لک های پوستی از کجا میایند و چگونه روشن میشوند ؟
- مجموعه: سلامت پوست

لک های تیره صورت و بدن معمولا به دلایلی مثل نور خورشید، تغییرات هورمونی، التهاب و افزایش رنگدانه های طبیعی پوست ایجاد می شوند. برای کم رنگ کردن آنها، اول باید نوع لک و عامل ایجادکننده اش را بشناسیم. در این مطلب از مجله بیتوته بررسی می کنیم دلیل لک پوستی چیست، چه نشانه هایی دارد و چطور می توان با یک روتین اصولی و روش های علمی به یکنواخت شدن رنگ چهره کمک کرد.
لک پوستی چیست و چگونه ایجاد می شود؟
لک پوستی به ناحیه ای گفته می شود که رنگ آن نسبت به اطرافش تیره تر یا گاهی روشن تر است. این تغییر رنگ معمولا به فعالیت سلول هایی به نام ملانوسیت مربوط می شود. این سلول ها ماده ای به نام ملانین تولید می کنند که رنگ طبیعی پوست، مو و چشم را تعیین می کند.
وقتی تولید ملانین در بخشی از پوست افزایش پیدا کند یا رنگدانه ها به شکل نامنظم توزیع شوند، نقاط قهوه ای، خاکستری یا تیره ظاهر می شوند. گاهی هم التهاب ناشی از جوش، خراش، سوختگی یا تحریک محصولات مراقبتی باعث می شود بعد از بهبود، جای تیره ای باقی بماند.
(( اما چرا صورتمون لک میزنه؟ معمولا عواملی مثل ژنتیک، نور خورشید، تغییرات هورمونی و التهاب در ایجاد این تیرگی ها نقش دارند ))

انواع رایج لک صورت و بدن کدامند؟
شناخت انواع لک پوستی کمک می کند مسیر مراقبت و درمان را درست انتخاب کنیم. مهم ترین موارد عبارتند از:
ملاسما یا لک بارداری:
معمولا به شکل لکه های قهوه ای یا خاکستری و با مرزهای نامنظم روی گونه ها، پیشانی، بینی و بالای لب دیده می شود. تغییرات هورمونی، بارداری و نور خورشید در بروز آن نقش دارند. البته این لک فقط مختص دوران بارداری نیست و ممکن است در افراد دیگر هم ایجاد شود.
لک های ناشی از آفتاب:
این نقاط معمولا قهوه ای، صاف و مشخص هستند و بیشتر در صورت، پشت دست ها، شانه ها و نواحی در معرض نور دیده می شوند. تماس طولانی مدت با اشعه فرابنفش در ایجاد آنها نقش مهمی دارد.
کک و مک:
لکه های کوچک و متعدد قهوه ای یا خرمایی هستند که بیشتر در صورت، بینی و شانه ها دیده می شوند. زمینه ژنتیکی و قرار گرفتن در معرض نور خورشید در ظاهر شدن آنها موثر است. معمولا در فصل های آفتابی پررنگ تر می شوند.
تیرگی بعد از التهاب:
بعد از جوش، زخم، اصلاح نامناسب یا تحریک پوستی ممکن است ناحیه ای تیره باقی بماند. این تغییر رنگ در افرادی با رنگ پوست تیره تر شایع تر است.
لک های وابسته به افزایش سن:
این لکه ها معمولا در نواحی آفتاب خورده و با گذشت زمان ظاهر می شوند و ممکن است با لک های ناشی از آفتاب همپوشانی داشته باشند.

