هزینه 2 روز بارش باران از جیب شهروندان پایتخت؛ از سر به فلک کشیدن کرایه‌ها تا آب‌گرفتگی معابر
- مجموعه: اخبار اجتماعی
- تاریخ انتشار : سه شنبه, ۱۹ آبان ۱۴۰۵ ۱۲:۲۳
جهان صنعت: دو روز بارندگی شدید در تهران کافی بود تا ضعف و ناکارآمدی نهادهای مربوطه عیان شود. آنچه طی این دو روز بارید جدای از نعمت خدا، آبروریزی بود! آب‌گرفتگی معابر، اختلال در تردد، شناورشدن خودروها در اتوبان‌ها، نگرانی از وقوع سیل، ریزش کوه در محدوده دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات و… تنها بخشی از مصائبی بود که شهروندان پایتخت‌نشین طی این دو روز شاهد بودند. از سوی دیگر، با وجود هشدارهای سازمان هواشناسی مبنی‌بر ورود سامانه بارشی نه جوی‌ها لایروبی شدند و نه وضعیت آسفالت معابر بهبود پیدا کرد. وظیفه مهم شهرداری این بود که دست‌کم به این هشدارها توجه کند و آمادگی لازم را داشته باشد اما نه‌تنها چنین اتفاقی رخ نداد بلکه صرفا با برگزاری یک جلسه اضطراری، تمهیدات در دستورکار مسوولان شهری قرار گرفت. مدیر روابط عمومی معاونت خدمات شهری و محیط‌زیست شهرداری تهران نیز مدعی شد اقدامات پیشگیرانه شهرداری باعث شد سیل در تهران رخ ندهد. از سوی دیگر، بارندگی شدید در پایتخت که رفت‌وآمد شهروندان را با مشکل مواجه کرده بود باعث شد کرایه‌های تاکسی به‌ویژه تاکسی‌های اینترنتی سر به فلک بکشد و عملا شهروندان با مشکلات بیشتری روبه‌رو شوند. اکنون که بارش باران متوقف شده این پرسش مطرح است که چرا با وجود این همه سال تجربه و به‌ویژه تجربه سیل تجریش در سال۱۳۶۶ زیرساخت‌های لازم فراهم نشد تا شاهد چنین وضعیتی نباشیم؟ صرف اینکه آقای زاکانی و معاونانش با برگزاری جلسات مقابل دوربین‌ها حاضر شوند و از تمهیدات در نظر گرفته‌شده بگویند، مشکلی را حل نمی‌کند.
هزینه 2 روز بارش باران برای شهروندان
در جریان دو روز بارندگی شانزدهم و هفدهم آبان‌ماه، خانه‌ای در خیابان خاوران به‌دلیل بارش‌های اخیر دچار ریزش شد و مردی ۸۳ساله جان خود را از دست داد. همچنین اتوبوس حامل اعضای یک تیم بسکتبال دختران در مسیر تهران واژگون شد و برخی بازیکنان و سرمربی تیم آسیب دیدند. به گفته روابط عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات نیز ریزش سنگ در این دانشگاه باعث آسیب به یک خودرو شد. همچنین گزارش‌های شهروندان در فضای مجازی نشان می‌دهد خیابان‌های زیادی در تهران با مشکل آب‌گرفتگی مواجه شدند و تردد در آنها به معضلی بزرگ تبدیل شد. پدرام قودجانی، رییس مرکز هماهنگی عملیات اضطراری سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران شنبه‌شب ۱۶آبان‌ماه درباره آخرین خسارت‌های ناشی از بارندگی گفته بود که در مجموع، در سطح شهر تهران ۲۲نقطه آب‌گرفتگی شناسایی شد. همچنین ۴۳ مورد آب‌گرفتگی در معابر و واحدهای مسکونی و تجاری، ۱۳ مورد سقوط درخت و چهار مورد پارگی کابل برق گزارش شده است. جدای از روایت مسوولان براساس ویدئوهای منتشرشده در فضای مجازی، اتوبان چمران و ورودی همت به دریاچه تبدیل شدند و خودروها در میان آب گرفتار بودند. با این حال، تاکنون میزان خسارت‌های واردشده به خودروهای شهروندان برآورد نشده است.
