قوانین انتخابات مجلس شورای اسلامی

مجموعه: انتخابات مجلس

تاریخ انتشار : دوشنبه, 30 -3443 03:25

انتخابات مجلس شورای اسلامی به صورت مستقيم و با رأي مخفي خواهد بود

انتخابات مجلس شورای اسلامي ايران

اولين انتخابات مجلس شوراي اسلامي:
 اولين انتخابات مجلس شوراي اسلامي در روز جمعه مورخ 24/12/1358 برگزار گرديد.

كيفيت انتخابات مجلس شورای اسلامی:
انتخابات مجلس شورای اسلامی به صورت مستقيم و عمومي و با رأي مخفي خواهد بود.
انتخاب نماينده در مرحله اول منوط به كسب اكثريت حداقل يك چهارم كل آراء و در مرحله دوم و همچنين انتخابات ميان دوره‌اي با كسب‌اكثريت نسبي به هر ميزان است.

شرايط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان در مجلس شورای اسلامی
انتخاب كنندگان بايد داراي شرايط ذيل باشند:
1 - تابعيت كشور جمهوري اسلامي ايران.
2 - هجده سال تمام
3 - عاقل بودن.

انتخاب شوندگان هنگام ثبت نام در انتخابات مجلس شورای اسلامی بايد داراي شرايط زير باشند:
1 - اعتقاد و التزام عملي به اسلام و نظام مقدس جمهوري اسلامي ايران.
2 - تابعيت كشور جمهوري اسلامي ايران.
3 - ابراز وفاداري به قانون اساسي و اصل مترقي ولايت مطلقه فقيه.
4 - داشتن مدرك تحصيلي كارشناسي ارشد يا معادل آن
5 - نداشتن سوء شهرت در حوزه انتخابيه.
6 - سلامت جسمي در حد برخورداري از نعمت بينائي، شنوائي و گويائي.
7 - حداقل سن سي سال تمام و حداكثر هفتاد و پنج سال تمام.

اشخاص زير به واسطه مقام و شغل خود از داوطلب شدن در انتخابات مجلس شورای اسلامی محرومند:
‌الف - اشخاص زير از داوطلب شدن در حوزه‌هاي انتخابيه سراسر كشور محرومند مگر اينكه حداقل شش ماه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفاء‌نموده و به هيچ وجه در آن پست شاغل نباشند.
1 - رئيس جمهور و معاونين و مشاورين وي.
2 - دبير مجمع تشخيص مصلحت نظام و معاونين وي.
3 - مشاورين معاونين رئيس جمهور.
4 - روساي دفاتر سران سه قوه.
5 - وزرا و سرپرستان وزارتخانه‌ها.
6 - معاونين و مشاورين وزرا.
7 - مديران كل و سرپرستان ادارات كل وزارتخانه‌ها و مديران كل حوزه وزارتي و رؤساي دفاتر وزرا.
8 - اعضاي شوراي نگهبان و هيأت مركزي نظارت بر انتخابات.
9 - رئيس قوه قضائيه و معاونين و مشاورين وي.
10 - رئيس ديوان عالي كشور و معاونين و مشاورين وي.
11 - دادستان كل كشور و معاونين و مشاورين وي.
12 - رئيس ديوان عدالت اداري و معاونين و مشاورين وي.
13 - رئيس سازمان بازرسي كل كشور و معاونين و مشاورين وي.
14 - رؤسا و سرپرستان سازمانها و ادارات كل و ادارات عقيدتي سياسي نيروهاي مسلح جمهوري اسلامي ايران و جانشينان و معاونين آنان در سراسر‌كشور.
15 - رئيس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران و معاونين وي.
16 - رئيس جمعيت هلال احمر جمهوري اسلامي ايران و معاونين وي.
17 - استانداران.
18 - معاونين و مشاورين استانداران.
19 - فرمانداران.
20 - بخشداران.
21 - شهرداران و روساي مناطق شهرداري.
22 - روسا و سرپرستان سازمانهاي دولتي.
23 - رئيس دانشگاه آزاد اسلامي.
24 - اعضاي هيأت مديره و مديران عامل بانكها.
25 - اعضاي هيأت مديره و مديران عامل شركتهاي دولتي و وابسته به دولت كه حيطه وظايف و اختيارات آنها به كل كشور تسري دارد.
26 - رئيس كل بانك مركزي ايران و معاونين و مشاورين وي.
27 - روسا و سرپرستان بنيادهاي (‌مستضعفان، شهيد، 15 خرداد، مسكن)، كميته امداد امام خميني(‌ره)، نهضت سوادآموزي، سازمان تبليغات اسلامي،‌دفتر تبليغات حوزه علميه قم و رئيس سازمان تعزيرات حكومتي و روساي اتاقهاي بازرگاني و صنايع و معادن و تعاون، معاونين و مشاورين آنان.
28 - شاغلين در نيروهاي مسلح و وزارت اطلاعات.