نقش نور خورشید و ملانین در تشکیل لک پوستی ؛
نور خورشید یکی از عوامل اصلی تشدید تیرگی هاست. اشعه فرابنفش می تواند سلول های تولیدکننده رنگدانه را تحریک کند تا ملانین بیشتری بسازند. بدن در واقع از این رنگدانه به عنوان بخشی از سازوکار طبیعی محافظت در برابر آسیب نور استفاده می کند، اما تجمع نامنظم آن می تواند باعث ایجاد لک شود.
نکته مهم این است که نور مرئی نیز در بعضی افراد، به ویژه مبتلایان به ملاسما، می تواند تیرگی را تشدید کند. به همین دلیل محافظت روزانه از پوست فقط برای روزهای تابستان یا هوای آفتابی نیست.
تفاوت لک بارداری، لک کبدی و کک و مک چیست؟
لک بارداری معمولا سطح وسیع تری دارد و به صورت لکه های متقارن روی گونه، پیشانی و لب بالا ظاهر می شود. این وضعیت با تغییرات هورمونی ارتباط دارد و ممکن است بعد از زایمان کم رنگ شود، البته همیشه به طور کامل از بین نمی رود.
اصطلاح لک کبدی در گفتار عمومی برای بعضی لکه های قهوه ای، به ویژه لکه های ناشی از افزایش سن و آفتاب، استفاده می شود. با این حال، این نام به معنی ارتباط قطعی لک با اختلال عملکرد کبد نیست. چنین لکه هایی را نباید بدون معاینه به بیماری کبد نسبت داد.
در مقابل، کک و مک معمولا کوچکتر، متعدد تر و ژنتیکی تر است و با تابش خورشید پررنگ تر می شود. تفاوت اصلی این سه مورد در شکل ظاهری، الگوی پراکندگی و عوامل ایجاد کننده آنهاست. تشخیص قطعی، به خصوص برای لکه های تازه یا غیرمعمول، با بررسی متخصص انجام می شود.

روش های درمان موضعی لک پوستی کدامند ؟
برای انتخاب شیوه رفع لک پوست باید ابتدا علت تیرگی مشخص شود. استفاده همزمان از چند ماده فعال یا لایه بردار قوی، لزوما نتیجه سریع تری ایجاد نمی کند و حتی ممکن است با تحریک و التهاب، تیرگی را بیشتر کند.
روش های موضعی که متخصص پوست با توجه به شرایط فرد پیشنهاد می دهد، شامل موارد زیر هستند:
1- آزلائیک اسید:
می تواند به کاهش تیرگی های ناشی از التهاب و بعضی موارد ملاسما کمک کند.
2- سرم های ویتامین C موضعی :
یک آنتی اکسیدان است که در کاهش ظاهر تیرگی و یکنواخت تر شدن رنگ چهره نقش کمکی دارد.
3- رتینوئیدها :
با اثر بر نوسازی سلول های سطحی پوست می توانند در برخی انواع لک موثر باشند، اما احتمال خشکی و تحریک دارند.
4- ترکیبات لایه بردار:
موادی مانند گلیکولیک اسید می توانند به بهبود تدریجی ناهمواری رنگ کمک کنند. انتخاب غلظت و دفعات مصرف اهمیت زیادی دارد.
5- هیدروکینون :
یکی از ترکیبات درمانی شناخته شده برای برخی لک هاست که باید با نظر پزشک و در مدت مشخص استفاده شود.
6- مکمل های خوراکی آنتی اکسیدانی:
همانطور که ذکر کردیم روتین های مراقبت پوستی در اولویت راهکار های رفع و بهبود کک مک و لک ها هستن ! اما در این بین استفاده از مکمل های غذایی که ترکیباتی از جمله گلوتاتیون ، ویتامین های C و E دارند همچون پیگمنتا که در داروخانه ها با مشاوره داروساز ارائه میشن هم میتواند برای روشن سازی پوست بسیار مفید باشد.
(( پیشنهاد میکنیم درکنار روتین پوستی از مصرف ویتامین های ضروری و مکمل های غذایی غافل نشید و با مشورت پزشک پوست یا داروساز برنامه تغذیه ای خود را بهبود بدید . البته شواهد مربوط به تاثیر مکمل های خوراکی در درمان لک هنوز محدود است و نباید آنها را جایگزین ضد آفتاب یا درمان های تجویزشده دانست. ))
(( در کنار این موارد، ضد آفتاب با محافظت طیف گسترده و SPF حداقل 30 اهمیت اساسی دارد. در ملاسما، ضد آفتاب رنگی حاوی اکسید آهن نیز ممکن است به محافظت در برابر نور مرئی کمک کند. ))