سر به فلک کشیدن کرایه‌ها
براساس ویدئوهای منتشرشده و بررسی‌های خبرنگار «جهان‌صنعت» از سطح شهر، برخی تاکسی‌های شهری بیش از نرخ تعیین‌شده کرایه دریافت کردند. از سوی دیگر، شرکت‌های تاکسی اینترنتی نیز هزینه برخی مسیرها را بین یک تا 2میلیون تومان در نظر گرفتند که نارضایتی شهروندان را به‌همراه داشت. معطلی اتوبوس‌های شهری و بی‌آرتی نیز از دیگر مشکلاتی بود که طی دو روز بارندگی به شهروندان تحمیل شد. حال برای بررسی آنچه طی این دو روز در تهران اتفاق افتاد با سیدجعفر تشکری‌هاشمی، رییس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران به گفت‌وگو نشسته‌ایم.
آب‌گرفتگی‌ها قابل پیشگیری بود
سیدجعفر تشکری‌هاشمی، رییس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران درباره وضعیت زیرساخت‌های پایتخت در مواجهه با بارندگی‌های اخیر به«جهان‌صنعت» گفت: اینکه تصور کنیم هیچ اقدامی انجام نشده یا زیرساخت‌های تهران به‌طور کلی پاسخگوی این میزان بارندگی نبوده‌اند برداشت دقیقی نیست. بخش زیادی از مسیل‌ها و کانال‌هایی که هدایت آب‌های اصلی را برعهده دارند، عملکرد مناسبی داشتند و در این بخش با مشکل بحرانی مواجه نبودیم. آنچه با آن مواجه بودیم، آب‌گرفتگی‌های موردی در سطح شهر بود که حتما باعث اذیت و آزار شهروندان شد و قطعا می‌شد از وقوع آنها پیشگیری کرد. گزارش‌های مردمی و تصاویر منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌داد که این مشکلات عمدتا ناشی از ضعف‌هایی بود که در برخی نقاط شهر وجود داشت.
برای مثال در بزرگراه طبقاتی، به‌دلیل اینکه کانال‌های هدایت آب از سطح به‌درستی لایروبی نشده بودند، آب جمع شده و در برخی نقاط سرریز کرده بود. در نتیجه، کانال هدایت آب عملا نمی‌توانست عملکرد لازم را داشته باشد.
همچنین در برخی معابر شهری به‌دلیل نامناسب‌بودن شیب عرضی یا اشکالات طراحی، آب‌گرفتگی‌هایی ایجاد شد که نقاط بروز آنها با هر بارندگی به‌سرعت قابل شناسایی هستند.
وی افزود: می‌توان با ایجاد زهکش‌ها، حفر چاه‌های جذبی یا انجام لایروبی در این نقاط، مانع تجمع آب به این شکل شد. در برخی معابر نیز مشاهده می‌شد که آب در سطح سواره‌رو جریان دارد، در حالی که حجم کمی از آن وارد جوی‌ها شده بود. این وضعیت نشان می‌دهد که شیب‌های عرضی معابر مناسب نیستند و برخی جوی‌ها نیز ایراد دارند. شهرداری می‌تواند با هر بارندگی این نقاط را شناسایی و برای رفع مشکلات آنها اقدام کند.
