اختلاف هزینه یک نسخه دارویی با بیمه‌های مختلف؛ سهم بیمار چقدر است؟

مجموعه: اخبار پزشکی

تاریخ انتشار : سه شنبه, ۱۲ آبان ۱۴۰۵ ۱۷:۰۷

به گزارش جهان‌صنعت، پویا اصل‌باغ در گزارشی درباره هزینه بیماری‌های تنفسی، مقایسه محبوبه ولدخانی از یک نسخه فرضی را مطرح کرده است. این مدیر پیشین سازمان غذا و دارو، با سابقه مسئولیت در واکسن، فرآورده‌های بیولوژیک، بازرسی فنی و مطالعات بالینی، می‌گوید افزایش قیمت دارو در مواردی با اصلاح متناسب تعهد بیمه همراه نشده است. ارقام زیر به نسخه و وضعیت‌های مشخص همین بررسی مربوط‌اند و تعرفه یکسان برای همه بیماران یا توصیه درمانی نیستند.

هزینه یک نسخه یکسان با بیمه‌های متفاوت

نسخه نمونه شامل قرص سرماخوردگی، آموکسی‌سیلین، ناپروکسن، شربت دیفن‌هیدرامین، اکسپکتورانت‌کدئین، پلارژین و محلول شست‌وشوی سدیم‌کلراید است. گزارش تأکید دارد چنین ترکیبی لزوماً برای بیماری شبه‌آنفلوآنزا ضروری نیست؛ هدف، مقایسه هزینه اقلامی است که ممکن است در نسخه‌ها دیده شوند.

قیمت آزاد داروهای این نمونه یک میلیون و ۳۶۱ هزار تومان محاسبه شده است. سهم بیمار با بیمه نیروهای مسلح حدود ۵۹۷ هزار تومان و با تأمین اجتماعی و نسخه پزشک عمومی حدود یک میلیون و ۲۹۵ هزار تومان است؛ اختلافی نزدیک ۷۰۰ هزار تومان. این دو رقم فقط هزینه اقلام نسخه‌اند و ویزیت یا سایر خدمات را شامل نمی‌شوند.

با فرض ویزیت ۳۰۰ هزار تومانی پزشک عمومی و ۵۰۰ هزار تومانی متخصص، هزینه نمونه برای فرد فاقد بیمه با ویزیت متخصص به یک میلیون و ۸۶۱ هزار تومان می‌رسد. در محاسبه ارائه‌شده، نیروهای مسلح ۵۶٫۱ درصد هزینه داروها را پوشش می‌دهد، اما سهم تأمین اجتماعی در نسخه پزشک عمومی ۴٫۸ درصد است؛ در نتیجه حدود ۹۵ درصد بر عهده بیمار می‌ماند.

اثر نوع دارو و پزشک تجویزکننده

ولدخانی برای ۲۰ قرص ناپروکسن ۵۰۰ میلی‌گرمی، سهم بیمار نیروهای مسلح را ۲۲ هزار و ۵۰۰ تومان اعلام کرده است. همان دارو با نسخه پزشک عمومی برای بیمه‌شده تأمین اجتماعی یا سلامت ۱۷۰ هزار تومان هزینه دارد؛ بیش از هفت برابر. با نسخه متخصص در همین دو بیمه، پرداخت به حدود ۴۵ هزار تومان می‌رسد.

برای ۲۰ قرص ایبوپروفن ۴۰۰ میلی‌گرمی، قیمت آزاد ۸۴ هزار تومان، سهم بیمار نیروهای مسلح ۴۱ هزار و ۵۰۰ و سهم تأمین اجتماعی یا سلامت با نسخه متخصص ۴۹ هزار تومان گزارش شده است. در تأمین اجتماعی و با نسخه پزشک عمومی، کل ۸۴ هزار تومان بر عهده بیمار قرار می‌گیرد.

شکل دارویی هم تفاوت ایجاد می‌کند: ۲۰ کپسول ژلاتینی نرم ایبوپروفن ۴۰۰ میلی‌گرمی، معروف به ژلوفن، ۱۶۰ هزار تومان قیمت دارد و در وضعیت‌های بررسی‌شده پوشش ندارد. کلداستاپ و پلارژین نیز در هیچ‌یک از حالت‌های بیمه‌ای مقایسه‌شده تحت پوشش نیستند. پس حمایت بیشتر یک بیمه، به معنی پرداخت هزینه تمام اقلام آن نسخه نیست.

