درباره تقوا پرهيزکاري و عمل

درباره تقوا از خطبه‏هاي آن حضرت عليه‏السلام است (در پرهيزکاري و مرگ و فريفته نشدن به دنيا): پرهيزکاري و ترس از خدا کليد هدايت و رستگاري (دنيا و آخرت) و اندوخته براي روز قيامت و سبب آزادي از هر بندگي (شهوتها و خواهشهاي نفس) و رهائي از هر تباهي است، با تقوي حاجت درخواست کننده روا مي‏گردد، و گريزان (از عذاب و سختي) رهائي مي‏يابد، و عطاها و بخششهاي بسيار (از جانب حقتعالي) دريافت مي‏شود، پس کار کنيد (براي سفر آخرت توشه برداريد) در اين حاليکه عمل بالا مي‏رود (قبول مي‏گردد) و توبه و بازگشت (از گناه) سود مي‏بخشد، و دعاء شنيده مي‏شود (درخواست مي‏پذيرند) و زمان آرامش است (اضطراب و نگراني مرگ در بين نيست) و قلمها (ي نويسندگان اعمال نيک و بد) بکار است (نه مانند بعد از مردن از نوشتن باز مانند) و به عبادات و طاعات بشتابيد در برابر عمري که (از جواني به پيري و از توانائي به ناتواني) تغيير مي‏پذيرد، يا بيماري و دردي که (از کار) باز دارد، يا مرگي که (زندگاني را) بربايد، زيرا مرگ لذت و خوشيهاي شما را نابود ساخته خواهشهاتان را از بين مي‏برد، و انديشه‏هاتان را دور مي‏سازد، ملاقات کننده‏ايست که او را دوست نمي‏دارند، و مبارزي است که (هر چند دلير و توانا باشي) شکست نمي‏خورد، و کينه‏جوئي است که بازخواست نمي‏شود، ، دامهاي آن شما را گرفته، و اندوهها و تباهيهايش شما را احاطه نموده، و پيکانها (ي تيرها) يش شما را آماج قرار داده، و غلبه و توانائي آن در بين شما با اهميت است، و ستمش بر شما پي در پي مي‏رسد، و کم ممکن است ضرب شمشيرش از شما خطا برود، پس نزديک است تاريکي سايه‏هايش و زبانه کشيدن دردهايش و تيرگي بيهوشيهاي سختيهايش و درد جان گرفتنش و تاري پوشاندنش و بدمزگي چشيدنش شما را دريابد، و (چون مرگ خواهي نخواهي هر کس را در خواهد يافت) مانند آنست که ناگهان نزد شما آمده و رازگويان شما را خاموش ساخته، و مشاورينتان را منتفرق نموده، و آثار و نشانه‏هاتان را نابود، و شهرهاتان را بي‏صاحب کرده، و وراثتان را بر انگيخته که ارثتان را قسمت کنند بين خويشاوند خاصي که (در آن هنگام به تو) سود نداشته، و خويشاوند اندوهگيني که جلو (مرگ را از تو) نگرفته، و بين خرسندشونده‏اي که (از مرگ تو) اندوهناگ نگشته، پس بر شما باد سعي و کوشش (به طاعت و بندگي) و آماده بودن و توشه