علت توقف سراسری پروازها در آمریکا چه بود و پروازها چه زمانی از سر گرفته شدند؟
- مجموعه: اخبار بین الملل
- تاریخ انتشار : شنبه, ۲۳ آبان ۱۴۰۵ ۱۰:۲۵
دستور توقف چگونه اجرا شد؟
به گزارش فرارو و انتخاب، بعدازظهر جمعه ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، اختلال در ارتباطات مراکز کنترل ترافیک هوایی آمریکا سبب شد ادارهٔ هوانوردی فدرال به دلایل ایمنی دستور توقف سراسری برخاستن هواپیماها را صادر کند. این اداره در اطلاعیهٔ شمارهٔ ۱۱۱ به بهره‌برداران هواپیما اعلام کرد فرودگاه‌ها مشمول دستور توقف‌اند. در نتیجه، اعزام پروازهای خروجی متوقف شد و پروازهایی که پیش از آن به هوا برخاسته بودند، بر اساس وضعیت و ظرفیت فرودگاه‌های مقصد مدیریت شدند. این تفاوت برای فهم اتفاق اهمیت دارد: دستور متوجه حرکت پروازها از روی زمین بود و هواپیماهای در حال پرواز همچنان باید با راهنمایی کنترل‌کنندگان در مقصد یا فرودگاه جایگزین فرود می‌آمدند.
شان دافی، وزیر حمل‌ونقل آمریکا، اعلام کرد که مشکل ارتباطی همهٔ ۲۲ مرکز منطقه‌ای کنترل ترافیک هوایی را تحت تأثیر قرار داده است. ادارهٔ هوانوردی متخصصان خود را برای بررسی مشکل به کار گرفت. این مراکز رفت‌وآمد هواپیماها را میان فرودگاه‌ها مدیریت می‌کنند و برای هماهنگی پروازها داده‌های راداری و پیام‌های ارتباطی را به اشتراک می‌گذارند. هنگامی که اعتماد به داده‌های مشترک کاهش پیدا کند، حتی هواپیماهایی که از نظر فنی سالم‌اند هم ممکن است تا برطرف شدن مشکل اجازهٔ برخاستن نداشته باشند. گزارش‌های اولیه حاکی بود که ورود هواپیماها به‌صورت موردی رسیدگی می‌شد.
از اضافه‌بار شبکه تا بررسی احتمال خرابکاری
دافی در نشست کاخ سفید زمان آغاز اختلال را ساعت ۳:۳۶ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا اعلام کرد. به گفتهٔ او، ناپایداری ارتباط و رادار به مراکز کنترل مسیر و برخی مراکز راداری نزدیک فرودگاه‌ها رسید. او توضیح داد که سوئیچ‌ها و مسیریاب‌های قدیمی شبکه با ورودی بیش از ظرفیت روبه‌رو شدند. این تجهیزات وظیفهٔ انتقال و هدایت داده را دارند و با بالا رفتن بار، به‌گفتهٔ دافی اطلاعات ناسازگاری به سامانه‌های کنترل ترافیک رسید. مقام‌های مسئول در پاسخ به این وضعیت، خروج پروازهای تازه را متوقف کردند تا خطر ناشی از اختلال در هماهنگی بیشتر نشود.
دافی همچنین گفت رادار و ارتباطات در هیچ مرحله‌ای به‌طور کامل قطع نشدند و امکان فرود برای هواپیماهای در آسمان وجود داشت. مارک‌وین مولین، وزیر امنیت داخلی، در توضیحاتی جداگانه از یک قطعی در شبکهٔ مخابراتی سخن گفت. او تأکید کرد که مردم نباید وضع موجود را با حملات یازده سپتامبر یکی بدانند یا بابت امنیت عزیزانشان نگران باشند. به گفتهٔ مولین، تا زمان نشست خبری مدرکی مبنی بر حملهٔ سایبری یا اقدام خصمانهٔ خارجی به دست نیامده بود. او منشأ اختلال را در آن مقطع فنی توصیف کرد و گفت وزارت امنیت داخلی و آژانس امنیت ملی آمریکا در بررسی ابعاد آن مشارکت دارند.
چرا نام سامانهٔ SMART مطرح شد؟
پیش از وقوع اختلال، ادارهٔ هوانوردی استفاده از ابزار SMART را به هر ۲۲ مرکز کنترل مسیر گسترش داده بود. این ابزار با استفاده از هوش مصنوعی برای کمک به برنامه‌ریزی مسیرها و پیش‌بینی برخی مشکلات ترافیکی به کار می‌رود. نزدیکی زمان راه‌اندازی گستردهٔ آن به روز توقف پروازها باعث شد احتمال ارتباط این دو مطرح شود. شرکت سازنده، Air Space Intelligence، اعلام کرد سامانهٔ آن عامل توقف پروازها نبوده است. دافی نیز در نشست خبری ارتباط میان ابزار جدید و تجهیزاتی را که در آن روز دچار مشکل شدند رد کرد. در اطلاعیه‌های ادارهٔ هوانوردی نیز علت حادثه به SMART نسبت داده نشد.
