کلمه غریب شماره 9
| وَ فِى حَدِيثِهِ عَلَيْهِ السَّلامُ: کُنّا إِذَا احْمَرَّ البَأْسُ اتَّقَيْنا بِرَسُولِ اللَّهِ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ الِهِ، فَلَمْ يَکُنْ أَحَدٌ مِنّا أَقْرَبَ إِلَى الْعَدُوِّ مِنْهُ. -وَ مَعْنى ذلِکَ أَنَّهُ إِذا عَظُمَ الْخَوْفُ مِنَ الْعَدُوِّ وَ اشْتَدَّ عِضاضُ الْحَرْبِ فَزِعَ الْمُسْلِمُونَ إِلى قِتالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ الِهِ بِنَفْسِهِ، فَيُنْزِلُ اللَّهُ تَعالَى النَّصْرَ عَلَيْهِمْ بِهِ، وَ يَأَمَنُونَ مِما کانُوا يَخافُونَهُ بِمَکانِهِ. وَ قَوْلُهُ إِذَا احْمَرَّ الْبَأْسُ کِنايَةٌ عَنِ اشْتِدادِ الْأَمْرِ، وَ قَدْ قِيلَ فِى ذلِکَ أَقْوالٌ أَحْسَنُها: أَنَّهُ شَبَّهَ حَمْىَ الْحَرْبِ بِالنَّارِ الَّتِى تَجْمَعُ الْحَرارَةَ وَ الْحُمْرَةَ بِفِعْلِها وَ لَوْنِها، وَ مِمَّا يُقَوِّى ذلِکَ قَوْلُ رَسُولِ اللَّهِ، صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ الِهِ، وَ قَدْ رَأى مُجْتَلَدَ النَّاسِ يَوْمَ حُنَيْنٍ وَ هِىَ حَرْبُ هَوازِنَ. الْأنَ حَمِىَ الْوَطِيسُ، وَ الْوَطِيسُ، مُسْتَوْقَدُ النَّارِ فَشَبَّهَ رَسُولُ اللَّهِ، صَلَّى اللَّهُ، عَلَيْهِ وَ الِهِ، مَا اسْتَحَرَّ مِنْ جِلادِ الْقَوْمِ بِاحْتِدامِ النَّارِ وَ شِدَّةِ الْتِهابِها. انْقَضى هذَا الْفَصْلُ، وَ رَجَعْنا إِلى سَنَنِ الْغَرَضِ الْأَوَّلِ فِى هذَا الْبابِ.- |
|
ترجمه دشتی |
| روايتي ديگر از امام (ع) جهاد و شجاعت پيامبر (ع) هرگاه آتش جنگ شعله ميکشيد، ما به رسول خدا (ص) پناه ميبرديم، که در آن لحظه کسي از ما همانند پيامبر (ص) به دشمن نزديکتر نبود. (وقتي ترس از دشمن بزرگ مينمود، و جنگ به گونهاي ميشد که گويا جنگجويان را ميخواهد در کام خود فرو برد، مسلمانان به پيامبر پناهنده ميشدند، تا رسول خدا شخصا به نبرد پردازد، و خداوند به وسيله او نصرت و پيروزي را بر آنان نازل فرمايد، و در سايه آن حضرت ايمن گردند، اما جمله (اذا احمر الباس) کنايه از شدت کارزار است. در اين باره سخنان متعددي گفته شده که بهترين آنها اينکه امام داغي جنگ را به شعلههاي سوزان آتش تشبيه کرده است، و از چيزهايي که اين نظر را تقويت ميکند، سخن پيامبر در جنگ حنين است، هنگامي که نبرد سخت شد و شمشير زدن مردم را در جنگ (هوازن) مشاهده کرد فرمود: (الان حمي الوطيس) اکنون تنور جنگ داغ شد، (وطيس) تنور آتش است، بنابراين رسول خدا (ص) داغي و گرمي جنگ را به افروختگي و شدت شعلهوري آتش تشبيه فرموده است). |
|
ترجمه فیض الاسلام |
| در گفتار آن حضرت عليهالسلام است (در شجاعت و دلاوري رسول اکرم صلي الله عليه و آله که مانند آن در نامه نهم گذشت): ما بوديم هنگامي که خوف و ترس سرخ ميشد (کازار سخت ميگشت) خود را به وسيله رسول خدا- صلي الله عليه و آله- نگاهداري مينموديم، و هيچيک از ما از آن حضرت به دشمن نزديکتر نبود (سيدرضي رحمهالله فرمايد:) و معني اين سخن آن است که چون ترس از دشمن بسيار ميشد و گزيدن جنگ سخت ميگشت مسلمانان به جانبي که شخص رسول خدا- صلي الله عليه و آله- کارزار مينمود ميگريختند، و خدايتعالي به برکت آن حضرت به ايشان کمک ميفرستاد و آنها هم به وسيله آن بزرگوار از آنچه ترس داشتند آسوده ميشدند. و فرمايش آن حضرت: اذا احمر الباس يعني هنگامي که خوف و ترس سرخ ميشد، کنايه است از سختي کارزار، و در آن چند قول گفته شده است نيکوترين آنها آن است که گرم شدن جنگ را تشبيه و مانند نموده به آتشي که گرمي و سرخي را به عمل و رنگش جمع نمايد (سوزان باشد و افروخته) و اين قول را کمک ميکند فرمايش رسول خدا- صلي الله عليه و آله- وقتي که شمشير زدن مردم را در جنگ حنين (موضعي بين طائف و مکه) ديد و آن جنگ هوازن (قبيلهاي از قيس) بود: ال ان حمي الوطيس يعني اکنون تنور جنگ گرم شد، و وطيس جاي افروختن آتش است، رسول خدا- صلي الله عليه و آله- گرم شدن کارزار آنها را به افروختن آتش و زبانه کشيدن آن مانند نموده است. اين فصل پايان يافت، و ما به روش اول خود در اين باب (که مقصود بيان سخنان امام عليهالسلام بوده نه تفسير کلمات آن حضرت) باز گشتيم. |
|
ترجمه سید جعفر شهیدی |
(و در حديث آن حضرت است که:) چون کارزار دشوار ميشد، ما خود را به رسول خدا (ص) نگاه ميداشتيم چنانکه هيچيک ما از وي به دشمن نزديکتر نبود. (و معني آن اين است که چون بيم از دشمن بسيار ميبود و اژدهاي جنگ دهان ميگشود، مسلمانان به رسول خدا پناه ميبردند و از او ميخواستند تا خود دست به جنگ بگشايد، اين هنگام به برکت پيامبر، خدا پيروزي بر آنان ميفرستاد و بيمي را که داشتند با رسول ميگشاد). (و گفته آن حضرت اذا احمر الباس: کنايت از سختي کارزار است و در معني اين جمله سخناني گفتهاند، نيکوترين آن اينکه: امام گرمي کارزار را به گرمي آتش همانند کرده است که گرمي و سرخي را در اثر و رنگ خود فراهم دارد، و آنچه اين معني را تقويت ميکند سخن رسول خداست (ص) که چون در روز حنين کارزار مردم را ديد، و آن نبرد هوازن بود، فرمود: حمي الوطيس و طيس، افروختنگاه آتش است. رسول خدا (ص) گرمي نبرد مردمان را به گرمي آتش و سختي سوزش آن همانند کرد.) |
