شایعه خاموشی جهانی ۱۷ نوامبر از کجا آمد؟
- مجموعه: اخبار گوناگون

به گزارش خبرآنلاین، موج تازه شایعه از بازنشر تصویری از دفترچه لیزا سیمپسون شروع شد. تصویر متعلق به قسمت هفتم فصل سیوپنجم مجموعه، با نام «It's a Blunderful Life»، است که نخستین بار ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳ پخش شد. لیزا در دفترچهاش کنار تاریخ ۱۷ نوامبر از طوفانی مینویسد که در راه است. در داستان، برق شهر خیالی اسپرینگفیلد شش روز قطع میشود.
بررسی گروه راستیآزمایی برزیلی لوپا نشان داد که خاموشی در خود داستان به همین شهر محدود است و قسمتی که تصویر از آن برداشته شده اشارهای به یک قطعی جهانی در سال ۲۰۲۶ ندارد. در روایت انیمیشن، برق روز شکرگزاری وصل میشود. شکرگزاری در سال ۲۰۲۶ به ۲۶ نوامبر میافتد و فاصله آن با هفدهم نوامبر با بازه ششروزه داستان سازگار نیست.

برای دنبال کردن منشأ ادعا باید میان تاریخ پخش قسمت و تاریخی که لیزا در دفترچه نوشته فرق گذاشت. تاریخ ۱۹ نوامبر ۲۰۲۳ به انتشار خود قسمت مربوط است. ۱۷ نوامبر تاریخی است که در طرح داستان برای نزدیک شدن طوفان به کار رفته است. کنار هم گذاشتن تصویری از دفترچه و تقویم سال ۲۰۲۶ به تنهایی چیزی درباره زمان یا گستره قطعی برق در دنیای واقعی نشان نمیدهد. در بازنشرهای شبکههای اجتماعی، قید اسپرینگفیلد حذف شده بود و همین تغییر دامنه، خاموشی محلی داستان را به ادعایی درباره تمام جهان تبدیل کرد.
برنامه واقعی آمریکا در ۱۷ نوامبر
کمیسیون ارتباطات فدرال آمریکا اعلام کرد آژانس مدیریت بحران فدرال با هماهنگی این کمیسیون، روز سهشنبه ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶ حدود ساعت ۲:۲۰ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا سامانه هشدار اضطراری را آزمایش میکند. پیام آزمایشی از طریق سامانه EAS به رسانهها و ارائهدهندگان خدمات پخش میرسد. قرار است عملکرد مسیرهای انتقال پیام اضطراری در شبکههای رادیویی و تلویزیونی بررسی شود و از شنوندگان و بینندگان اقدامی خواسته نمیشود.
ممکن است هنگام پخش پیام، برنامه عادی یک شبکه رادیویی یا تلویزیونی برای مدتی کوتاه متوقف شود. دامنه اطلاعیه به آزمایش سامانه پخش هشدار مربوط است و هیچ برنامهای برای خاموشکردن نیروگاهها، قطع برق شهرها یا اینترنت در این اطلاعیه ذکر نشده است.

در این آزمون، فرستنده پیام آژانس مدیریت بحران است و مقصد آن سامانههای پخش هشدارند. این همان تمایزی است که در بازنشر شایعه گم شد. وقفه احتمالی در یک برنامه، زمان پخش آزمایشی پیام را نشان میدهد. ماهیت آزمون هم در خود پیام اعلام میشود تا مخاطب بداند دریافت هشدار به اقدام فوری نیاز ندارد. تاریخ آزمون از قبل در اطلاعیه عمومی کمیسیون ثبت شده بود و علت همزمانی با تاریخ پرگردش فضای مجازی را میتوان در همین تقویم دید.
خاموشی زنجیرهای چگونه رخ میدهد؟
تولید، انتقال و توزیع برق در مناطق مختلف جهان برعهده شبکههای جداگانه است. اتصال شبکههای همسایه باعث میشود اختلالی در یک شبکه به بخشهای متصل سرایت کند. در آمریکای شمالی هم در شرایط خاص چنین سرایتی ممکن است و دامنه آن به ارتباط واقعی میان شبکهها وابسته است.
شورای قابلیت اطمینان برق آمریکای شمالی توضیح میدهد تولید و مصرف برق تقریباً همزماناند و اپراتورها تعادل میان عرضه و تقاضا را پیوسته کنترل میکنند. هنگام اختلال، تجهیزات حفاظتی ممکن است بخشی از شبکه را از مدار بیرون ببرند. در رخدادهای شدید، افزایش فشار بر بخشهای باقیمانده میتواند به قطعیهای بعدی منجر شود. خاموشی سال ۲۰۰۳ در شمالشرق آمریکا و بخشهایی از کانادا از نمونههای شناختهشده این نوع اختلال است.

