهکی یافت شد. بررسی بعدی نشان داد هنگام مرگ بیش از ۶۰ سال داشته؛ سنی که برای زمانه او طولانی توصیف شده است.
اسناد باقی‌مانده می‌گویند پتاح‌شپسس در دوره چهار پادشاه دودمان پنجم، ساحورع، نفریرکارع، رانفررف و نیوسررع، صاحب مناصب بلندپایه بود. او نخستین فرد غیرسلطنتی معرفی شده که با یک شاهزاده مصری ازدواج کرد: خامات، دختر اوسِرکاف، بنیان‌گذار دودمان پنجم.
هشام اللیثی، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر، اهمیت کاوش دوباره را در استفاده از روش‌های علمی جدید برای بررسی و ثبت بناها دانسته است. به گفته او، این شیوه‌ها شناخت باورهای مذهبی و زندگی اجتماعی مقام‌های پادشاهی کهن را گسترش می‌دهد.
به این ترتیب، کاوش جدید تنها بازکردن دوباره بناهای شناخته‌شده نیست؛ ثبت بخش‌های کشف‌نشده، بررسی مومیایی و شناخت صحنه‌های خانوادگی نیز به اطلاعات پیشین افزوده شده و دلیل اهمیت بررسی مجدد محوطه است.
