روایت آکسیوس از سه گزینه ترامپ درباره ایران؛ توافق، جنگ یا ادامه فشار اقتصادی
- مجموعه: اخبار سیاست خارجی
- تاریخ انتشار : سه شنبه, ۱۲ آبان ۱۴۰۵ ۰۸:۵۹
به گزارش شفقنا به نقل از آکسیوس، دونالد ترامپ بامداد سه‌شنبه در مصاحبه‌ای تلفنی گفت برای تصمیم‌گیری درباره ازسرگیری درگیری با ایران عجله ندارد. این گزارش، انتخابات میان‌دوره‌ای را نقطه‌ای مؤثر بر تصمیم او درباره پایان جنگ یا آغاز بمباران گسترده توصیف می‌کند؛ با این حال، رئیس‌جمهور آمریکا فعلاً هم به مذاکرات فرصت می‌دهد و هم گزینه بازگشت به جنگ را، در صورت ناممکن دانستن توافق، حفظ کرده است.
صف‌بندی مشاوران در برابر سه مسیر
در مسیر نخست، جی‌دی ونس و استیو ویتکاف خواهان حرکت به سوی توافق‌اند؛ استدلال آن‌ها این است که شروع دوباره جنگ لزوماً شرایط مطلوب‌تری ایجاد نمی‌کند. منابع آگاه می‌گویند بیشتر کشورهای خلیج فارس نیز این موضع را به ترامپ منتقل کرده‌اند.
در سوی دیگر، بنیامین نتانیاهو و پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، از بازگشت به درگیری نظامی حمایت می‌کنند. به روایت گزارش، آن‌ها با طرح بی‌اعتمادی به توافق با ایران و اجرای تعهدات آن، پایان دادن نظامی به موضوع را ترجیح می‌دهند.
گزینه سوم، حفظ وضعیت نه جنگ و نه صلح و ادامه فشار اقتصادی است. اسکات بسنت، جان رتکلیف و مارکو روبیو از حامیان این مسیر معرفی شده‌اند. یک منبع مطلع مدعی است رتکلیف به ترامپ گفته فشار طولانی‌مدت می‌تواند ایران را به امتیازدهی بیشتر وادارد یا بی‌ثباتی داخلی و شورش ایجاد کند. این ارزیابی، ادعای منابع گزارش درباره دیدگاه مقام‌های آمریکایی است.
در این روایت، اختلاف صرفاً درباره زمان یک اقدام نیست؛ هر گروه مسیر متفاوتی را برای رسیدن به خواسته‌های واشنگتن پیشنهاد می‌کند. موافقان توافق، درباره بهتر شدن نتیجه با جنگ دوباره تردید دارند؛ طرفداران اقدام نظامی، مسئله اعتماد به ایران و اجرای توافق را برجسته می‌کنند؛ و حامیان فشار اقتصادی، ادامه همان وضعیت موجود را وسیله گرفتن امتیاز می‌دانند. این سه توصیه به‌عنوان گزینه‌های مورد بررسی مطرح شده‌اند و نباید آن‌ها را تصمیم نهایی رئیس‌جمهور آمریکا تلقی کرد.
پیش‌نویس قطر و رفت‌وآمدهای دیپلماتیک
منابع منطقه‌ای از پیش‌نویس قطری برای اجرای مجموعه‌ای از اقدامات اعتمادساز در سه روز خبر داده‌اند؛ هدف، فراهم کردن امکان مذاکرات مستقیم ایران و آمریکاست. یک دیپلمات آگاه گفته میانجی‌ها منتظر بازخورد دو طرف‌اند و روند رایزنی‌ها شتاب گرفته است. علی الثوادی، مقام قطری، دوشنبه برای گفت‌وگو درباره این متن به تهران رفت.
ترامپ مدعی شده فشار مالی، کمبود پول و بنزین و نارضایتی مردم، ایران را بیش از گذشته خواهان توافق کرده است؛ هرچند به گفته او، فوریت طرف ایرانی کمتر از انتظار است. مقام‌های ایران این ادعاها را رد کرده و گفته‌اند فشار اقتصادی واشنگتن به فروپاشی منجر نشده است.