در گزارش سال ۲۰۲۶ همین شورا به اختلال نوامبر ۲۰۲۵ در بخشهایی از شبکه غرب آمریکا اشاره شده است. حدود ۲۵۰ هزار مشترک از آن تأثیر گرفتند و قطعی برای برخی تا ۹ ساعت طول کشید. بیشتر شبکه غرب آمریکا در این رخداد فعال ماند. عوامل فنی، نحوه بهرهبرداری، وضعیت آبوهوا و خطاهای انسانی در وقوع چنین حوادثی نقش دارند و بررسی هر نمونه به وضعیت همان شبکه وابسته است.
در روایت یک خاموشی زنجیرهای، باید اثر اختلال را در مسیرهای واقعی انتقال برق دنبال کرد. ممکن است قطع یک بخش، بار بیشتری به خطوط یا تجهیزات دیگری وارد کند و تجهیزات حفاظتی آن بخشها هم وارد عمل شوند. گستره حادثه در نهایت به میزان اتصال، ظرفیت بخشهای مجاور و عملکرد حفاظت شبکه وابسته است. حتی اختلال صدها هزار مشترک، مانند نمونه غرب آمریکا، میتواند در بخشی از یک شبکه منطقهای مهار شود. از این رو، نمونههای ثبتشده به شناخت سازوکار خاموشی کمک میکنند و برای تعیین تاریخ قطعی در شبکههای مستقل سراسر جهان کافی نیستند.
شباهتهای معروف سیمپسونها با رویدادهای واقعی
در قسمت «Bart to the Future» که در سال ۲۰۰۰ پخش شد، لیزا در مقام رئیسجمهور از دوران ریاستجمهوری دونالد ترامپ حرف میزند. ترامپ ۱۶ سال بعد در انتخابات ۲۰۱۶ پیروز شد. این شباهت ردپای روشنی در نسخه پخششده دارد. طنز سیاسی آن قسمت هم در بستر سیاست و فرهنگ عمومی زمان تولیدش نوشته شده بود.

در نمونهای دیگر، تابلویی در سریال به مالکیت دیزنی بر فاکس اشاره داشت و دیزنی در سال ۲۰۱۹ بخش عمده داراییهای فاکس قرن بیستویکم را خرید. ساعتهایی شبیه ساعت هوشمند و تماس تصویری هم در قسمتهای قدیمی دیده شدهاند. ایده تماس تصویری و ابزار پوشیدنی پیش از عرضه تجاری این محصولات در آثار علمیتخیلی و پژوهشهای فناوری مطرح بود.
ارزش این مثالها برای راستیآزمایی در آن است که میتوان نسخه پخششده، تاریخ آن و رویداد بعدی را جداگانه بررسی کرد. اشاره به دوره ریاستجمهوری ترامپ در نسخه سال ۲۰۰۰ وجود دارد و نتیجه انتخابات ۲۰۱۶ هم رویدادی با تاریخ مشخص است. داستان تابلو و معامله دیزنی نیز همین امکان مقایسه را دارد. در مورد فناوری، شباهت معمولاً به نوع استفاده از وسیله، مانند صحبت تصویری یا نمایش اطلاعات روی مچ، محدود است. برای نسبت دادن پیشبینی دقیق باید جزئیاتی همچون محصول، زمان عرضه یا ویژگیهای مشخص هم با آنچه در داستان آمده تطبیق داشته باشند.
بیش از سه دهه پخش سریال و پرداختن به موضوعات فراوان، از سیاست و اقتصاد تا فناوری و زندگی روزمره، تعداد موارد قابل مقایسه را بالا میبرد. مواردی که با اتفاقات بعدی جور درمیآیند بیشتر به خاطر میمانند و بیشتر بازنشر میشوند. آسوشیتدپرس در گزارش خود درباره این شهرت به نقش تصاویر دستکاریشده و محتوای جعلی نیز اشاره کرده است. ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند ساخت و گردش چنین نمونههایی را آسانتر کنند. خالقان مجموعه هم برخی از شباهتها را حاصل تصادف دانستهاند.

در یک تصویر کوتاه از انیمیشن، اطلاعاتی که در دیالوگ یا صحنههای قبل و بعد آمده از دیده مخاطب پنهان میماند. برای نمونه تصویر دفترچه تنها تاریخ را نشان میدهد. جزئیات داستان، از محل قطعی تا بازگشت برق در شکرگزاری، با دیدن کل قسمت روشن میشود. همین کار هنگام مواجهه با تصویر دستکاریشده اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا مقایسه قاب منتشرشده با نسخه اصلی میتواند تغییرات را نشان دهد. در این مورد بررسی داستان و اطلاعیه رسمی دو رویداد جداگانه را مشخص کرد.
آنچه درباره ۱۷ نوامبر تأیید شده، زمان یک آزمون پخش هشدار در آمریکاست. تاریخ دیدهشده در دفترچه لیزا جزئی از داستان یک طوفان در اسپرینگفیلد است و برای ادعای خاموشی جهانی در آن روز، شواهد علمی یا اطلاعیه رسمی ارائه نشده است.
نویسنده گزارش منبع: غزال زیاری











