سی‌تی‌اسکن «سر یک فیلسوف» 194 سال بعد از مرگش
- مجموعه: اخبار گوناگون
به گزارش فرادید، گروهی از پژوهشگران و متولیان مجموعه‌های دانشگاه کالج لندن با سی‌تی‌اسکن سرِ حفظ‌شدهٔ جرمی بنتام، تصویری سه‌بعدی از جمجمه او ساختند. نتیجهٔ پروژه را در فیلم کوتاه «بنتام آشکار می‌شود» شرح دادند که هم‌زمان با دویستمین سالگرد تأسیس دانشگاه به نمایش درآمد. تصاویر به پژوهشگران امکان داد هم نشانه‌های بیماری در دوران زندگی فیلسوف را بررسی کنند و هم از چگونگی آماده‌سازی پیکرش پس از مرگ سرنخ‌های بیشتری به دست آورند.
سر واقعی بنتام چگونه از خودنگاره جدا شد؟
بنتام ششم ژوئن ۱۸۳۲ درگذشت. در وصیت‌نامه‌اش خواسته بود پس از مرگ بدنش تشریح و به شکل «خودنگاره» حفظ شود. او این اصطلاح را برای بازنمایی شخص از خودش ساخته بود. ریچارد گرینجر در یازدهم ژوئن همان سال تشریح را در حضور عموم انجام داد. توماس ساوت‌وود اسمیت سپس خودنگاره را آماده کرد. این اثر شامل اسکلت بنتام در لباس‌های خود اوست و دانشگاه کالج لندن آن را در مجموعه‌های علمی‌اش نگه می‌دارد.
اسمیت برای حفظ سر واقعی بنتام هم تلاش کرد، اما ظاهر حاصل برای نمایش عمومی مناسب تشخیص داده نشد. او دستور ساخت یک سر مومی را داد تا روی خودنگاره قرار بگیرد. سر واقعی اکنون جداگانه و در محفظهٔ امنی که برای نگهداری آثار تاریخی در نظر گرفته شده است، محافظت می‌شود.
متولیان بخش کتابخانه، فرهنگ، مجموعه‌ها و علم آزاد دانشگاه کالج لندن، برای شناخت دقیق‌تر این اثر، به مؤسسهٔ هاوکس و گروه فیزیک پزشکی و مهندسی زیست‌پزشکی دانشگاه مراجعه کردند. با استفاده از سی‌تی‌اسکن، تیم توانست ساختارهای داخلی را ثبت و نسخه‌ای سه‌بعدی از جمجمه تهیه کند. این نسخه امکان بررسی جزئیات را بدون دست‌زدن مستقیم به بقایای شکننده فراهم کرد.
نقاشی پرتره‌ای از جرمی بنتام
سرنخ‌های درد مزمن در استخوان و نامه‌ها
تصاویر جدید پوسیدگی شدید دندان‌ها و آسیب فک پایین را نشان دادند. وضعیت فک با آرتروز سازگار بود و در کنار خرابی دندان‌ها به توضیح دردهایی کمک می‌کند که بنتام از آنها نوشته بود. او در نامه‌ای در سال ۱۸۳۰ به سر رابرت پیل، از بیزاری‌اش از کشیدن دندان گفته بود و توضیح داده بود که بارها برای رهایی از دردی مداوم، درد کوتاه‌ترِ کشیدن دندان را تحمل کرده است.
حدود یک دهه پیش، رادیوگرافیِ سر این پرسش را برای پژوهشگران مطرح کرده بود که چه بافتی درون جمجمه باقی مانده است. تصاویر تازه نشان دادند هنگام آماده‌سازی بقایا، مغز را خارج کرده بودند و بخشی از سخت‌شامه، یعنی پردهٔ بیرونی محافظ مغز، باقی مانده بود.
اسکن همچنین جزئیات چشم‌های شیشه‌ای را روشن کرد. هر چشم به‌قدری دقیق ساخته شده بود که در پشت آن ساختاری شبیه عصب بینایی دیده می‌شد. پژوهشگران سوراخی هم در قسمت بالایی جمجمه تشخیص دادند. میله‌ای فلزی در آن قرار می‌گرفت تا سر را به پیکرِ خودنگاره وصل کند.
تصویربرداری برای پژوهش و حفاظت از آثار
پژوهشگران ملاحظات اخلاقی تصویربرداری از بقایای انسانی را هم بررسی کردند. طبق سوابقی که در گزارش آمده، بنتام در ۲۱ سالگی نخستین فرد ثبت‌شده‌ای بود که به‌طور قانونی درخواست کرد پس از مرگ از بدنش برای مقاصد علمی استفاده شود. تیم کازر، از پروژهٔ بنتام، با اشاره به باور این فیلسوف به مشاهده و آزمایش برای پیشبرد دانش، احتمال داده است که او با چنین اسکن علمی‌ای موافق می‌بود.
متولیان اثر می‌گویند ثبت جزئیات با سی‌تی‌اسکن راهی برای پایش تغییرات فیزیکی در گذر زمان و برنامه‌ریزی بهتر برای حفاظت از آن است. مدل سه‌بعدی هم می‌تواند در مطالعهٔ پزشکی، موزه‌ای و باستان‌شناختی کاربرد داشته باشد. پژوهشگران امیدوارند داده‌ها عمومی شوند تا مدرسان و محققان بتوانند نمونه‌های چاپ سه‌بعدی جمجمه را برای مطالعه و آموزش بسازند.
سال پیش نیز اروین آلِس و آدام گیبسون با روشی مشابه ظرف مهروموم‌شده‌ای را در دانشگاه کالج لندن بررسی کرده بودند که نمونه‌هایی از خال‌های مادرزادی در آن نگهداری می‌شود. مایع داخل ظرف سمی است و گشودن آن می‌توانست کارکنان را در معرض خطر بگذارد. اسکن امکان مشاهدهٔ محتویات را در حالی فراهم کرد که مهروموم ظرف سالم ماند.