محدودیت چه زمانی برداشته شد؟
دستور توقف حدود ساعت ۳:۵۴ بعدازظهر صادر شد. دافی ساعت ۸:۱۵ شب به وقت شرق آمریکا از امکان ازسرگیری پروازها خبر داد. ادارهٔ هوانوردی در اطلاعیهٔ شمارهٔ ۵، لغو توقف را ساعت ۰۱:۱۹ به وقت هماهنگ جهانی در ۱۴ نوامبر ثبت کرد. این زمان در شرق آمریکا هنوز شامگاه جمعه بود. اطلاعیه‌های عملیاتی آن شب همچنین از اجازهٔ پرواز به شماری از پروازهای بین‌المللی در بعضی مراکز ساحلی در دورهٔ توقف حکایت داشتند.
رفع محدودیت به معنای بازگشت فوری برنامه‌ها به حالت عادی نبود. بخشی از هواپیماها در فرودگاه‌های دیگر فرود آمده بودند و خدمه و ناوگان باید دوباره در مسیرهایی که برایشان برنامه‌ریزی شده بود قرار می‌گرفتند. هزاران مسافر با تأخیر یا لغو پرواز روبه‌رو شدند. فرارو به نقل از فلایت‌رادار۲۴ از بیش از ۶۶۰۰ لغو و حدود ۸۶۰۰ تأخیر خبر داد و نوشت حدود ۱۵۰۰ پرواز یکشنبه هم از قبل لغو شده بود. این اعداد به گزارش همان منبع مربوط‌اند و اطلاعیهٔ لغو محدودیت ادارهٔ هوانوردی، آمار نهایی لغو و تأخیر را اعلام نکرده است. رویترز گزارش داد که بازگشت شبکه به شرایط عادی ممکن است چند روز طول بکشد.
سابقهٔ توقف و برنامهٔ نوسازی
توقف سراسری رویدادی کم‌سابقه در آمریکا است. پیش از این، پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ چنین محدودیتی برقرار شد. در ژانویهٔ ۲۰۲۳ هم اختلال در سامانهٔ اطلاع‌رسانی به خلبانان باعث شد ادارهٔ هوانوردی برای مدتی پروازهای خروجی را متوقف کند. گزارش‌های این نوبت، توقف روز جمعه را پس از آن اختلال سراسری قرار می‌دهند. مقام‌های حمل‌ونقل آمریکا در توضیح وضعیت تازه بر قدمت بخش‌هایی از تجهیزات و نیاز به نوسازی سامانهٔ کنترل ترافیک هوایی تأکید کردند.
دافی از رقم ۵۰ میلیارد دلار برای نوسازی اساسی سخن گفت و از کنگره خواست منابع لازم را فراهم کند. در همان روز، کاخ سفید و وزارت حمل‌ونقل نیز خواستار تصویب ۳۰٫۱ میلیارد دلار برای ارتقای فرودگاه‌ها و زیرساخت کنترل ترافیک هوایی شدند. این دو رقم به درخواست‌ها و برآوردهای مطرح‌شده در گزارش مربوط‌اند. کمبود چند هزار نیروی کنترل ترافیک، فرسودگی تجهیزات و مشکلات ارتباطی از چالش‌هایی هستند که رویترز در توضیح زمینهٔ این حادثه به آن‌ها اشاره کرده است.
در ساعات بازگشت پروازها، کار شرکت‌های هواپیمایی فقط به اعلام برنامهٔ جدید محدود نمی‌شد. آن‌ها باید میان پروازهای باقی‌مانده از جمعه و برنامهٔ روزهای بعد هماهنگی ایجاد می‌کردند. تأخیر در رسیدن هواپیما یا خدمه به فرودگاه مقصد می‌توانست بر چند پرواز بعدی همان هواپیما اثر بگذارد. به همین دلیل، رفع دستور سراسری امکان آغاز دوبارهٔ پروازها را فراهم کرد و آثار اختلال در برنامهٔ شرکت‌ها و فرودگاه‌ها مدتی باقی ماند.
ارتباط حادثه با تنش ایران و آمریکا تأیید نشد
هم‌زمانی اختلال پروازها با تنش‌های ایران و آمریکا توجه برخی را به احتمال ارتباط میان این دو جلب کرد. توضیحی که مقام‌های آمریکایی برای توقف مطرح کردند، اختلال فنی در شبکهٔ ارتباطی مراکز کنترل ترافیک بود. مولین در همان نشست گفت شواهدی از اقدام خصمانه یا حملهٔ سایبری در دست نیست و بررسی فنی جریان دارد. در گزارش‌های مورد استناد نیز مدرکی که وقوع اختلال را به تنش با ایران مرتبط کند، ارائه نشده است. بنابراین دلیل اعلام‌شدهٔ دستور توقف، ملاحظات ایمنی پس از ناپایداری شبکه بود.
به گزارش آسوشیتدپرس، بخشی از هواپیماهای در حال پرواز به فرودگاه‌های دیگری هدایت شدند. فرودگاه بین‌المللی اوهر شیکاگو، فرودگاه دنور، دالاس فورت‌ورث و فرودگاه ملی ریگان واشنگتن از مقصدهایی بودند که پروازهای تغییر مسیر داده‌شده را پذیرفتند. برای مسافرانی که هنوز در مبدأ بودند، توقف به شکل معطلی در فرودگاه یا انتظار برای پرواز جایگزین دیده می‌شد. برای مسافرانی که هواپیمایشان تغییر مسیر داد، حتی فرود ایمن هم الزاماً به معنای پایان سفر در مقصد برنامه‌ریزی‌شده نبود. اطلاعیهٔ لغو توقف، اجازهٔ شروع دوبارهٔ پروازها را به بهره‌برداران داد.