او چند ساعت بعد در تروث‌سوشال، افت تقریباً ۱۰ دلاری بهای هر بشکه نفت را به انتظار مردم برای رخ ندادن جنگ با ایران نسبت داد و مدعی شد تهران توافق سریع می‌خواهد و رسیدن به توافق ممکن است.
اظهارات تلفنی ترامپ و نوشته بعدی او نیز دو بخش متفاوت دارند: در مصاحبه، از نبود عجله برای تصمیم‌گیری و ادامه تماس‌ها سخن گفته و در پیام شبکه اجتماعی، برداشت خود از افت قیمت نفت و احتمال توافق را بیان کرده است. نسبت دادن کاهش بهای نفت به انتظار برای جلوگیری از جنگ، توضیحی است که او مطرح کرده؛ همان‌طور که ادعاهای او درباره وضع اقتصادی و تمایل ایران به توافق، موضع رئیس‌جمهور آمریکاست و مقام‌های ایرانی ارزیابی او از نتیجه فشارها را نپذیرفته‌اند.
مواضع تهران، مسکو و پکن
مسعود پزشکیان دوشنبه گفت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای اختیارات مشخصی برای پیگیری توافق از مسیر دیپلماسی به دولت داده است. عباس عراقچی نیز تبادلات را بسیار فشرده توصیف کرد و از نقش فعال قطر و پاکستان گفت. او تأکید کرد ایران شروط و پیشنهادش را ارائه کرده و انتخاب دیپلماسی واقعی از سوی واشنگتن، امکان تعامل را فراهم می‌کند؛ در مقابل، فریبکاری و اقدام نظامی با پاسخ شدیدتری روبه‌رو می‌شود.
عراقچی همچنین ازسرگیری مذاکرات را به پذیرش شروط ایران برای بازگشایی تنگه هرمز مرتبط دانست و گفت در غیر این صورت وضع موجود ادامه می‌یابد و ایران تسلیم نمی‌شود.
ولادیمیر پوتین دوشنبه با محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، درباره راه‌حل دیپلماتیک تلفنی گفت‌وگو کرد. رضایی پیش‌تر نامه پیشنهاد مذاکرات ونس را دریافت کرده بود. روسیه مشارکت در توافق هسته‌ای، از جمله تحویل گرفتن ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران را پیشنهاد داده است. معاون رضایی نیز دوشنبه در پکن با وزیر خارجه چین دیدار کرد؛ پکن دو طرف را به مذاکرات مستقیم برای پایان جنگ ترغیب می‌کند.
ونس در اظهارات دوشنبه خود از احساس نسبتاً مثبت او و ترامپ و حصول پیشرفت سخن گفت، اما نتیجه را قطعی ندانست. او تأکید کرد ضرب‌الاجلی برای شروع دوباره حملات تعیین نشده و توافق موردنظر واشنگتن مستلزم تعهد قاطع و قابل راستی‌آزمایی ایران درباره بازسازی نکردن برنامه هسته‌ای است. تهران بارها ماهیت برنامه خود را صلح‌آمیز دانسته و قصد ساخت بمب اتم را رد کرده است.
در مواضع نقل‌شده از ونس، نبود ضرب‌الاجل برای حمله با تأکید بر شرط هسته‌ای همراه است؛ او از امکان پیشرفت بیشتر گفته، اما توافق را انجام‌شده اعلام نکرده است. در موضع عراقچی نیز آمادگی برای تعامل دیپلماتیک در کنار هشدار درباره اقدام نظامی و تأکید بر شروط بازگشایی هرمز آمده است. به این ترتیب، امیدواری‌های ابرازشده دو طرف، در کنار شرط‌ها و اختلاف‌هایی قرار دارد که در همین رایزنی‌ها دنبال می‌شوند.
