تلسکوپ سوئیفت ناسا پس از حدود ۲۲ سال وارد جو زمین شد
- مجموعه: اخبار علمی و آموزشی
- تاریخ انتشار : پنجشنبه, ۱۴ آبان ۱۴۰۵ ۲۳:۰۸
به گزارش فرارو، ناسا اعلام کرد رصدخانه فضایی سوئیفت روز چهارشنبه ساعت ۷:۳۹ صبح به وقت شرق آمریکا از فراز شمال سوماترا به‌صورت کنترل‌نشده وارد جو زمین شد. بیشتر بخش‌های رصدخانه هنگام ورود سوختند. احتمال برخورد بقایای احتمالی با انسان پیش از ورود حدود یک در ۲۱۰۰ برآورد شده بود.
چرا طرح افزایش ارتفاع مدار موفق نشد؟
سوئیفت در سال‌های آخر با کشش لایه‌های بالایی جو ارتفاع از دست می‌داد. رصدخانه پیشرانه‌ای برای افزایش ارتفاع مدار نداشت و با پایین آمدن ارتفاع، افت مدار سریع‌تر شد. ناسا در سپتامبر ۲۰۲۵ قراردادی ۳۰ میلیون دلاری با شرکت آمریکایی کاتالیست اسپیس بست تا یک فضاپیمای رباتیک به سوئیفت متصل شود و آن را به مدار بالاتر ببرد.
فضاپیمای خدماتی LINK در سوم ژوئیه به فضا رفت. بدنه آن تقریباً به اندازه یک یخچال بود و سه بازوی رباتیک برای گرفتن تلسکوپ داشت. نقص پیشرانه و چرخ‌های واکنشی که برای کنترل جهت فضاپیما به کار می‌روند، مانع انجام عملیات شد و LINK نیز در نهایت به زمین بازگشت. ناسا این تجربه را برای آزمایش فناوری سرویس فضایی و برنامه‌ریزی فشرده عملیات مداری مفید دانست.
یک گزارش در ۲۰۲۵ میانگین ورود دست‌کم سه جسم بزرگ به جو در روز را برآورد کرده بود. این اجسام ماهواره‌های ازکارافتاده و قطعات موشک را هم شامل می‌شوند. با افزایش تعداد ماهواره‌ها و منظومه‌های بزرگ، انتظار می‌رود چنین بازگشت‌هایی بیشتر شوند.
از یک مأموریت دوساله تا بیش از دو دهه رصد
سوئیفت در نوامبر ۲۰۰۴ به فضا رفت و در ابتدا قرار بود دو سال فوران‌های پرتو گاما را مطالعه کند. سامانه آن پس از تشخیص فوران، موقعیت را برای رصدخانه‌های دیگر می‌فرستاد و در حدود یک دقیقه ابزارهایش را به سوی منبع می‌چرخاند تا تابش پس از انفجار را ثبت کند. همین سرعت در تغییر جهت، دلیل نام‌گذاری سوئیفت بود.
دامنه مأموریت بعدتر به ابرنواخترها، سیاه‌چاله‌های فعال، سیارک‌ها و دنباله‌دارها گسترش یافت. رصدخانه در ۲۰۱۸ به افتخار نیل گرلز، پژوهشگر ارشد مأموریت که یک سال پیش درگذشته بود، تغییر نام داد. آخرین مشاهده علمی در ۲۰ اکتبر ثبت شد. حاصل کار بیش از ۲۰۰۰ فوران پرتو گاما و ۱۴۰۰ ابرنواختر بود.
سوئیفت با وجود پیش‌بینی اولیه برای مأموریتی دوساله، برای شمار زیادی از پژوهش‌های بعدی نیز به کار گرفته شد. سرعت چرخش ابزارها اهمیت داشت، چون تابش بعد از یک فوران می‌تواند به‌سرعت ضعیف شود. ارسال مختصات به دیگر مراکز به ستاره‌شناسان فرصت می‌داد مشاهده‌ها را از ابزارها و طول موج‌های مختلف تکمیل کنند.
طرح نجات قرار بود فاصله میان دو قابلیت را جبران کند. سوئیفت برای چرخاندن ابزارهای علمی و رصد سریع آماده شده بود، اما نمی‌توانست مدار خود را بالاتر ببرد. فضاپیمای خدماتی قرار بود با گرفتن رصدخانه و انتقال آن، برای ادامه فعالیت علمی فرصت ایجاد کند. مشکل در پیشرانه و ابزار کنترل وضعیت به این معنی بود که عملیات اتصال و انتقال پیش نرفت.
برآورد خطر برخورد بقایا از پیش از ورود تهیه شده بود. این عدد پیش‌بینی آماری خطر است و گزارشی از وقوع برخورد محسوب نمی‌شود. ورود کنترل‌نشده سوئیفت همچنین نمونه‌ای از مسئله‌ای است که با بیشتر شدن ماهواره‌های ازکارافتاده اهمیت پیدا می‌کند. تجربه مأموریت LINK برای بررسی همین نوع عملیات و محدودیت زمانی آن به کار می‌آید.