۲۰۰ کیلومتر از شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی باقی مانده است
رییس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران با اشاره به وضعیت زیرساخت‌های جمع‌آوری آب‌های سطحی در پایتخت اظهار کرد: تهران در حال حاضر حدود ۵۰۰ تا ۵۵۰کیلومتر مسیر و تونل جمع‌آوری آب‌های سطحی دارد و کمتر از ۲۰۰کیلومتر از این مسیرها باقی مانده که باید احداث و تکمیل شود. این موضوع یکی از نواقصی است که باید مورد توجه مسوولان قرار بگیرد. شرکت خاکریز آب در گذشته مسوولیت اجرای این طرح‌ها را برعهده داشته و اکنون نیز این اقدامات در حال انجام است اما سرعت لازم برای احداث این تونل‌ها وجود ندارد و باید روند اجرای آنها تسریع شود. اگر لایروبی‌ها انجام می‌شد، حوضچه‌های آرامش در برخی نقاط رسوب‌زدایی می‌شدند و در محل‌هایی که به‌دلیل اشکالات هندسی معابر نیاز به اقدامات اصلاحی برای جمع‌آوری و هدایت آب وجود داشت، این اقدامات از قبل انجام می‌شد شاید با چنین وضعیتی مواجه نبودیم. این نقاط از قبل شناسایی شده و مشخص بودند. اگر شهرداری برای رفع مشکلات آنها اقدام می‌کرد، بارندگی اخیر تا این اندازه برای شهروندان دردسرساز نمی‌شد. نمی‌توان گفت شهر غرق در آب شده بود اما همین آب‌گرفتگی‌های موضعی نیز قابل پیشگیری بودند و می‌شد با برنامه‌ریزی آنها را برطرف کرد.
مدیران شهری نباید منتظر بارندگی بعدی بمانند
تشکری‌هاشمی درباره لایروبی‌نشدن برخی جوی‌ها و مشکلات مربوط به سطح آسفالت معابر نیز توضیح داد: بخشی از این مشکلات به اشکالات طراحی معابر مربوط می‌شود. این دقت‌ها باید هم در زمان اجرای پروژه‌ها انجام شود و هم به محض مشاهده تجمع آب در یک نقطه، برای رفع آن تصمیم‌گیری شود. وقتی مشخص است که در یک نقطه آب جمع می‌شود، مدیران شهری باید بلافاصله برای رفع مشکل اقدام کنند. نباید منتظر بمانند تا بارندگی بعدی اتفاق بیفتد. پیش‌فرض ما باید این باشد که حتی یک بارندگی هم برای ما زیاد است و باید نقاط مشکل‌دار را برطرف کنیم. در بسیاری از دوربرگردان‌ها و برخی ورودی‌ها و خروجی‌های بزرگراه‌ها نیز با چنین مشکلاتی مواجه بودیم. شهرداری باید نسبت به رفع این عوارض اقدام کند. البته بخشی از لایروبی‌ها انجام شده و کارگران زحمتکش حوزه خدمات شهری در نقاط مختلف تلاش کرده‌اند اما به هر حال در برخی نقاط نیز کوتاهی‌هایی وجود داشته و کار به‌طور کامل انجام نشده است. من خودم از مدیران شهرداری در این زمینه گله دارم چراکه باید این نقاط را پیش‌بینی می‌کردند. بارندگی اخیر هم غیرمترقبه نبود و سازمان هواشناسی از روزهای قبل درباره آن اطلاع‌رسانی کرده بود بنابراین باید از قبل برای مواجهه با آن آمادگی وجود می‌داشت.
زباله‌ها هم جوی‌های تهران را مسدود می‌کنند
تشکری‌هاشمی در ادامه با اشاره به نقش شهروندان در جلوگیری از آب‌گرفتگی معابر نیز اشاره کرد گفت: از شهروندان عزیزمان نیز تقاضا دارم زباله‌هایی را که گاهی از دست رها می‌کنند و در پیاده‌روها و خیابان‌ها می‌اندازند در نظر داشته باشند. این زباله‌ها به‌تدریج وارد جوی‌ها و نهرها می‌شوند و انسدادهایی به وجود می‌آورند که می‌توان با مشارکت بیشتر شهروندان آنها را به حداقل رساند. در هر صورت این اشکال وارد است. ضمن اینکه کارگران زحمتکش بخش خدمات شهری تلاش زیادی کرده‌اند این مشکلات نیز وجود داشته و می‌شد از آنها پیشگیری کرد. امیدواریم اکنون که این نقاط شناسایی شده‌اند، مدیران شهری به‌فوریت برای رفع آنها اقدام کنند. نقاطی که شیب عرضی نامناسب دارند و به جای هدایت آب به داخل جوی‌ها، آن را به سطح معبر و پیاده‌روها هدایت می‌کنند باید شناسایی و اصلاح شوند. این اقدامات باید به‌صورت مستمر انجام شود و به یک مقطع زمانی خاص محدود نباشد. تلاش‌هایی صورت گرفته اما باید این تلاش‌ها بیشتر شود تا شاهد تکرار چنین اتفاقاتی نباشیم.
