نکوهش دنيا دنياشناسي

نکوهش دنيا دنياشناسي دنيا خانه‏اي است پوشيده از بلاها، در حيله و نيرنگ شناخته‏شده، نه حالات آن پايدار، و نه مردم آن از سلامت برخوردارند، داراي تحولات گوناگون، و دورانهاي رنگارنگ، زندگي در آن نکوهيده و امنيت در آن نابود است، اهل دنيا همواره هدف تيرهاي بلا هستند که با تيرهايش آنها را مي‏کوبد، و با مرگ آنها را نابود مي‏کند. عبرت گرفتن از دنيا اي بندگان خدا! بدانيد، شما و آنان که در اين دنيا زندگي مي‏کنيد، بر همان راهي مي‏رويد که گذشتگان پيمودند، آنان زندگيشان از شما درازتر، خانه‏هايشان آبادتر، و آثارشان از شما بيشتر بود، که ناگهان صدايشان خاموش، و بادهايشان ساکت، و اجسادشان پوسيده، و سرزمينشان خالي، و آثارشان ناپديد شد. قصرهاي بلند و محکم، و بساط عيش و بالشهاي نرم را به سنگ‏ها و آجرها، و قبرهاي به هم چسبيده تبديل کردند، گورهايي که بناي آن بر خرابي، و با خاک ساخته‏شده است، گورها به هم نزديک اما ساکنان آنها از هم دور و غريبند در وادي وحشتناک به ظاهر آرام اما گرفتار قرار دارند، نه در جايي که وطن گرفتند انس مي‏گيرند، و نه با همسايگان ارتباطي دارند، در صورتيکه با يکديگر نزديک، و در کنار هم جاي دارند. چگونه يکديگر را ديدار کنند در حالي که فرسودگي آنها را درهم کوبيده، و سنگ و خاک آنان را در کام خود فرو برده است. شما هم راهي را خواهيد رفت که آنان رفته‏اند، و در گرو خانه‏هايي قرار خواهيد گرفت که آنها قرار دارند، و گورها شما را به امانت خواهند پذيرفت، پس چگونه خواهيد بود که عمر شما بسر آيد؟ و مردگان از قبرها برخيزند؟ (در آن هنگام که هر کس به اعمال از پيش فرستاده آزمايش مي‏شود، و به سوي خدا که مولا و سرپرست آنهاست باز مي‏گردد، و هر دروغي را که مي‏بافتند براي آنان سودي نخواهد داشت.)

( وَ مِنْ خُطْبَةٍ لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ: ) دارٌ بِالْبَلاءِ مَحْفُوفَةٌ، وَ بَالْغَدْرِ مَعْرُوفَةٌ لا تَدُومُ أَحْوالُها، وَ لا يَسْلَمُ ‏نُزَّالُها. أَحْوالٌ مُخْتَلِفَةٌ، وَ تاراتٌ ‏مُتَصَرِّفَةٌ، الْعَيْشُ فِيها مَذْمُومٌ، وَ ‏الْأَمانُ‏ ‏مِنْها مَعْدُومٌ، وَ اِنَّما أَهْلُها فِيها اَغْراضٌ ‏مُسْتَهْدَفَةٌ، تَرْمِيهِمْ بِسِهامِها، وَ تُفْنِيهِمْ ‏بِحِمامِها. وَ اعْلَمُوا، عِبادَ اللَّهِ، أَنَّکُمْ وَ ما أَنْتُمْ فِيهِ مِنْ هذِهِ الدُّنْيا عَلى سَبِيلِ مَنْ قَدْ مَضى قَبْلَکُم، مِمَّنْ کانَ أَطْوَلَ مِنْکُمْ أَعْماراً، وَ أَعْمَرَ دِياراً، وَ ‏أَبْعَدَ اثاراً، أَصْبَحَتْ أَصْواتُهُمْ هامِدَةً، وَ رِياحُهُمْ ‏راکِدَةً، وَ أَجْسادُهُمْ بالِيَةً، وَ دِيارُهُمْ خالِيَةً، وَ اثارُهُمْ‏ ‏عافِيَةً، فَاسْتَبْدَلُوا بِالْقُصُورِ الْمُشَيَّدَةِ، وَ ‏النَّمارِقِ‏ ‏الْمُمَهَّدَةِ الصُّخُورَ وَ الْأَحْجارَ الْمُسَنَّدَةَ، وَ الْقُبُورَ ‏اللَّاطِئَةَ ‏الْمُلْحَدَةَ، الَّتِى قَدْ بُنِىَ بِالْخَرابِ ‏فِناؤُها، وَ شِيدَ بِالتُّرابِ بِناؤُها، فَمَحَلُّها مُقْتَرِبٌ، وَ ساکِنُها مُغْتَرِبٌ، بَيْنَ أَهْلِ مَحَلَّةٍ مُوحِشِينَ، وَ أَهْلِ فَراغٍ مُتَشاغِلِينَ، لا يَسْتَأْنِسُونَ بِالْأَوْطانِ، وَ لا يَتَواصَلُونَ تَواصُلَ الْجِيرانِ، عَلى ما بَيْنَهُمْ مِنْ قُرْبِ الْجِوارِ وَ دُنُوِّ الدَّارِ، وَ کَيْفَ يَکُونُ بَيْنَهُمْ تَزاوُرٌ وَ قَدْ طَحَنَهُمْ ‏بِکَلْکَلِهِ‏ ‏الْبِلى، وَ أَکَلَتْهُمُ ‏الْجَنادِلُ‏ وَ ‏الثَّرى؟ وَ کأَنْ قَدْ صِرْتُمْ إِلى ما صارُوا إِلَيْهِ، وَ ‏ارْتَهَنَکُمْ‏ ‏ذلِکَ‏ ‏الْمَضْجَعُ‏، وَ ضَمَّکُمْ ذلِکَ الْمُسْتَوْدَعُ. فَکَيْفَ بِکُمْ لَوْ ‏تَناهَتْ‏ ‏بِکُمُ‏ ‏الْأُمُورُ، وَ ‏بُعْثِرَتِ‏ ‏الْقُبُورُ؟ ‏هُنالِکَ‏ ‏‏تَبْلُوا‏ ‏کُلّ‏ ‏نَفْسٍ‏ ‏ما ‏أَسْلَفَتْ‏، ‏وَ ‏رُدُّواْ ‏إِلَى‏ ‏اللَّهِ‏ ‏مَوْلاهُمُ‏ ‏الْحَقّ‏، ‏وَ ‏ضَلّ‏ ‏عَنْهُم‏ ‏ما ‏کانُواْ ‏يَفْتَرُونَ‏.