نامه به معاويه اندرز دادن به دشمن

به معاويه از نامه‏هاي آن حضرت عليه‏السلام است به معاويه (در اندرز به او): پس از حمد خدا و درود بر پيغمبر اکرم، خداوند سبحان دنيا را براي آخرت قرار داده، و (با اينکه به آشکار و نهانها دانا است) اهل دنيا را در آن بيازمود تا بداند (به ديگران هويدا سازد) که کردار کدامين ايشان نيکوتر است، و ما براي دنيا آفريده نشده و به کوشش در (کار) آن مامور نگشته‏ايم (اگر چه هر کس براي طلب روزي ناچار مي‏کوشد، ولي اصل کوشش در کار آخرت است) و ما را به دنيا آورده‏اند که با آن آزمايش شويم (تا نيکوکار و بدکار آشکار شوند) و خداوند مرا به تو و تو را به من مبتلي ساخته و آزمايش نموده و يکي از ما را حجت ديگري قرار داده است (مرا بر تو حجت گردانيده، يا آنکه هر يک را بر ديگري حجت قرار داده و معاويه نيز بر آن حضرت حجت بوده که اگر درصدد دفع فساد او برنمي‏آيد بازخواست مي‏شد) پس براي دنياطلبي به تاويل قرآن شتافتي (از معني حقيقي آن چشم پوشيده به انديشه نادرست خود به مردم فهماندي، چنانکه به اهل شام مي‏گفت: من متصدي امر عثمان هستم و خداوند در قرآن کريم س 17 ي 33 فرموده: و من قتل مظلوما فقد جعلنا لوليه سلطانا يعني کسي که به ستم و ناحق کشته شود، ولي و وارث او را مسلط گردانيديم تا کشنده را به قصاص رسانده از او انتقام کشد و از من چيزي (خون عثمان را) خواستي که دست و زبانم جنايت و گناهي مرتکب نشده (نه او را کشتم و نه به کشتنش دستور دادم) و تو با اهل شام مرا بخوان عثمان گرفتيد، و برانگيخت فهميده شما نادانتان و ايستاده شما نشسته‏تان را (با چنين سخنان نادرست يکديگر را بر من شورانديد) پس درباره خود از خدا بترس، و با شيطان ايستادگي کرده مهارت را از چنگش بيرون کن، و رو به آخرت آور که راه ما و تو است (همه به آن راه خواهيم رفت) و بترس از اينکه خداوند از جانب خود تو را به بلاي شتابنده گرفتار نمايد که به اصل و بنيانت رسيده و عقبت را ببرد (چنان بلائي که از تو و نسلت اثري باقي نگذارد، در قرآن کريم س 6 ي 45 مي‏فرمايد: فقطع دابر القوم الذين ظلموا يعني دنباله گروه ستمکار بريده شد. اشاره به اينکه نسل ايشان باقي نماند) من براي تو به خدا سوگند ياد مي‏کنم سوگندي که دروغ در آن راه ندارد که اگر مقدرات گردآورنده من و تو را به هم رساند همواره با تو مي‏مانم (حتي يحکم الله بيننا و هو خير الحاکمين س 7 ي 87 يعني) تا خدا بين ما حکم کند (تو را به کيفر ظلم و ستم که کرده‏اي برساند) که او بهترين دادرسان است.

( وَ مِنْ کِتابٍ لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ ) إِلى ‏مُعاوِيَةَ: أَمَّا بَعْدُ، فَإِنَّ اللَّهَ سُبْحانَهُ ‏جَعَلَ‏ الدُّنْيا لِما بَعْدَها، وَ ابْتَلى فِيها أَهْلَها، لِيَعْلَمَ أَيُّهُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا، وَ لَسْنا لِلدُّنْيا خُلِقْنا، وَ لا بِالسَّعْىِ فِيها أُمِرْنا، وَ إِنَّما وُضِعْنا فِيها لِنُبْتَلى بِها، وَ قَدِ ‏ابْتَلانِى‏ بِکَ وَ ابْتَلاکَ بِى، فَجَعَلَ أَحَدَنا حُجَّةً عَلَى الاخَرِ، ‏فَعَدَوْتَ‏ عَلَى طَلَبِ الدُّنْيا بِتَأْوِيلِ الْقُرانِ، وَ طَلَبْتَنِى بِما لَمْ تَجْنِ يَدِى وَ لا لِسانِى، وَ عَصَبْتَهُ أَنتَ وَ أَهْلُ الشّامِ بِى، وَ ‏أَلَبّ‏ عالِمُکُمْ جاهِلَکُمْ وَ قائِمُکُمْ قاعِدَکُمْ. فَاتَّقِ اللَّهَ فِى نَفْسِکَ، وَ نازِعِ الشَّيْطانَ ‏قِيادَکَ‏، وَ اصْرِفْ إِلَى الاخِرَةِ وَجْهَکَ، فَهِىَ طَرِيقُنا وَ طَرِيقُکَ، وَ احْذَرْ أَنْ يُصِيْبَکَ اللَّهُ مِنْهُ بِعاجِلِ ‏قارِعَةٍ ‏تَمَسّ‏ ‏الْأَصْلَ‏، وَ تَقْطَعُ ‏الدَّابِرَ، فَإِنِّى ‏أُولِى‏ ‏لَکَ‏ ‏بِاللَّهِ‏ ‏أَلِيَّةً غَيْرَ فاجِرَةٍ، لَئِنْ جَمَعَتْنِى وَ إِيَّاکَ جَوامِعُ الْأَقْدارِ لا أَزالُ ‏بِباحَتِکَ‏ ‏حَتّى ‏يَحْکُمَ‏ ‏اللَّهُ‏ ‏بَيْنَنا ‏وَ ‏هُوَ ‏خَيْرُ ‏الْحاکِمِينَ‏.