دارو و خدمت غیرضروری؛ هزینه‌ای جدا از پوشش بیمه

در برخی نسخه‌ها، آنتی‌بیوتیک گران‌تر، ویتامین C، زینک یا فرآورده تزریقی اضافه می‌شود. طبق ارقام گزارش، یک سرم نمکی نیم‌لیتری همراه تجهیزات حدود ۲۵۰ هزار تومان و خدمات تزریق ۲۸۰ هزار تومان هزینه دارد؛ مجموعاً ۵۳۰ هزار تومان افزون بر سایر پرداخت‌ها.

ولدخانی در نقد این رویه گفته سرم‌تراپی برای تمام مبتلایان لازم نیست و تجویز بعضی مکمل‌های گران‌قیمت می‌تواند هزینه را بی‌دلیل بالا ببرد. او درباره ویتامین C پس از ابتلا نیز اثر قابل توجه بر بهبود علائم آنفلوآنزا را تأیید نکرده است. این اظهارات، توضیح کارشناس درباره تجویزهای غیرضروری است؛ انتخاب درمان هر بیمار به ارزیابی بالینی خودش وابسته است.

او همچنین یادآوری کرده آنفلوآنزا ویروسی است و بدون شواهد عفونت باکتریایی، آنتی‌بیوتیک کمکی به درمان آن نمی‌کند. مصرف بی‌مورد می‌تواند علاوه بر هزینه، عارضه دارویی و مقاومت میکروبی ایجاد کند. این نقد در گزارش برای تفکیک دو مسئله مطرح شده است: ناکافی بودن حمایت بیمه‌ای و اضافه شدن اقلام یا خدماتی که ضرورتشان برای هر بیمار احراز نشده است.

آمار بیماری‌های تنفسی در زمان گزارش

طبق داده‌های اعلام‌شده مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر، در هفته منتهی به اول آبان ۱۴۰۵ از ۲۴۵ نمونه تنفسی مراکز دیده‌بانی، ۱۶٫۳ درصد از نظر کووید-۱۹ و ۱۰٫۶ درصد از نظر آنفلوآنزا مثبت بوده‌اند. مثبت بودن کرونا برای دومین هفته متوالی کاهش داشته، اما همچنان بالاتر از آستانه هشدار عنوان شده است. تا دوم آبان نیز نمونه‌های مثبت آنفلوآنزا در شش استان از آستانه هشدار گذشته‌اند.

این درصدها به نمونه‌های دیده‌بانی مربوط‌اند، نه سهم ابتلا در تمام جمعیت کشور. هم‌زمانی افزایش نیاز درمانی با محدودیت قدرت خرید، محور نگرانی گزارش است؛ از تعویق درمان و روی آوردن بعضی بیماران به راه‌های خانگی تا افزایش توجه به خرید اقساطی دارو در برخی پلتفرم‌ها.

زمان سفارش واکسن چرا اهمیت دارد؟

ولدخانی درباره دسترسی گروه‌های پرخطر به واکسن آنفلوآنزا نیز ابراز نگرانی کرده است. او تأکید دارد تعداد دوز به‌تنهایی کافی نیست و کیفیت، ایمنی و اثربخشی باید با تأییدیه معتبر و شواهد علمی و بالینی بررسی شود.

به توضیح او، سویه‌های پیشنهادی فصل بعد در اواخر فوریه اعلام می‌شوند و پس از آن، تولیدکننده برای ساخت، کنترل کیفیت و دریافت مجوز زمان محدودی دارد. ظرفیت تولید هم محدود است و شرکت‌ها بدون سفارش قطعی نمی‌توانند حجم زیادی واکسن برای فروش احتمالی نگه دارند. از این رو، تأمین به‌موقع نیازمند برنامه‌ریزی چند ماه قبل است.

این کارشناس قرارداد منظم سالانه با تولیدکنندگان معتبر را راهی برای رزرو ظرفیت دانسته است. گزارش در پایان خواستار روشن شدن زمان سفارش، میزان واردات و تعداد دوز توزیع‌شده شده تا بتوان تأخیر برنامه‌ریزی را از سایر موانع تأمین تفکیک کرد. رعایت بهداشت دست و استفاده از ماسک در موقعیت‌های پرخطر نیز در کنار سایر اقدامات پیشگیرانه یادآوری شده است.