گورستان 2300 ساله مصری و اسکلتهایی که به شکلهای مختلف دفن شدهاند
- مجموعه: اخبار گوناگون
این گورها در محوطه «تل کوم عزیزه» در دلتای نیل، واقع در استان بحیره در شمال مصر و نزدیک سواحل مدیترانه کشف شدهاند. قدمت تدفینها از حدود ۳۳۲ پیش از میلاد تا ۳۹۵ میلادی است. بقایا و اشیای بهدستآمده نشان میدهد که شیوههای تدفین در این محل بسیار متنوع بوده و خود محوطه نیز در طول قرنها از یک سکونتگاه به گورستانی بزرگ تبدیل شده است.
به گزارش فرادید؛ نوین العارف، مشاور رسانهای وزیر گردشگری و آثار باستانی مصر، به شبکه CBS News گفت: «این کشف بسیار مهم است، زیرا اطلاعات تازهای درباره این محوطه در اختیار ما قرار میدهد. این مکان نمونهای کمنظیر از تبدیل یک مرکز سکونتی به گورستانی بزرگ است که در دورههای مختلف تاریخی مورد استفاده قرار گرفته است».
کاوشها نشان داد که آیینهای تدفین در این محوطه بسیار گوناگون بوده است؛ از دفن ساده در گودالهایی که جسد مستقیماً در خاک قرار میگرفت، تا قبرهایی که با خشت خام ساخته شده بودند و همچنین تابوتهایی از گچ نقاشیشده.
به گفته دکتر هشام اللیثی، دبیرکل شورای عالی آثار باستانی مصر، در این گورستان هم تدفینهای انفرادی و هم تدفینهای دستهجمعی دیده میشود. همچنین برخی گورها در راستای شمالی–جنوبی و برخی دیگر در راستای شرقی–غربی ساخته شدهاند.
نحوه قرار گرفتن دستهای متوفیان نیز یکسان نبوده است. برخی افراد با دستهایی که روی لگن قرار گرفته یا در هم قفل شده بودند دفن شدهاند. گروهی دیگر در «حالت اوزیریسی» قرار داشتند؛ یعنی دستها روی سینه به شکل ضربدری قرار گرفته بود. در برخی دیگر نیز دستها در امتداد بدن و کنار رانها قرار داده شده بود.
خالد عبدالغنی فرحات، سرپرست گروه کاوش، در گفتوگو با CBS News توضیح داد: «این تنوع را میتوان به چند شکل تفسیر کرد. شاید نشاندهنده تفاوتهای اجتماعی میان افراد دفنشده باشد، یا بیانگر تفاوت در آیینهای مذهبی و تدفین باشد، و یا حتی نشان دهد که سنتهای تدفین در همین محوطه بهتدریج دچار تحول شدهاند».
یکی از مهمترین یافتههای این کاوش، کشف اسکلت کامل دو گراز وحشی بود؛ کشفی بسیار نادر در گورستانهای مصر باستان. در باورهای مصریان باستان، گراز با «ست»، خدای آشوب، خشونت و هرجومرج، ارتباط داشت.
محمد عبدالبدی، رئیس بخش آثار باستانی مصر، گفت: «در حال حاضر نمیتوان با اطمینان مشخص کرد که آیا این بقایا مربوط به دفن عمدی حیوانات است، یا بقایای فعالیتهای روزمره و اقتصادی، یا بخشی از یک آیین مذهبی. با این حال، حضور آنها در این محوطه ایجاب میکند که شواهد باستانشناسی را در کنار جایگاه فرهنگی و مذهبی گراز در مصر باستان بررسی کنیم».
در این محوطه همچنین قطعات فراوان سفال از دوره پادشاهی کهن مصر، یعنی دوران ساخت اهرام بزرگ (حدود ۲۶۸۶ تا ۲۱۸۱ پیش از میلاد)، تا دوره یونانی–رومی، یعنی حدود دو هزار سال بعد، کشف شده است.
بیشتر این اشیا وسایل مصرفی و خانگی بودند؛ از جمله آمفوراها (خمرههای بزرگ حمل و نگهداری مایعات)، ظروف تدفین، قالبهای پخت نان و سینیهای مخصوص نان. این یافتهها نشان میدهد که این مکان نهتنها طی چند قرن، بلکه در طول چند هزار سال بهطور مداوم یا در دورههای مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.
