نئاندرتال‌ها فضای خواب و زندگی جمعی را جدا می‌کردند؛ سرنخ‌هایی از آتشدان‌ها
- مجموعه: اخبار گوناگون
زومیت به نقل از آی‌اف‌ال‌ساینس گزارش داده است که بررسی آثار پناهگاه صخره‌ای آبریک رومانی، نزدیک بارسلونای اسپانیا، تصویری منظم‌تر از زندگی روزمره نئاندرتال‌ها ارائه می‌کند. این محوطه در بازه‌ای از حدود ۱۱۰ هزار تا ۴۰ هزار سال پیش محل سکونت این خویشاوندان منقرض‌شده انسان امروزی بوده است.
پژوهشگران در دو بررسی جداگانه، به جای تکیه بر شکل امروزی خانه‌ها، محل زغال، آتشدان، استخوان و ابزار سنگی را کنار هم گذاشته‌اند. پرسش آنها این بوده که ساکنان چگونه فعالیت‌های مختلف را در فضای یک پناهگاه توزیع می‌کردند و آیا آثار باقی‌مانده از تقسیم کاربری فضا خبر می‌دهند یا نه.
زغال‌هایی که ظاهراً از جای نخست خود جابه‌جا شده‌اند
در مطالعه نخست، میان بخش شمالی و جنوبی پناهگاه تفاوتی در پراکندگی زغال‌ها دیده شد. در شمال، مقدار بیشتری زغال درون آتشدان‌ها باقی مانده بود؛ اما در جنوب، تجمع‌های کوچک زغال در جاهایی دیده می‌شد که خودِ آتشدان باستانی در آن قرار نداشت.
این تفاوت با احتمال انتقال عمدی بقایای سوخت سازگار است. بر اساس تفسیر پژوهشگران، ساکنان پس از استفاده از آتشدان، بخشی از زغال‌ها و مواد باقی‌مانده را جمع می‌کردند و به محل دیگری می‌بردند. چنین رفتاری می‌توانسته هم به پاک‌سازی محل زندگی و هم به استفاده دوباره از آتشدان کمک کند.
البته این نتیجه با اثبات جمع‌آوری تمام زباله‌های یک سکونتگاه تفاوت دارد. شواهد این بخش مشخصاً به آثار آتش و بقایای سوخت مربوط‌اند؛ بنابراین تعبیر کلیِ «بیرون‌بردن همه زباله‌های خانه» از آنچه مستقیماً مشاهده شده فراتر می‌رود.
آتشدان‌های کوچک کنار دیوار، آتشدان‌های بزرگ در مرکز
مطالعه دوم به جای تمرکز بر زغال‌های منتقل‌شده، آرایش آتشدان‌ها را بررسی کرده است. آتشدان‌های نزدیک دیواره پشتی معمولاً کوچک‌تر بودند و در اطراف آنها ابزار سنگی و بقایای استخوان کمتری پیدا شد. در بخش مرکزی، آتشدان‌ها بزرگ‌تر بودند و نشانه‌های بیشتری از فعالیت انسانی دیده می‌شد.
نئاندرتال‌ها از آتشدان‌ها برای تقسیم‌بندی و سامان‌دهی فضای محل زندگی خود استفاده می‌کردند. عکاس: Merino-Pelaz et al., Journal of Paleolithic Archaeology
از کنار هم قرارگرفتن این تفاوت‌ها، احتمال استفاده از بخش‌های نزدیک دیوار برای خواب و استراحت و بخش‌های مرکزی برای فعالیت‌های روزمره و جمعی مطرح شده است. در مقاله دوم، چند واحد باستان‌شناسی با قدمت حدود ۶۰ تا ۵۴ هزار سال بررسی شده‌اند؛ این بازه را نباید با کل دوره سکونت در محوطه یکسان دانست.
منظور، اتاق‌هایی با دیوار امروزی نیست
کاربرد تعبیرهایی مانند «اتاق خواب» یا «نشیمن» در شرح این یافته‌ها، به تقسیم عملکردی فضا اشاره دارد. مدرکی از اتاق‌بندی با دیوار و مرزهای خانه‌های امروزی در این گزارش مطرح نشده است.
آتش نیز فقط وسیله گرما یا پخت غذا نبوده؛ محل روشن‌کردن و استفاده از آن می‌توانسته به گردهم‌آمدن افراد و نظم فعالیت‌ها کمک کند. این سازمان‌دهی از نظر پژوهشگران، با بعضی الگوهای اردوگاه‌های شکارچی‌گردآورندگان امروزی قابل مقایسه است.
با این حال، کاربری هر بخش از روی پراکندگی آثار تفسیر می‌شود و قطعیت مشاهده مستقیم زندگی روزمره را ندارد. یافته‌ها فاصله تصور قدیمیِ زندگی نامنظم نئاندرتال‌ها با شواهد رفتار پیچیده‌تر آنها را نشان می‌دهند، بدون آنکه کاربرد دقیق تمام قسمت‌های پناهگاه را معلوم کنند.
نتایج دو بررسی در نشریه Journal of Paleolithic Archaeology منتشر شده‌اند.
