آشنایی با هنرها و صنایع دستی مازندران



حصیرهای معروف مازندران, ظروف لاک تراشی از صنایع دستی مازندران, صنایع دستی جذاب مازندران

صنایع دستی تبلور فرهنگ و هنر مردم

 

در سفر خود از صنایع دستی مازندران غافل نشوید

صنایع دستی هر منطقه ، تبلور فرهنگ و هنر آن منطقه است. در کشور عزیزمان ایران نیز، ذوق و سلیقه مردم هر استان در صنایع دستی رایج آن استان قابل مشاهده است. استان مازندران یکی از استان های شمالی کشور عزیزمان ایران می باشد که هر ساله پذیرای مسافران بسیاری بوده است. در این استان نیز تولید صنایع دستی از دیرباز رواج داشته و علاقمندان بسیاری را به ستایش هنر مردم استان وا می دارد.

انواع صنایع دستی استان مازندران

هر بخشی از استان سرسبز و زیبای مازندران، صنایع دستی مختلف و متنوعی دارد که حکایت از فرهنگ غنی و تمدن ریشه دارِ این استان دارد. از معروف ترین و مشهورترین صنایع دستی استان مازندران می توان به  سوزن دوزی، جاجیمچه بافی، بافت گلیچه، رنگرزی ،قالی بافی، چوقا، شمد و ملحفه، گلیم بافی، و چاپ سنتی سفالگری و سرامیک سازی، حصیر بافی، طراحی سنتی و نگارگری، ساخت انواع فراورده های مختلف پوست و چرم، ساخت انواع سازه های هنرمندانه با فلز، ساخت سازه های جذاب چوبی،صحافی و جلدسازی سنتی زیبا و... اشاره کرد. 

 

 

سازه های چوبی مازندران, صنایع دستی مازندران, صنایع دستی مازندران زنان

موج بافی هنر زیبای مردم مازندران

 

موج بافی از جمله صنایع دستی جذاب و دوست داشتنی مازندران است. در مج بافی از پشم به عنوان ماده اولیه و پایه کار استفاده می شود. استفاده از پشم در موج بافی باعث شده که همواره، حاصل کار موج کاران چند مزیت داشته باشد:

الف. ارزان و کاربردی

ب. محکم و مستحکم

ج. نرم و انعطاف پذیر

 

این صفات جالب در گذشته باعث رواج گسترده موج بافی در استان مازندران شده بود. البته امروزه مثل قبل به این هنر توجه نمی شود؛ اما هنوز هم کم و بیش (به خصوص در روستاهای استان) رواج دارد.چادرشب دارایی معروف ترین نوع از صنایع موج بافی است که در رنگ های متنوع و مختلفی تولید می شود. 

 

اهمیت صنایع دستی مازندارن, چموش سنتی استان مازندران, جاجیم از صنایع دستی مازندران

پارچه های زیبای سنتی مازندران

 

 

پارچه بافی

پارچه بافی نیز یکی از انواع متنوع و مختلف صنایع دستی استان مازندران است. در این صنعت جذاب، پارچه ها در نتیجه ریسیدن نخ تولید و تهیه می شوند. از این پارچه ها می توان برای مصارف مختلفی از جمله دوخت انواع لباس محلی استفاده کرد. 

این صنعت نیز مانند بسیاری از صنایع دستی مازندران، در قدیم برای تهیه نیاز مردم استفاده می شده و امروزه با روی کار آمدن دستگاه های مدرن، صرفا شکل تزیینی به خود گرفته است.

 

سفالگری و ساخت سرامیک

 

انواع صنایع دستی مازندران, اهمیت صنایع دستی مازندارن, چموش سنتی استان مازندران

سفالینه های زیبای مازنی

 

از دیگر صنایع دستی معروف استان مازنداران می توان به سفالگری اشاره کرد.همانطور که می دانید، خاک رس، ماده اولیه کوزه گری می باشد؛ که به مقدار زیاد در این استان یافت می شود. تاریخ تولید کوزه های سفالی قدمت بسیاری دارد و به زمان تغییر روش زندگی مردم به یکجا نشینی و رواج کشاورزی باز می گردد. امروزه، سفالگری بیش تر در مناطقی از جمله کلاگر، و روستاهای اطراف آمل و بابل رواج دارد. 