نقش ویتامین C و آنتی اکسیدان ها در روشن سازی پوست
ویتامین C از آنتی اکسیدان های شناخته شده است که به مقابله با اثر رادیکال های آزاد کمک می کند. این ماده در فرایندهای مرتبط با ساخت کلاژن نیز نقش دارد و می تواند در کنار مراقبت صحیح، به بهبود ظاهر تیرگی ها کمک کند.
آنتی اکسیدان هایی مانند ویتامین E و ترکیبات پلی فنولی نیز در محافظت سلولی در برابر استرس اکسیداتیو نقش دارند. با این حال، مصرف خوراکی آنها به تنهایی درمان اثبات شده ای برای تمام انواع لک محسوب نمی شود.
چه زمانی لک نیاز به بررسی پزشک پوست دارد؟
اگر لکه ای به تازگی ایجاد شده، به سرعت بزرگ می شود یا رنگ و شکل آن تغییر می کند، بهتر است آن را جدی بگیرید. موارد زیر نیاز به بررسی پزشکی دارند:
- نامتقارن بودن لکه یا نامنظم بودن حاشیه آن
- وجود چند رنگ متفاوت در یک لکه
- بزرگ شدن یا تغییر تدریجی اندازه و شکل
- خارش، درد یا خونریزی
- زخمی که بهبود پیدا نمی کند یا مرتب برمی گردد
- ایجاد یک لکه متفاوت از سایر خال ها و نقاط رنگی بدن
هر لکه تیره ای خطرناک نیست، اما تشخیص اشتباه ممکن است باعث شود بررسی یک ضایعه مهم به تاخیر بیفتد. بنابراین قبل از استفاده از محصولات ضد لک روی یک لکه جدید یا مشکوک، معاینه متخصص پوست را در اولویت قرار دهید.
جمع بندی
برای کم رنگ شدن تیرگی ها، شناخت نوع لک و عامل ایجادکننده آن مهم تر از انتخاب عجولانه محصولات روشن کننده است. محافظت مداوم در برابر آفتاب، استفاده اصولی از ترکیبات موضعی، پرهیز از تحریک پوست و داشتن انتظارات واقع بینانه، پایه های اصلی مراقبت هستند.
بعضی لک ها به مرور کمرنگ می شوند و بعضی دیگر به درمان طولانی مدت نیاز دارند. در نهایت، دلیل لک پوستی هرچه باشد، تشخیص درست و انتخاب روش متناسب با آن بهترین راه برای رسیدن به پوستی سالم تر و رنگی یکنواخت تر است.
سوالات متداول ؛
در ادامه مهم ترین سوالات در مورد علت های ایجاد لک های پوستی و روش های روشن شدن آنها را توضیح داده ایم.
کدام لک های پوستی خطرناک هستند؟
لکه هایی که به سرعت تغییر می کنند، نامتقارن هستند، چند رنگ دارند، حاشیه نامنظم دارند یا دچار خونریزی و خارش می شوند، باید توسط متخصص بررسی شوند.
بهترین روش رفع کک و مک چیست؟
محافظت روزانه در برابر آفتاب مهم ترین اقدام برای جلوگیری از پررنگ تر شدن کک و مک است. برای کم رنگ کردن آن نیز متخصص ممکن است بر اساس نوع پوست از درمان های موضعی، لیزر یا روش های دیگر استفاده کند. هیچ روشی تضمین نمی کند که کک و مک برای همیشه بازنگردد.
چه ویتامینی برای روشن شدن لک خوبه؟
ویتامین C به دلیل خاصیت آنتی اکسیدانی و نقش آن در فرایندهای مرتبط با رنگدانه سازی، یکی از گزینه های مورد توجه است. با این حال، مصرف ویتامین به تنهایی لک را درمان نمی کند و استفاده موضعی یا خوراکی آن باید با توجه به شرایط فرد انتخاب شود.=
منابع تحقیق و تالیف محتوا :
https://www.aad.org/public/diseases/a-z/melasma-treatment
https://www.aad.org/public/diseases/a-z/melasma-causes
https://dermnetnz.org/topics/lentigo