شهرداری کمبود بودجه نداشت
رییس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران می‌گوید: آنچه در شورای اسلامی شهر تهران همواره مورد تاکید بوده، توجه به دو بخش است؛ نخست نگهداشت شهر ازجمله نظافت، نگهداشت فضای سبز و روکش آسفالت که باید به‌صورت مستمر انجام شود. بودجه‌هایی که برای این منظور در شهر اختصاص پیدا کرده، متناسب با درخواست شهرداری بوده و از نظر ما نیز کفایت می‌کرده است بنابراین نمی‌توان گفت این اتفاقات به‌خاطر کمبود بودجه رخ داده‌اند. البته برخی اقدامات، مانند تکمیل شبکه جمع‌آوری آب‌های سطحی، پروژه‌هایی هستند که اجرای آنها چندین سال زمان می‌برد. همانطورکه گفته شد حدود ۵۵۰ کیلومتر از این شبکه اجرا شده و کمتر از ۲۰۰ کیلومتر باقی مانده است. باید این کار را با سرعت بیشتری انجام دهیم. هم شورای شهر باید بودجه بیشتری به این موارد اختصاص دهد و هم شهرداری باید اهتمام لازم را برای تکمیل این زیرساخت‌ها داشته باشد. هر اتفاقی مانند آب‌گرفتگی باید فرصتی برای شناسایی نقاط مشکل‌دار باشد تا دیگر این مشکلات را پشت گوش نیندازیم و منتظر حادثه بعدی نمانیم.
افزایش کرایه تاکسی‌های اینترنتی منصفانه نیست
تشکری‌هاشمی در ادامه درباره افزایش کرایه تاکسی‌های اینترنتی در روزهای بارندگی اظهار کرد: متاسفانه نرخ این تاکسی‌ها تابع نظام نرخ‌گذاری شورای اسلامی شهر تهران نیست و خود شرکت‌ها در یک نظام رقابتی نرخ‌گذاری می‌کنند. به نظر من، این وظیفه وزارتخانه‌های مربوطه است که به این کسب‌وکارها مجوز فعالیت می‌دهند و نباید اجازه دهند نرخ‌ها به‌گونه‌ای افزایش پیدا کند در شرایطی که مردم مستاصل هستند، شرکت‌ها به هر میزانی که بخواهند قیمت‌ها را بالا ببرند.
منصفانه نیست که نرخ‌ها آنقدر افزایش پیدا کند که فقط افرادی که توانایی پرداخت پول بیشتری دارند، بتوانند از این خدمات استفاده کنند. این موضوع ایراد درستی است و کسب‌وکارهای الکترونیک و مراجع صادرکننده مجوز آنها باید در این زمینه ورود کنند. همانطورکه مجوز این کسب‌وکارها صادر می‌شود و اجازه نرخ‌گذاری به آنها داده شده باید نظارت لازم نیز وجود داشته باشد. شورای اسلامی شهر تهران بارها این موضوع را اعلام و از مراجع قانونی پیگیری کرده اما تاکنون در حل این مساله توفیقی نداشته‌ایم.وی در پایان درباره دریافت کرایه‌های بالاتر از نرخ مصوب توسط برخی تاکسی‌های شهری نیز افزود: اگر شهروندان مشاهده کردند راننده تاکسی مبلغی بیشتر از کرایه تعیین‌شده از سوی شهرداری مطالبه می‌کند می‌توانند این موارد را گزارش دهند تا در هیات تخلفات رانندگان تاکسی پیگیری شود. چنین تخلفاتی قطعا قابل چشم‌پوشی نخواهد بود.
دوباره غافلگیر نشوید!