 

لاک تراشی

 

ظروف لاک تراشی از صنایع دستی مازندران, صنایع دستی جذاب مازندران, سازه های چوبی مازندران

ظروف لاک تراشی شده زیبا

 

لاک تراشی نیز یکی از صنایع دستی استان مازندارن می باشد. در قدیم الایام، هنر لاک تراشی بیشتر در نواحی روستایی و جنگلی استان مازندران رواج داشته است.پایه اصلی و ماده اولیه هنر لاک تراشی چوب و ریشه درختان است که در این مناطق بسیار یافت می شده است.

 

 در نتیجه، مردم این مناطق نیازهای زندگانی خود را از این طریق رفع می کردند و به عنوان مثال قاشق، ظروف چوبی، تنباکو چوله و دیگر موارد این چنینی می ساختند. البته امروزه این هنر صرفا جنبه تزیینی پیدا کرده است.

 

چوب درختانی مانند درختان افرا، راش، ملج، توسکا، ممرز، شمشاد، نم دار و انجیلی است. تهیه ظروف از ریشه درختان مقاومت آنها را به طرز قابل توجهی بالا می برد. این به حدی برای لاک تراشان مهم است که بعضی از این هنرمندان باور دارند که عمر ظروف لاک تراشی شده حتی به بالای صد سال هم خواهد رسید. 

 

معرق کاری و منبت کاری

منبت کاری، به معنای طراحی کردن روی چوب است. همانطور که در بخش قبل ذکر کردیم، مردم ساکن روستاها و جنگل های استان مازندران از چوب و ریشه درختان نیازهای خود را برطرف می کردند. اما با گذر زمان، این سازه ها بیشتر شکل تزیینی گرفت.

 

با این تغییر کاربری، هنرمندانی که سازه های چوبی می ساختند کم کم به فکر زیباسازی بیشتر این صنایع با استفاده از معرق کاری و منبت کاری افتادند و از این رو امروزه این دو از صنایع دستی معروف و خوش آوازه استان مازندران محسوب می شوند. برای تولید طرح های معمولی از درختانی مانند راش و گردو و برای طرح های ظریف تر و حساس تر از چوب درخت گلابی استفاده می شود.

 

حصیربافی

 

انواع صنایع دستی مازندران, اهمیت صنایع دستی مازندارن, چموش سنتی استان مازندران

حصیرهای معروف و پرطرفدار مازندران

 

حصیر بافی را می توان از جمله محبوب ترین و پر تقاضاترین صنایع دستی مازندران دانست. این صنعت بیشتر در غرب استان مازندران رواج دارد. سازه های تولید شده توسط حصیربافی نظر بسیاری از گردشگران و مسافران داخلی و خارجی را جذب کرده و به عنوان یادگاری و یا سوغاتی، فروش بسیار خوبی در مقایسه با دیگر انواع صنایع دستی این استان دارند.

 

به عنوان مواد اولیه مورد استفاده برای صنعت حصیربافی می توان از نی و دیگر گیاهان خودرو از قبیل گاله و واش  استفاده کرد. محصولات متنوع و مختلفی از حصیربافی تولید می شود که از این میان می توان به زیرانداز، سبد، کلاه و...  مرکز اصلی فروش این سازه های حصیربافی شده، شهر توریستی رامسر در استان مازندران می باشد. 

 

نمدمالی

نمد مالی از جمله صنایع دستی معروف مازندران است. نمد را از پشم تهیه می کنند و در نتیجه می توان گفت پایه نمدمالی نیز مانند موج بافی پشم می باشد. وقتی که پشم تحت تاثیر گرمای مرطوب حالت مجعد به خود بگیرد و الیاف آن به هم بپیچند؛ پوسته ای در سطح بیرونی پشم ایجاد می شود که مانع از باز شدن الیاف می شود. 

