گزارش از زمستان گازی ایران؛ برآورد کسری روزانه ۴۳۰ میلیون مترمکعب
- مجموعه: اخبار اقتصادی و بازرگانی
- تاریخ انتشار : سه شنبه, ۲۶ آبان ۱۴۰۵ ۲۰:۱۷

به گزارش فرارو به نقل از الجزیره، مازیار معتمدی در گزارشی درباره گاز ایران به آثار جنگ، فرسودگی تأسیسات و فاصله عرضه و مصرف پرداخته است. ایران پس از روسیه دومین ذخایر اثباتشده گاز جهان را دارد، اما تبدیل این منابع به عرضه پایدار با موانعی روبهروست. خانوارها، واحدهای صنعتی و نیروگاهها مصرفکنندگان اصلیاند و محدودیت عرضه میتواند بر هر سه بخش اثر بگذارد.
خسارت پالایشگاهها و برنامه بازسازی سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز، اعلام کرده در حملات ۱۸ مارس، ۲۶ پرتابه به شش پالایشگاه گازی برخورد کرده و در ساعتهای ابتدایی ۲۸ درصد ظرفیت تولید از مدار خارج شده است. دولت گفته تاکنون حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب ظرفیت فرآورش روزانه بازگشته، اما احیای کامل ۱۳۰ میلیون مترمکعب دیگر ممکن است تا ۲۰۲۸ زمان ببرد.
تحریم، کمبود سرمایهگذاری و دشواری دسترسی به تجهیزات در سالهای قبل هم بازسازی و توسعه را محدود کرده بودند. مصرف ناکارآمد و ظرفیت کم ذخیرهسازی از دیگر عوامل مطرحشدهاند. هاشم اورعی، رئیس اتحادیه انجمنهای انرژی ایران، گفته نمیتوان برای جبران این کمبود بر واردات حساب کرد. بر این اساس، عرضه زمستان به ظرفیت داخلی در دسترس و نحوه مدیریت مصرف وابستهتر میشود.
مناطق آسیبپذیر و اولویت خانوارها گاز حدود ۷۳ درصد سبد انرژی ایران را تشکیل میدهد. توکلی مصرف روزانه بخش خانگی را حدود ۴۸۰ میلیون مترمکعب اعلام کرده است. با سردتر شدن هوا این رقم بالا میرود. اوج مصرف مجموع خانوار، بخش تجاری و صنایع کوچک در زمستان گذشته ۷۳۷ میلیون مترمکعب در روز بود.
از ۳۱ استان، ۱۱ استان در ارزیابی شرکت ملی گاز آسیبپذیرتر معرفی شدهاند. مازندران، گلستان و خراسان شمالی از جمله آنها هستند. سرما و قرار گرفتن بعضی مناطق در انتهای شبکه انتقال میتواند احتمال افت فشار را افزایش دهد. فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، هفته گذشته از احتمال قطع در نقاط مختلف، از جمله تهران، در صورت افزایش مصرف گفت و یادآور شد وصل دوباره گاز از برق زمانبرتر است.
دولت میگوید میکوشد از قطع گاز خانوار و صنعت جلوگیری کند. با این حال، پتروشیمی زاگرس روز شنبه به سهامداران خبر داد یکی از واحدهای متانول آن طبق دستور شرکت ملی گاز تا اطلاع ثانوی متوقف شده است. دیوید جلیلوَند از مؤسسه اورینت مترز آلمان انتظار دارد در صورت کمبود شدیدتر، صنعت فشار بیشتری تحمل کند، چون تأمین گرمایش خانهها در اولویت قرار میگیرد.
اثر کمبود گاز بر برق و کیفیت هوا نیروگاهها برای تولید برق به گاز وابستهاند. کاهش گاز میتواند ظرفیت برق را محدود یا نیروگاه را به سوخت جایگزین، از جمله مازوت، سوق دهد. این مسیر با افزایش آلودگی هوا همراه است. مصطفی رجبی مشهدی، معاون وزیر نیرو، شنبه به ایلنا گفته مصرف مازوت امسال هم ادامه خواهد داشت.