برداشتن (براي سفر آخرت) در جاي توشه گرفتن، و زندگي دنيا شما را فريب ندهد چنانکه پشينيان شما را که گذشتند و رفتند فريب داد، آنان که شير آن را دوشيدند (بهره بسيار بردند) و فريب آن را خوردند (لذت و خوشي آنان را از حساب و وارسي روز رستخيز غافل نمود) و شماره آن را از بين بردند (روزهايش را به بيخبري بسر رساندند) و تازه آن را کهنه کردند (جواني را به پيري رساندند) خانه‏هاشان گورها و دارائيشان ميراث ديگران گرديد، هرکه بر سر گورشان آيد نمي‏شناسند، و به کسي که برايشان بگريد اهميت نميدهند، و به کسي که آنها را بخواند پاسخ نمي‏دهند، پس از دنيا بپرهيزيد که بسيار مکر کننده و فريب دهنده و بازي دهنده است، بخشنده‏اي است پس گيرنده، و پوشاننده‏اي است کننده (اگر چند روزي به کسي روآورده کالائي به او ارزاني دارد به زودي به او پشت کرده از او پس مي‏گيرد) آسايش آن هميشگي نيست، و رنج آن به سر نميرسد، و بلاء و درد آن آرام نمي‏گيرد (پس خردمند به چنين دنيائي دل نبسته تا ممکن است رضاء و خشنودي خدا و رسول را به دست مي‏آورد). قسمتي از اين خطبه است در وصف پارسايان: پارسايان گروهي هستند (در ظاهر) از اهل دنيا که (در باطن) اهل آن نيستند، پس در دنيا مي‏باشند مانند کسي که اهل آن نيست (چون دل بر آن نبسته آن را سراي عاريت پنداشته‏اند) عمل آنها در آن به آن چيزي است که (بعد از مرگ) مي‏بينند، و به دفع عذاب که از آن مي‏ترسند مي‏شتابند (اگرچه با اهل دنيا، همنشينند ولي در حقيقت) بدنهاشان بين اهل آخرت در گردش است (سر و کارشان با آنها است) اهل دنيا را مي‏بينند که به مرگ جسدشان اهميت مي‏دهند، و ايشان به مرگ دلهاي زنده خود بيشتر اهميت مي‏دهند (مي‏بينند مردم دل باقي را رها کرده به تن فاني چسبيده‏اند ولي انديشه آنان اين است که چاره مرگ دل چه بوده و چه بايد بکنند).

( وَ مِنْ خُطْبِةٍ لَهُ عَلَيْهِ السَّلامُ: ) فَإِنَّ تَقْوَى اللَّهِ مِفْتاحُ سَدادٍ، وَ ذَخِيرَةُ مَعادٍ، ‏وَ ‏عِتْقٌ‏ ‏مِنْ‏ ‏کُلّ‏ ‏‏مَلَکَةٍ‏، ‏وَ ‏نَجاةٌ ‏مِنْ‏ ‏کُلّ‏ ‏‏هَلَکَةٍ‏ بِها يَنْجَحُ الطّالِبُ، وَ يَنْجُو الْهارِبُ وَ تُنالُ الرَّغائِبُ. فَاعْمَلُوا وَ الْعَمَلُ يُرْفَعُ، وَ التَّوْبَةُ تَنْفَعُ، وَ الدُّعاءُ يُسْمَعُ، وَ الْحالُ هادِئَةٌ، وَ الْأَقْلامُ جارِيَةٌ، وَ ‏بادِرُوا بِالْأَعْمالِ ‏عُمْراً ‏ناکِساً، أَوْ مَرَضاً ‏حابِساً، أَوْ مَوْتاً ‏خالِساً. فَإِنَّ الْمَوْتَ هادِمُ لَذَّاتِکُمْ، وَ مُکَدِّرُ شَهَواتِکُمْ، وَ مُباعِدُ ‏طِيَّاتِکُمْ‏، زائِرٌ غَيْرُ مَحْبُوبٍ، وَ ‏قِرْنٌ‏ غَيْرُ مَغْلُوبٍ، وَ ‏واتِرٌ غَيْرُ مَطْلُوبٍ، قَدْ ‏أَعْلَقَتْکُمْ‏ ‏حَبائِلُهُ‏، وَ ‏تَکَنَّفَتْکُمْ‏ ‏غَوائِلُهُ‏، وَ ‏أَقْصَدَتْکُمْ‏ ‏مَعابِلُهُ‏، وَ عَظُمَتْ فِيکُمْ سَطْوَتُهُ، وَ تَتابَعَتْ عَلَيْکُمْ ‏عَدْوَتُهُ‏، وَ قَلَّتْ عَنکُمْ ‏نَبْوَتُهُ‏. ‏فَيُوشِکُ‏ أَنْ ‏تَغْشاکُمْ‏ ‏دَواجِى‏ ‏ظُلَلِهِ‏، وَ ‏احْتِدامَ‏ عِلَلِهِ، وَ ‏حَنادِسُ‏ ‏غَمَراتِهِ‏، وَ غَواشِى سَکَراتِهِ، وَ أَلِيمُ ‏‏إِزْهاقِهِ‏‏، وَ ‏‏دُجُوُّ‏ ‏‏إِطْباقِهِ‏‏، وَ ‏جُشُوبَةُ مَذاقِهِ، فَکَأَنْ قَدْ أَتاکُمْ بَغْتَةً فَأَسْکَتَ ‏نَجِيَّکُمْ‏، وَ فَرَّقَ ‏نَدِيَّکُمْ‏، وَ ‏عَفّى اثارَکُمْ‏، وَ عَطَّلَ دِيارَکُمْ، وَ بَعَثَ وُرَّاثَکُمْ يَقْتَسِمُونَ ‏تُراثَکُمْ‏، بَيْنَ ‏حَمِيمٍ‏ خاصٍّ لَمْ يَنْفَعْ، وَ قَرِيبٍ مَحْزُونٍ لَمْ يَمْنَعْ، وَ اخَرَ شامِتٍ لَمْ يَجْزَعْ. فَعَلَيْکُمْ بِالْجِدِّ وَ الْاِجْتِهادِ، وَ التَّأَهُّبِ وَ الْاِسْتِعْدادِ، وَ التَّزَوُّدِ فِى مَنْزِلِ الزَّادِ، وَ ‏لا ‏تَغُرَّنَّکُمُ‏ ‏الدُّنْيا کَما غَرَّتْ مَنْ کانَ قَبْلَکُم مِنَ الْأُمَمِ الْماضِيَةِ، وَ الْقُرُونِ الْخالِيَةِ، الَّذِينَ احْتَلَبُوا ‏دِرَّتَها، وَ أَصابُوا ‏غِرَّتَها، وَ أَفْنَوْا عِدَّتَها، وَ ‏أَخْلَقُوا ‏جِدَّتَها. أَصْبَحَتْ مَساکِنُهُمْ ‏أَجْداثاً، وَ أَمْوالُهُمْ مِيراثاً، لا يَعْرِفُونَ مَنْ أَتاهُمْ، وَ لا ‏يَحْفِلُونَ‏ مَنْ بَکاهُمْ، وَ لا يُجِيبُونَ مَنْ دَعاهُمْ، فَاحْذَرُوا الدُّنْيا، ‏فَإِنَّها ‏غَرَّارَةٌ خَدُوعٌ، مُعْطِيَةٌ مَنُوعٌ، ‏مُلْبِسَةٌ ‏نَزُوعٌ‏، لا يَدُوم رَخاؤُها، وَ لا يَنْقَضِى عَناؤُها، وَ لا ‏يَرْکُدُ بَلاؤُها. مِنْها فِى صِفَةِ الزُّهَّادِ: کانُوا قَوْماً مِنْ أَهْلِ الدُّنْيا وَ لَيْسُوا مِنْ أَهْلِها، فَکانُوا فِيها کَمَنْ لَيْسَ مِنْها؛ عَمِلُوا فِيها بِما يُبْصِرُونَ، وَ بادَرُوا فِيها ما يَحْذَرُونَ ‏تَقَلَّبُ‏ ‏أَبْدانُهُمْ‏ ‏بَيْنَ‏ ‏ظَهْرانَىْ‏ أَهْلِ الاخِرَةِ، يَرَوْنَ أَهْلَ الدُّنْيا يُعَظِّمُونَ مَوْتَ أَجْسادِهِمْ، وَ هُمْ أَشَدُّ إِعْظاماً لِمَوْتِ قُلُوبِ أَحْيائِهِمْ.