نامه به منذر بن الجارود سرزنش از خيانت اقتصادي

به منذر بن الجارود از نامه‏هاي آن حضرت عليه‏السلام است به منذر ابن جارود عبدي (از قبيله عبدالقيس) که او را بر بعضي از شهرها (فارس) حکمراني داده و او با آن بزرگوار در بعضي از کارهائي که او را بر آن گماشته بود خيانت کرد (چهار هزار درهم از مال خراج ربود، امام عليه‏السلام او را در اين نامه نکوهش نموده و نزد خود طلبيده، پدرش جارود را (که به قبيله خود عبدالقيس خدمت پيغمبر اکرم آمده و اسلام آورد) ستوده، خلاصه رجال‏نويسان منذر را ضعيف دانسته و به رواياتش اطمينان ندارند): پس از حمد خدا و درود بر پيغمبر اکرم، نيکي پدرت مرا فريب داد و گمان کردم از روش او پيروي مي‏کني و به راه او مي‏روي، پس ناگاه به من خبر رسيد که خيانت کرده‏اي، و براي هواي نفس خود فرمانبري را رها نمي‏کني، و براي آخرتت توشه‏اي نمي‏گذاري، دنياي خويش را با ويراني آخرتت آباد مي‏سازي، و با بريدن از دينت به خويشانت مي‏پيوندي (شايد اين جمله خبر از آينده باشد، مرحوم علامه مجلسي در مجلد دهم کتاب بحارالانوار از سيد ابن طاوس (عليه‏الرحمه) نقل مي‏کند که امام حسين- عليه‏السلام- نامه‏اي نوشته و با غلام خود که نامش سليمان و کنيه‏اش ابازرين بود به سوي گروهي از بزرگان بص ره فرستاد و ايشان را به کمک و پيروي خواست که از آنها يزيد ابن مسعود نهشلي و منذر ابن جارود عبدي بودند تا آنکه مي‏فرمايد: و اما منذر ابن جارود نامه و پيغام‏آور را نزد عبيدالله ابن زياد آورد، زيرا ترسيد که نامه خدعه و مکري از عبيدالله باشد، و بحريه دختر منذر ابن جارود همسر عبيدالله ابن زياد بود، پس عبيدالله پيغام‏آور را به دار کشيد و بعد از آن به منبر رفت و خطبه خواند و مردم بصره را تهديد نمود که راه مخالفت نپيمايند) و اگر آنچه (خيانت) که از تو به من خبر رسيده راست باشد (جمل اهلک و شسع نعلک خير منک يعني) شتر اهل تو و دوال کفشت (جائي که انگشت بزرگ پا در کفشهاي عربي قرار مي‏گيرد) از تو بهتر است (اين جمله مثلي است اشاره به اينکه سود حيوان و جماد از تو بيشتر است) و کسي که مانند تو باشد شايسته نيست به وسيله او رخنه‏اي بسته شود، يا امري انجام گيرد، يا مقام او را بالا برند، يا در امانت شريکش کنند، يا براي جلوگيري از خيانت و نادرستي بگمارندش (سزاوار نيست حفظ مرز يا حکومت شهر يا رياست کاري را به تو گزارند) پس هنگامي که اين نامه‏ام به تو مي‏رسد نزد من بيا اگر خدا خواست (چون آمد امام عليه‏السلام او را زنداني نمود، و صعصع ه ابن صوحان که از نيکان اصحاب اميرالمومنين و از بزرگان قبيله عبدالقيس بوده درباره او شفاعت کرده رهائيش داد. سيدرضي فرمايد:) و اين منذر کسي است که اميرالمومنين عليه‏السلام درباره او فرمود: او به دو جانب خود بسيار مي‏نگرد، و در دو برد (جامه يمني پر بهاي) خويش مي‏خرامد، و بسيار گرد و خاک از روي کفشهايش پاک مي‏کند (مرد متکبر و گردنکشي است که به خود و لباسش مي‏نازد و به آرايش مي‏پردازد).

( وَ مِنْ کِتابٍ لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ ) إِلَى ‏الْمُنْذِرِ ‏بْنِ‏ ‏الْجارُودِ ‏الْعَبْدِىّ‏، وَ قَدْ کانَ اسْتَعْمَلَهُ عَلى بَعْضِ النَّواحِى فَخانَ الْأَمانَةَ فِى بَعْضِ ما وَلَّاهُ مِنْ أَعْمالِهِ: أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ صَلاحَ أَبِيکَ غَرَّنِى مِنْکَ، وَ ظَنَنتُ أَنَّکَ تَتَّبِعُ هَدْيَهُ، وَ تَسْلُکُ سَبِيلَهُ، فَإِذا أَنْتَ فِيما ‏رُقِىَ‏ ‏إِلَىّ‏ عَنکَ لا تَدَعُ لِهَواکَ انقِياداً، وَ لا تُبْقِى لِاخِرَتِکَ ‏عَتاداً، تَعْمُرُ دُنْياکَ بِخَرابِ اخِرَتِکَ، وَ تَصِلُ عَشِيرَتَکَ بِقَطِيعَةِ دِينِکَ. وَ لَئِنْ کانَ ما بَلَغَنِى عَنْکَ حَقّاً ‏لَجَمَلُ‏ ‏أَهْلِکَ‏ ‏وَ ‏‏شِسْعُ‏‏ ‏نَعْلِکَ‏ ‏خَيْرٌ ‏مِنْکَ‏، وَ مَنْ کانَ بِصِفَتِکَ فَلَيْسَ بِأَهْلٍ أَنْ يُسَدَّ بِهِ ثَغْرٌ، أَوْ يُنْفَذَ بِهِ أَمْرٌ، أَوْ يُعْلى لَهُ قَدْرٌ، أَوْ يُشْرَکَ فِى أَمانَةٍ، أَوْ يُؤْمَنَ عَلى ‏خِيانَةٍ، فَأَقْبِلْ إِلَىَّ حِينَ يَصِلُ إِلَيْکَ کِتابِى هذا إِنْ شاءَ اللَّهُ. قالَ السَّيد الشَريف: وَ ‏الْمُنْذِرُ هذا هُوَ الَّذِى قالَ فِيهِ أَمِيرُالْمُؤْمِنِينَ- عَلَيْهِ السَّلامُ- ‏إِنَّهُ‏ ‏لَنَظَّارٌ فِى ‏عِطْفَيْهِ‏، مُخْتالٌ فِى ‏بُرْدَيْهِ‏، ‏تَفَّالٌ‏ ‏فِى‏ ‏شِراکَيْهِ‏.