کشف ابزارهای آشولی تا ۴۵۰ هزار ساله در جنوب روسیه
- مجموعه: اخبار گوناگون
به گزارش همشهری آنلاین، پژوهشگران مؤسسه تاریخ فرهنگ مادی آکادمی علوم روسیه در محوطه خریاشچی مجموعه‌ای از ابزارهای سنگی پارینه‌سنگی زیرین را شناسایی کرده‌اند. محوطه در جنوب روسیه و در بخش پایین دره رود سورسکی دونتس قرار دارد. بررسی اولیه بازه ۴۰۰ تا ۴۵۰ هزار سال پیش را برای قدمت این آثار پیشنهاد می‌کند. در صورت تأیید تاریخ‌گذاری، این یافته‌ها در شمار قدیمی‌ترین نمونه‌های آشولی شرق اروپا بیرون از قفقاز قرار می‌گیرند.
شیوه تراش و کاربرد احتمالی ابزارها
گروه باستان‌شناسی در میان اشیا تبرهای دستی، ابزارهای نوک‌دار و قطعاتی با لبه برش عرضی تشخیص داده است. شکل‌دهی به لبه‌ها و نوک‌ها مستلزم تراش هدفمند بوده است. پژوهشگران احتمال می‌دهند این ابزارها هم برای کار روی چوب و ساخت وسایلی مانند نیزه و چماق و هم برای آماده کردن ابزارهای حفاری به کار می‌رفته‌اند. یکی دیگر از کاربردهای پیشنهادی آن‌ها جدا کردن بخش‌های لاشه حیوانات است.
ابعاد و استحکام شماری از ابزارها این سؤال را مطرح کرده که آیا برای پردازش لاشه پستانداران بسیار بزرگ هم استفاده می‌شدند. فیل از نمونه‌هایی است که در بحث کاربرد احتمالی مطرح شده است. در لایه کشف ابزارها تاکنون شواهد مستقیمی از شکار یا قصابی فیل گزارش نشده و مواد جانوری شناسایی‌شده عمدتاً به شمار محدودی استخوان از سم‌دارانی مانند اسب و گوزن مربوط است. به همین دلیل کاربرد فرضی ابزارها را باید از شواهد مستقیمی که در محوطه به دست آمده جدا دانست.
چرا محوطه کنار رود شکل گرفت؟
تفسیر زمین‌شناسی محوطه را احتمالاً به پایان دوره یخبندان اوکا یا ابتدای دوره میان‌یخچالی لیخ‌وین مربوط می‌داند. اردوگاه در ساحل رودخانه‌ای باستانی بنا شده بود. دسترسی به آب، خوراک و قطعه‌سنگ‌های مناسب برای تراش در یک محدوده می‌توانسته انتخاب این محل را برای گروه‌های انسانی آسان کند. امکان پیدا کردن سرپناه موقت و احتمال کاهش خطر برخی شکارچیان نیز در توضیح مزیت‌های محل مطرح است.
طغیان رود در دوره‌های مختلف رسوباتی بر آثار فعالیت انسانی بر جا گذاشته است. وجود شواهد فعالیت در میان لایه‌ها نشان می‌دهد محل در دوره‌هایی دوباره مورد استفاده قرار گرفته است. از این رو قرار گرفتن کنار رود هم در انتخاب محل برای زندگی و هم در نحوه حفظ آثار آن در رسوبات اهمیت دارد.
فرضیه پیوند با قفقاز
پژوهشگران شباهت‌هایی میان شکل و فناوری ساخت ابزارهای خریاشچی و نمونه‌های آشولی آغازین در قفقاز، به‌ویژه شبه‌جزیره تامان، دیده‌اند. این شباهت منشأ احتمالی جنوبی را مطرح می‌کند. در دوره‌هایی که تنگه مانیچ مانعی برای حرکت زمینی نبود، جابه‌جایی گروه‌ها یا اجدادشان از سوی قفقاز به دشت روسیه ممکن بوده است.
هنوز بقایای انسانی در محل گزارش نشده و هویت سازندگان از روی ابزارها به‌تنهایی تعیین نشده است. کاوش قرار است در ۲۰۲۷ ادامه پیدا کند تا هم درباره سن لایه‌ها و هم درباره نخستین گروه‌هایی که به این بخش از دشت روسیه رسیده‌اند داده بیشتری فراهم شود. این یافته برای بررسی گسترش فناوری سنگ‌تراشی و شیوه استفاده گروه‌های اولیه از محیط‌های سرد اهمیت دارد.
تاریخ‌گذاری ابزارها بر پایه نتایج اولیه است. ادامه بررسی رسوبات و آثار جانوری می‌تواند زمینه زمانی دقیق‌تری برای تفسیر کاربرد ابزارها فراهم کند.