 

در نهایت، بافت نامنظمی در پشم ایجاد می شود که در راستای افزایش استحکام، به آن  خاکه نمد را اضافه می کنند. پایه رنگی اصلی نمدها،  مطابق رنگ پشم، سفید، سیاه و یا قهوه ای است. برای طرح دار کردن نمدها می توان از پشم های رنگ شده استفاده کرد.

 

جاجیم بافی

 

سازه های چوبی مازندران, صنایع دستی مازندران, صنایع دستی مازندران زنان

جاجیم های خوش آب و رنگ سنتی مازندران

 

جاجیم بافی را می توان به عنوان یکی از مهم ترین دستباف های استان مازندران از بقیه صنایع دستی این استان متمایز کرد. اساس جاجیم بافی نیز مانند نمدمالی و موج بافی وابسته به پشم است. این دستباف کاربردهایی از قبیل زیرانداز، پشتی،رختخواب پیچ، سجاده، پتو، رو اندزا کرسی و موارد بسیار دیگری را به خود اختصاص می دهد. جاجیم بافی هنری است که در اکثر روستاهای مازندران بسیار معروف و مورد توجه است. بافت جاجیم عمدتا توسط زنان انجام می شود. 

 

چموش دوزی

 

حصیرهای معروف مازندران, ظروف لاک تراشی از صنایع دستی مازندران, صنایع دستی جذاب مازندران

نمونه ای از چموش سنتی استان مازندران

 

نوعی پاپوش سنتی استان مازندران را چموش می نامند. چموش دوزی نیز یکی دیگر از صنایع دستی استان مازندران است که از ایام قدیم در این استان رواج داشته است. البته این هنر علاوه بر مازندران، در گیلان ریز رایج است. چموش دوزی بیشتر در مناطقی مانند ماسوله که به نحوی مابین دو استان واقع است رواج دارد.

 

این صنعت نیز مانند بسیاری از صنایع دستی دیگر، امروزه دیگر نقش مصرفی ندارد و عمدتا به یک سایزه تزیینی تغییر حالت داده است. با این وجود، این صنعت هنوز در هردو استان از معروفیت بسیار بالایی بین مسافران و گردشگران برخوردار است و در نتیجه مصرف بسیار بالایی در مقایسه با دیگر صنایع دستی استان مازندران دارد.

 

اهمیت صنایع دستی مازندارن

صنایع دستی استان مازندران به دو دلیل عمده و اصلی حائز اهمیت زیادی می باشد: دلیل اول این است که هریک از صنایع دستی این استان به نوبه خود نمادی از تاریخ و فرهنگ استان بوده و به نوعی ارزش معنوی دارد.

 

دلیل دوم ارزش و اهمیت صنایع دستی استان مازندران به ارزش اقتصادی آن که وابسته به صنعت گردشگری است؛ بر می گردد. همان طور که پیش تر هم ذکر کردیم؛ استان مازندان هر ساله میزبان خیل عظیمی از گردشگران و مسافران از داخل و خارج از کشور می باشد.

 

اکثریت این گردشگران، در هر یک از سفرهای خود، بخشی از صنایع دستی استان را به عنوان یادگاری و هدیه و یا سوغات برای خود و یا عزیزان خود تهیه کنند. هر ساله، بخش عمده خریداران صنایع دستی مازندران همین مسافران و گردشگران هستند که با خرید خود به نحوی باعث رونق اقتصاد استان هم می شوند.

 

گردآوری: بخش فرهنگ و هنر بیتوته

 

کالا ها و خدمات منتخب

      ----------------        سیــاست و اقتصــاد با بیتوتــــه      ------------------

      

      ----------------        همچنین در بیتوته بخوانید       -----------------------