روز جهانی چای و رازهایی که پشت یک استکان چای پنهان است

مجموعه: مناسبتها در ایران و جهان

روز جهانی چای

روز جهانی چای؛ وقتی یک برگ کوچک، اقتصاد میلیون‌ها نفر را می‌چرخاند

روز جهانی چای

روز جهانی چای (International Tea Day) هر سال به همت سازمان ملل متحد برگزار می‌شود تا دومین نوشیدنی پرمصرف دنیا پس از آب را ارج نهد و به تأثیرات گستردهٔ اجتماعی، اقتصادی و سلامتی آن بپردازد. کشورهای مختلف جهان این روز را فرصتی می‌دانند تا به تاریخچهٔ چای و جایگاه ویژهٔ آن در زندگی روزمره‌شان توجه نشان دهند.

تاریخ روز جهانی چای

روز جهانی چای چه تاریخی است؟

در سال ۲۰۲۵، این روز مصادف با چهارشنبه ۲۱ مه (۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۴) خواهد بود.

تمرکز ویژهٔ امسال بر مشارکت زنان در فرآیند تولید و عرضهٔ چای است؛ از زحمات بانوان در کشورهای در حال توسعه تقدیر می‌شود و تأکید اصلی بر حفاظت از حقوق آن‌ها و جلوگیری از هرگونه بهره‌کشی در این صنعت قرار دارد.

روز جهانی چای از رویدادهای تازه‌تأسیس سازمان ملل به شمار می‌رود و برای نخستین بار در دسامبر ۲۰۱۹ به تصویب رسید. تولیدکنندگان بزرگ چای مانند هند، سریلانکا، نپال، ویتنام، اندونزی، بنگلادش، کنیا، مالاوی، مالزی، اوگاندا و تانزانیا پیشتاز گرامیداشت آن هستند. در کنار آن‌ها، کشورهایی با فرهنگ دیرینهٔ چای‌خوری از جمله چین، ژاپن و بریتانیا نیز به این جشن جهانی می‌پیوندند.

روز جهانی چای ۱۴۰۴ بار دیگر نشان می‌دهد که چای چیزی فراتر از یک نوشیدنی معمولی است و در فرهنگ و اقتصاد بسیاری از جوامع نقش محوری دارد. سازمان ملل متحد تأکید می‌کند: «صنعت چای برای برخی از فقیرترین کشورها منبع اصلی ارز خارجی است و به‌عنوان صنعتی کاملاً وابسته به نیروی کار، به‌ویژه در مناطق دورافتاده و کم‌برخوردار، میلیون‌ها فرصت شغلی پایدار ایجاد می‌کند.»

روز چای در تقویم

چای در فرهنگ‌های مختلف دنیا

چای در همهٔ قاره‌ها جایگاه فرهنگی ویژه‌ای دارد. در بریتانیا، «چای بعدازظهر» (Afternoon Tea) سنتی تقریباً مقدس است؛ مردم هر روز نزدیک ساعت ۴ با ساندویچ‌های انگشتی، اسکون یا کیک آن را نوش جان می‌کنند. چای «ارل گری» با رایحهٔ دل‌انگیز برگاموت، نماد شناخته‌شدهٔ چای انگلیسی در سراسر جهان شده است.

در ژاپن، مراسم چای ماچا فراتر از یک نوشیدنی، نوعی آیین معنوی و هنری است که با دقت و آرامش کامل اجرا می‌شود و بر اصول احترام، خلوص و سکون استوار است. در چین، چای هزاران سال نماد حکمت، هنر، پذیرایی و پیوندهای انسانی بوده است.

هند که دومین تولیدکنندهٔ بزرگ چای دنیاست، این نوشیدنی را در همهٔ سنین و اقشار محبوب کرده و انواع مرغوب دارجیلینگ و آسام را به جهان عرضه می‌کند. جالب است بدانید راه ورود چای به ایران و بسیاری از کشورها از طریق هند بوده است.

واژه چای از کجا آمده

در ایران نیز چای جزئی جدانشدنی از زندگی روزمره، مهمانی‌ها و آداب معاشرت است. چای سنتی ما در استکان‌های کمرباریک شیشه‌ای ریخته می‌شود و معمولاً با نبات، قند یا شیرینی همراهی می‌کند. هرچند ایران تولیدکنندهٔ عمدهٔ چای نیست، اما بی‌گمان یکی از پرشورترین مصرف‌کنندگان آن در جهان به شمار می‌رود. 

سوالات متداول درباره روز جهانی چای

1. روز جهانی چای چه روزی است؟

روز جهانی چای هر سال در تاریخ ۲۱ مه میلادی برگزار می‌شود. در سال ۱۴۰۴ شمسی این روز مصادف با چهارشنبه ۳۱ اردیبهشت است.

2. چه کسی روز جهانی چای را تعیین کرده است؟

سازمان ملل متحد در دسامبر ۲۰۱۹ این روز را به طور رسمی اعلام کرد تا به اهمیت چای در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توجه نشان دهد.

3. تمرکز روز جهانی چای در سال ۲۰۲۵ چیست؟

تمرکز امسال بر نقش زنان در تولید و توزیع چای و حمایت از حقوق آن‌ها به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه و جلوگیری از بهره‌کشی است.

4. کدام کشورها بیشترین مشارکت را در گرامیداشت روز جهانی چای دارند؟

کشورهای بزرگ تولیدکننده مانند هند، سریلانکا، کنیا، چین و همچنین کشورهای با فرهنگ غنی چای‌خوری نظیر ژاپن و بریتانیا فعالانه این روز را جشن می‌گیرند.

5. چرا چای برای اقتصاد برخی کشورها اهمیت زیادی دارد؟

صنعت چای منبع اصلی درآمد صادراتی برای بسیاری از کشورهای کم‌برخوردار است و میلیون‌ها شغل، به‌ویژه برای زنان در مناطق روستایی، ایجاد می‌کند.

سخن آخر

روز جهانی چای فقط یک تاریخ در تقویم نیست؛ یادآوری است که یک برگ کوچک چقدر می‌تواند زندگی میلیون‌ها انسان را گرم کند، اقتصاد کشورها را بچرخاند و فرهنگ‌ها را به هم پیوند دهد. از مزارع دورافتادهٔ کنیا تا استکان‌های کمرباریک خانه‌های ما، چای بیش از یک نوشیدنی است؛ نماد مهمان‌نوازی، آرامش و گفت‌وگوی صمیمانه است.

در ۳۱ اردیبهشت ۱۴۰۴، وقتی فنجان بعدی را دست می‌گیرید، لحظه‌ای به زنانی فکر کنید که صبح زود برگ‌ها را چیده‌اند، به کشاورزانی که زیر آفتاب کار کرده‌اند و به دوستانی که کنارشان چای نوش جان کرده‌اید. یک فنجان چای، یک دنیا داستان دارد.

گردآوری: بخش فرهنگ و هنر بیتوته