داوطلبان انتخابات مجلس شورای اسلامی باید حداقل 30 سال سن داشته باشند

 
ب- اشخاص زير از داوطلب شدن در حوزه‌هاي انتخابيه قلمرو مأموريت خود محرومند مگر اينكه شش ماه قبل از ثبت نام از سمت خود استعفاء‌نموده و به هيچ وجه در آن پست شاغل نباشند.
1 - ائمه جمعه دائمي.
2 - قضات شاغل در امر قضاء و رؤساي دادگستري شهرستانها و استانها.
3 - مديران كل و سرپرستان دفاتر و ادارات كل استانها و معاونين آنان.
4 - مديران كل و سرپرستان دفاتر و ادارات كل استانداريها و معاونين آنان.
5 - رؤسا و سرپرستان ادارات و سازمانهاي دولتي و وابسته به دولت و معاونين آنان در استان و شهرستان.
6 - رؤسا و سرپرستان دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي اعم از دولتي و غير دولتي و رؤسا و سرپرستان واحدها و شعب آنها.
7 - اعضاي هيأت مديره و مديران عامل شركتهاي دولتي و وابسته به دولت در استان و شهرستان.
8 - سرپرستان مناطق و رؤساي شعب بانكها در استان و شهرستان.
9 - سرپرستان دفاتر سازمان تبليغات اسلامي در مركز استان و شهرستانها.
10- مديران مراكز صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران.
11- اعضاء شوراهاي اسلامي شهر و روستا .

ج - اعضاي هيأتهاي اجرائي و ناظرين شوراي نگهبان در حوزه انتخابيه تحت مسؤوليت خود.

اشخاص زير از داوطلب شدن در انتخابات مجلس شورای اسلامی محرومند:
1 - كساني كه در جهت تحكيم مباني رژيم سابق نقش موثر داشته‌اند.
2 - ملاكين بزرگ كه زمينهاي موات را بنام خود ثبت داده‌اند.
3 - وابستگان تشكيلاتي و هواداران احزاب، سازمانها و گروههائي كه غيرقانوني بودن آنها از طرف مقامات صالحه اعلام شده است.
4 - كساني كه به جرم اقدام عليه جمهوري اسلامي ايران محكوم شده‌اند.
5 - محكومين به ارتداد به حكم محاكم صالحه قضائي.
6 - مشهورين به فساد و متجاهرين به فسق.
7 - محكومين به حدود شرعي مگر آنكه توبه آنان ثابت شده باشد.
8 - قاچاقچيان مواد مخدر و معتادين به اين مواد.
9 - محجورين و كساني كه به حكم دادگاه مشمول اصل چهل و نهم (49) قانون اساسي باشند.
10- وابستگان به رژيم سابق از قبيل اعضاي انجمنهاي شهر و شهرستان و وابستگان به تشكيلات فراماسونري و هيأت رئيسه كانونهاي حزب رستاخيز‌و حزب ايران نوين و اعضاي فعال آنها، نمايندگان مجلسين سنا، شوراي ملي سابق و مأموران ساواك.
11- محكومين به خيانت و كلاهبرداري، اختلاس و ارتشاء و غصب اموال ديگران و محكومين به سوء استفاده مالي به حكم محاكم صالحه قضائي.