آنچه طی این دوروز رخ داد، آزمون بزرگی برای مدیران شهری بود. اکنون که کارشناسان نسبت‌به بارش‌های خوب پیش‌رو هشدار داده‌اند، پرسش این است که آیا بازهم قرار است مدیران و مسوولان شهری غافلگیر شوند و مردم هزینه آن را بپردازند؟ غافلگیری مدیران شهری چیزی جز تحمیل خسارت به اموال، جان و وقت شهروندان نیست بنابراین لازم است پیش از آنکه دیر شود اقدامات مناسب صورت بگیرد و کاستی‌های موجود برطرف شود تا بار دیگر مردم تاوان نبود آمادگی و ضعف مدیریت شهری را نپردازند.
مشکلات زیرساختی همچنان پابرجاست
سعید سلیمانی‌ها*– در دوره‌ای که با محدودیت منابع آب مواجه بودیم، شهرداری فعالیت‌های بیشتری در حوزه مدیریت آب انجام داد به‌ویژه در زمینه چاه‌ها و لایروبی، اقداماتی صورت گرفت تا آب بیشتری از طریق شبکه جمع‌آوری فاضلاب به تصفیه‌خانه‌ها منتقل شود. به‌نظر می‌رسد این اقدامات برای امسال موثر بوده و اگر انجام نمی‌شد احتمالا با وضعیت نامناسب‌تری مواجه بودیم.
با این حال مشکلات مربوط به زیرساخت‌ها همچنان پابرجاست؛ موضوعاتی مانند وضعیت آسفالت خیابان‌ها و مسائل مربوط به شهرسازی همچنان نیازمند توجه هستند. آسفالت معابر باید به‌صورت دوره‌ای ترمیم شود و در اجرای پروژه‌ها نیز باید ملاحظات فنی و مهندسی مربوط به انتقال سیلاب و جلوگیری از ایجاد آب‌گرفتگی مورد توجه قرار بگیرد. به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر این دقت فنی به‌اندازه کافی وجود نداشته و حتی ممکن است برخی مشکلات را تشدید کرده باشد.
البته این ارزیابی براساس مشاهدات شخصی و مقایسه با بارندگی‌های سال‌های گذشته است. در مجموع، به‌نظر می‌رسد وضعیت امسال از برخی جهات بهتر از دوره‌های قبل بوده. اقداماتی که در سال گذشته برای لایروبی انجام شد و امکان انتقال آب بیشتر به تصفیه‌خانه‌ها را فراهم کرد، در کاهش مشکلات امسال موثر بود.
یکی از مسائل مهم در مدیریت سیلاب، توجه به مسیرهای طبیعی عبور آب و جلوگیری از تجاوز به حریم مسیل‌هاست. در سال‌های گذشته، مسوولان بارها به موضوع خشکسالی و کاهش بارندگی اشاره کرده‌اند اما نباید فراموش کرد که بسیاری از مسیرهایی که امروز خشک هستند در گذشته محل عبور جریان‌های سیلابی بوده‌اند.
با خشک‌شدن این مسیرها، به‌تدریج ساخت‌وساز و توسعه شهری به حریم آنها گسترش پیدا می‌کند. این تعرض هم از سوی برخی اقدامات مدیریت شهری و هم از طریق ساخت‌وسازهای دیگر اتفاق می‌افتد. درنتیجه زمانی که بارندگی شدید رخ می‌دهد، آب دوباره به مسیر طبیعی خود بازمی‌گردد و به‌دلیل ساخت‌وسازها و رعایت‌نشدن حریم مسیل‌ها، خسارت‌ها زیادی ایجاد می‌شود.
این مساله مختص تهران نیست و در شهرهای مختلف کشور نیز نمونه‌هایی از آن دیده شده است. برای مثال در قم و شیراز نیز مواردی از وقوع سیلاب در مسیرهایی مشاهده شده که در گذشته مسیل بوده‌اند. درواقع زمانی که شهرها توسعه پیدا می‌کنند، برخی مسیرهای طبیعی عبور آب در محدوده شهری قرار می‌گیرند و به‌تدریج مورد تعرض قرار می‌گیرند. در چنین شرایطی با وقوع سیلاب، همین مسیرهای طبیعی دوباره تحت‌تاثیر جریان آب قرار می‌گیرند و خسارت‌هایی به بار می‌آورند.