در ماههای گذشته خاموشیهای مقطعی در تابستان و اوایل پاییز اعمال شده بود. گزارش در کنار آن به افزایش دوباره قیمت بنزین در فاصله کمتر از یک سال و محدود شدن سهمیه ماهانه خودروهای شخصی اشاره میکند. این اقدامها زمینهای از فشار همزمان در بخشهای مختلف انرژی را نشان میدهند، هرچند تصمیم هر حامل مقررات جداگانه دارد.
دستور کاهش مصرف ساختمانهای دولتی دستگاههای اجرایی باید مصرف گاز را ۲۰ درصد کم کنند. دمای ادارات حدود ۱۸ درجه تعیین شده و برای خانهها بازه ۱۸ تا ۲۱ درجه توصیه شده است. گرمایش ادارهها در روز تعطیل باید خاموش باشد. بازرسیهای هفته گذشته به قطع گاز ساختمان وزارت آموزشوپرورش و پنج ساختمان دولتی دیگر در تهران به دلیل رعایت نکردن دستورالعمل انجامید.
در دستورالعمل اکتبر، از کارکنان واجد شرایط دولت خواسته شده بود حداقل دو روز در هفته دورکار باشند و یک روز هم کمتر از خودرو شخصی برای رفتوآمد استفاده کنند. محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، گفته باید به مردم توضیح داده شود که کمبود، حاصل ناترازی انباشته و خسارت جنگ است. برای مشترک پرمصرف هم در صورت کاهش ندادن مصرف، افزایش تصاعدی قیمت مطرح شده است.
منابع بزرگ، نیاز به سرمایه و بهرهوری امید شکری از دانشگاه جورج میسون هشدار میدهد حل نشدن مشکلات گاز بر تولید، اشتغال، تورم و سطح زندگی اثر میگذارد و ممکن است کمبود فصلی به مشکل تمامسال تبدیل شود. او عرضه قابل اتکا را مسئله اصلی میداند و بر اصلاحات، سرمایهگذاری مستمر و مدیریت بهتر تأکید دارد.
جلیلوَند نیز نقش توسعه پارس جنوبی در رشد عرضه را یادآوری میکند، اما حفظ رشد را وابسته به فناوری و سرمایه خارجی میداند. بهبود بهرهوری و اصلاح یارانه قیمت از ابزارهایی است که او برای مدیریت تقاضا مطرح میکند. از نگاه او، اتصال دوباره به اقتصاد جهانی میتواند دسترسی به منابع مالی و اجرای تغییرها را آسانتر کند.
در نتیجه، مدیریت زمستان دو افق دارد. در کوتاهمدت ظرفیت موجود، ذخیره محدود و مصرف در موج سرما تعیینکنندهاند. در افق بلندتر، تعمیر تأسیسات و توسعه میدانها زمان و سرمایه میخواهد. اولویت دادن به گرمایش خانهها میتواند فشار را به صنعت منتقل کند و محدودیت گاز نیروگاهی هم بر برق و آلودگی اثر بگذارد. ارقام ظرفیت بازگشته و بازسازی باقیمانده نشان میدهند بخشی از مسئله حتی پس از پایان زمستان نیازمند پیگیری خواهد بود.
نویسنده گزارش منبع: مازیار معتمدی
فشار بر شبکه در آستانه روزهای سرد
گزارش میان ظرفیت تولید، آسیب واردشده در جنگ و افزایش مصرف زمستانی ارتباط برقرار میکند. محدود شدن تولید در کنار نیاز بیشتر بخش خانگی میتواند فشار را به بخش صنعتی منتقل کند. توقف فعالیت متانول زاگرس از نمونههایی است که در همین زمینه مطرح شده است. از سوی دیگر، استفاده از سوخت جایگزین در نیروگاهها موضوع کیفیت هوا را به بحران تأمین گاز پیوند میدهد.
کارشناسان نامبرده در گزارش، کمبود سرمایهگذاری، وضع شبکه و ضرورت مدیریت مصرف را هم در توضیح مسئله دخیل میدانند. بازسازی بخشی از ظرفیت آسیبدیده بهتنهایی همه فاصله میان عرضه و تقاضا را پوشش نمیدهد. به همین علت، تصمیمهای مربوط به دمای ساختمانها و تغییر الگوی حضور و رفتوآمد، در کنار برنامه بازسازی تأسیسات مطرح شده است.