مشهورين به فساد از داوطلب شدن در انتخابات مجلس شورای اسلامی محرومند

اعلام داوطلبي و رسيدگي به صلاحيت داوطلبان در انتخابات مجلس شورای اسلامی:
داوطلبان نمايندگي مجلس بايد ظرف هفت روز از تاريخ انتشار دستور شروع انتخابات مجلس شورای اسلامی به وسيله وزارت كشور با مراجعه به فرمانداري يا‌ بخشداري مركز حوزه انتخابيه پرسشنامه مخصوص اعلام داوطلبي را دريافت و تكميل و تسليم نمايند.

‌مراتب قبلا به وسيله وزارت كشور از طريق رسانه‌هاي گروهي به آگاهي عموم خواهد رسيد و فرمانداران و بخشداران مكلفند مراتب را به وسايل‌مقتضي به اطلاع كليه اهالي حوزه انتخابيه برسانند.

 هريك از داوطلبان نمايندگي مجلس شخصاً و به صورت كتبي مي‌توانند انصراف خود را به فرمانداري يا بخشداري مركز حوزه انتخابيه‌ و يا وزارت كشور اعلام نمايند و مراتب انصراف توسط وزارت كشور فوراً به اطلاع هيأت مركزي نظارت مي‌رسد. عدول از انصراف پذيرفته نمي‌شود.

 فرماندار يا بخشدار مركز حوزه انتخابيه موظف است روزانه مشخصات كامل داوطلبان انتخبات مجلس شورای اسلامی خود را بر اساس مفاد مندرج در‌ پرسشنامه با سريعترين وسيله به وزارت كشور اعلام نمايد.

وزارت كشور نيز موظف است تصويري از مشخصات كامل داوطلبان انتخابات مجلس شورای اسلامی را روزانه به هيأت مركزي نظارت اعلام نمايد.

 وزارت كشور و شوراي نگهبان پس از وصول مشخصات داوطلبان انتخابات مجلس شورای اسلامی، روزانه ليست كامل آنان را تهيه و به منظور بررسي سوابق آنان در‌ رابطه با صلاحيتهاي مذكور در اين قانون به وزارت اطلاعات، دادستاني كل، سازمان ثبت احوال كشور و اداره تشخيص هويت و پليس بين‌الملل در‌ مركز ارسال مي‌دارد. مراكز مزبور موظفند ظرف پنج روز نتيجه بررسي را با دليل و سند به وزارت كشور و شوراي نگهبان اعلام نمايند.

وزارت كشور موظف است پس از وصول نتايج بررسي از مراجع مذكور در ماده(48) مراتب را به فرمانداران و بخشداران مراكز‌حوزه‌هاي انتخابيه به نحو مقتضي اعلام نمايد و فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه‌هاي انتخابيه موظفند عيناً مدارك و نتايج بررسي را در جلسه‌مشترك هيأت اجرائي و هيأت نظارت مركز حوزه انتخابيه مربوطه مطرح نمايند.

فرمانداران و بخشداران مراكز حوزه‌هاي انتخابيه مكلفند نظريه رد هيأت اجرائي انتخابات مجلس شورای اسلامی را با ذكر استناد قانوني ظرف يك روز به‌داوطلبان ابلاغ نموده و با سريعترين وسيله به ضميمه اسناد و مدارك به اطلاع هيأت نظارت استان برسانند.

گزارشها و شكايات واصله ظرف مدت هفت روز پس از پايان مهلت دريافت شكايت در جلسه هيأت نظارت استان رسيدگي و نتيجه‌ صورتجلسه مي‌شود. چنانچه نظر هيأت اجرائي مبني بر رد صلاحيت داوطلب، مورد تأييد هيأت نظارت استان نيز باشد، هيأت نظارت مذكور موظف‌است در اين خصوص، نظر هيأت مركزي نظارت را نيز كسب نمايد. هيأت نظارت استان در مورد صلاحيت ساير داوطلبان انتخابات مجلس شورای اسلامی نيز نظر خود را به هيأت‌مركزي نظارت اعلام مي‌نمايد.

در صورتي كه معتمدين هيأت اجرائي در بررسي صلاحيت داوطلبان و ساير وظايف خود مقررات قانوني انتخابات را رعايت ننمايند،‌ فرماندار يا بخشدار موظف است با اطلاع و تأييد هيات نظارت مركز حوزه انتخابيه و با اطلاع وزارت كشور نسبت به تعويض هريك از معتمدين هيات‌اجرائي يا به‌طور كلي تشكيل مجدد هيات اجرائي اقدام نمايد، تعويض بعضی اعضاء و يا تغيير كل هيات اجرائي حسب مورد طبق مواد (32) و (35)‌ اين قانون انجام خواهد شد.

در مواردي كه طبق گزارشها و شكايات و اعتراضات واصله براي شوراي نگهبان معلوم گردد كه اعضاء هيأتهاي نظارت از قوانين و‌مقررات تخلف نموده‌اند، شوراي ‌نگهبان موظف است حسب مورد و متناسب با تخلفات انجام شده برخورد قانوني نمايد.

حضور ديگر افراد به جز مسؤولين (‌مسؤولين و اعضاء صندوقهاي اخذ رأي، ناظرين شوراي نگهبان، نمايندگان و بازرسان وزارت كشور،‌نمايندگان نامزدها) در شعب اخذ رأي تحت هر عنوان كه باشد ممنوع است و جرم محسوب مي‌گردد. مأمورين انتظامي و مسؤولين در صندوقهاي اخذ‌ رأي موظفند از حضور افراد غيرمسؤول جلوگيري به عمل آورند. متخلفين به مجازات مقرر در ماده (75) محكوم خواهند شد.

 خريد و فروش رأي جزء تخلفات انتخابات مجلس شورای اسلامی محسوب میشود

تبليغات انتخابات مجلس شورای اسلامی
فعاليت تبليغات انتخاباتي نامزدهاي نمايندگي هشت روز قبل از روز اخذ رأي (‌مرحله اول و دوم) آغاز و تا بيست و چهار ساعت قبل از‌اخذ رأي ادامه خواهد داشت.

استفاده از هرگونه پلاكارد، پوستر، ديوارنويسي و كاروانهاي تبليغاتي و استفاده از بلندگوهاي سيار در خارج از محيط سخنراني و امثال‌آن به استثناء عكس براي تراكت و زندگي-نامه و جزوه و همچنين سخنراني و پرسش و پاسخ از طرف نامزدهاي انتخاباتي مجلس شورای اسلامی و طرفداران آنان ممنوع مي‌باشد. ‌متخلفين از اين ماده به سه تا سي روز زندان محكوم مي‌گردند.

هيچ كس حق ندارد آگهي‌ تبليغاتي نامزدهای انتخاباتی راكه در محلهاي مجاز الصاق گرديده در زمان قانوني تبليغات پاره و‌ يا معدوم يا مخدوش نمايد و عمل مرتكب جرم محسوب مي‌شود.

انجام هرگونه فعاليت تبليغاتي از تاريخ اعلام رسمي اسامي نامزدها براي نامزدهاي نمايندگي مجلس از صدا و سيما و ميز خطابه نماز‌جمعه و يا هر وسيله ديگري كه جنبه رسمي و دولتي دارد و فعاليت كارمندان در ساعات اداري و همچنين استفاده از وسائل و ساير امكانات‌وزارتخانه‌ها و ادارات، شركتهاي دولتي و مؤسسات وابسته به دولت و شهرداريها و شركتها و سازمانهاي وابسته به آنها و نهادها و مؤسساتي كه از‌بودجه عمومي (‌به هر مقدار) استفاده مي‌كنند و همچنين در اختيار گذاشتن وسائل و امكانات مزبور ممنوع بوده و مرتكب مجرم شناخته مي‌شود.

 روش‌های گوناگون تبلیغات انتخابات مجلس شورای اسلامی:
یکی از موثرترین عوامل و لازمه رای آوردن یک نامزد، نحوه تبلیغات وی است که این تبلیغات منجر به اشاعه شخصیت، تفکر، نظرات و برنامه‌هایی که فرد کاندیدا دارد می‌شود.
 
اصولا کاندیداها اقدام به برگزاری جلسات انتخاباتی و سخنرانی با حضور مردم می‌کنند و در همین جلسات وعده‌های فراوان و متعددی به افراد حوزه انتخابیه‌شان می‌دهند، وعده‌هایی که شاید هیچ‌گاه محقق نشود و تنها در حد آرزو برای مردم آن حوزه انتخابیه باقی بماند.
 
شام و ناهارهای انتخاباتی، شرکت در مراسم ختم و عروسی، عيادت از بيماران، کمک‌های مادی به مساجد، مؤسسات خيريه و حتی افراد رأی‌دهنده و ده‌ها مورد ديگر، از جمله مواردی است که نامزدهای انتخابات مجلس شورای اسلامی برای جلب توجه رأی‌دهندگان و پیروزی در انتخابات انجام می‌دهند.

جرائم و تخلفات انتخابات مجلس شورای اسلامی
علاوه بر جرائم مندرج در اين قانون ارتكاب امور ذيل جرم محسوب مي‌شود:
1 - خريد و فروش رأي.
2 - رأي گرفتن با شناسنامه كسي كه حضور ندارد.
3 - تهديد يا تطميع در امر انتخابات.
4 - رأي دادن با شناسنامه جعلي.
5 - رأي دادن با شناسنامه ديگري.
6 - رأي دادن بيش از يكبار.
7 - توصيه به نوشتن اسم كانديداي معين در ورقه رأي توسط افراد متفرقه درمحل اخذ رأي.
8 - اخلال در امر انتخابات.
9 - كم و زيادكردن آراء يا تعرفه‌ها.
10 - تقلب در رأي‌گيري و شمارش آراء.
11 - تقلب و تزوير در اوراق تعرفه يا برگ رأي يا صورت جلسات.
12 - توصيه به نوشتن اسم كانديداي معين در ورقه رأي از طرف اعضاء شعبه اخذ رأي و ناظرين و بازرسان.
13 - تغيير و تبديل يا جعل و يا ربودن و يا معدوم نمودن اوراق و اسناد انتخاباتي از قبيل تعرفه و برگ رأي و صورتجلسات و تلكس و تلفنگرامها و‌تلگرافها.
14 - باز كردن و يا شكستن قفل محل نگهداري و لاك و مهر صندوقهاي رأي بدون مجوز قانوني.
15 - جابجايي، دخل و تصرف و يا معدوم نمودن اسناد انتخاباتي بدون مجوز قانوني.
16 - ايجاد رعب و وحشت براي رأي‌دهندگان يا اعضاي شعب ثبت نام و اخذ رأي با اسلحه يا بدون اسلحه در امر انتخابات.
17 - دخالت در امر انتخابات با سِمَت مجعول و يا به هر نحو غيرقانوني.
18 - انجام يا عدم انجام هرگونه عملي كه باعث مخدوش شدن رأي مردم از ناحيه اعضاي شعبه اخذ رأي باشد از قبيل خودداري كردن از ممهور نمودن‌برگه تعرفه يا شناسنامه يا انتقال صندوق اخذ رأي به غير از محل آگهي شده .

گردآوری: بیتوته