تبر سنگی استفادهنشده در چشمه سورانو؛ احتمال یک پیشکش آیینی نوسنگی
- مجموعه: اخبار گوناگون

به گزارش فرادید، باستانشناسان روی تبر کوچک و باکیفیت سورانو آثار استفاده یا فرسودگی پیدا نکردهاند. لبه آن همچنان سالم است و سطحش با دقت شکل داده و صیقل خورده است. قرار گرفتن چنین شیئی در سازهای طبیعی که روزگاری آب گرم از آن میجوشیده، موجب شده کاربرد احتمالی آن فراتر از ابزار روزمره بررسی شود.
سنگ سختی که احتمالاً از آلپ آمده است پاسکوئینو پالکی از آزمایشگاه تشخیص و بررسی مؤسسه حفاظت از میراث باستانشناسی با میکروسکوپ نوری و میکروسکوپ الکترونی روبشی جنس تبر را بررسی کرد. نتیجه، اکلوژیت را نشان داد؛ سنگی دگرگونی، متراکم و سخت. خاستگاه احتمالی آن آلپ غربی است. مردم دوران نوسنگی این نوع ماده خام را در ارتفاعات، بستر رودها و رسوبات یخچالی به دست میآوردند.
به گفته جنتولی، سرپرست کاوش، اکلوژیت و ژادئیت از مواد مهم ساخت تبرهای نوسنگی بودند. این نوع تبرها حدود سه هزار سال در اروپا رواج داشتند. بعضی ابزار کار بودند و بعضی ارزش و کارکردی مرتبط با منزلت اجتماعی، قدرت یا باور مذهبی پیدا میکردند. نمونههای سبزرنگ با این کیفیت در توسکانی کمیاباند و نبود آثار استفاده در نمونه سورانو، احتمال کارکرد نمادین آن را تقویت میکند.
آب گرم و فرضیه پیشکش نمونههای مشابه از تبرهای صیقلی در گورهای افراد دارای جایگاه اجتماعی بالا و مکانهای آیینی پیدا شدهاند. چشمه، مرداب و آبشار نیز از محلهای شناختهشده قرار دادن چنین اشیایی در اروپای نوسنگیاند. گروه کاوش، ارزش سنگ، انتقال احتمالی از مسافت دور و وضعیت سالم تبر را در کنار محل کشف بررسی کرده و احتمال میدهد آن را آگاهانه بهعنوان پیشکش گذاشته باشند.
این برداشت هنوز فرضیه است. تنها شباهت محل با دیگر محوطههای مرتبط با آب برای تعیین کارکرد قطعی شیء کافی نیست. برای تشخیص نوع فعالیت انسانها در سورانو باید جای تبر نسبت به سایر یافتهها و شواهد تاریخگذاری هم در نظر گرفته شود.
وزارت فرهنگ ایتالیا در بیانیه ژانویه ۲۰۲۶ اعلام کرده بود قطعات زغال مرتبط با همین سازه با روش رادیوکربن به ۴۴۹۵ تا ۴۳۳۵ پیش از میلاد تاریخگذاری شدهاند. سطحی باستانی از آب گرم نیز شناسایی شده که پیشتر ثبت نشده بود. این تاریخ به زغالهای مرتبط با سازه مربوط است و تاریخگذاری مستقیم سنگ تبر نیست.
کارکرد چشمه همچنان در دست بررسی است شواهد نشان میدهند انسانها در دوره نوسنگی به محل رفتوآمد داشتهاند. استفاده درمانی از آب گرم یا برگزاری آیین از توضیحهای احتمالی پژوهشگران است. ماهیت دقیق این فعالیتها هنوز روشن نیست. تبر تازهکشفشده بهویژه به دلیل کیفیت و فاصله احتمالی مبدأ سنگ، اهمیت این چشمه برای جوامع اطراف را پررنگتر کرده است.
دادههای آزمایشگاهی درباره جنس سنگ و وضعیت سطح ابزار، با فرضیه استفاده محدود یا نمادین سازگارند. برای تبدیل این فرضیه به نتیجهای محکمتر، کاوش و شواهد باستانشناختی بیشتری لازم است. پژوهشگران نیز در توضیح کشف، احتمال آیینی بودن را از اطلاعات مستقیم درباره جنس، سلامت و جای یافتن شیء جدا کردهاند.
گروه پژوهش برای توضیح ارزش شیء به دشواری دسترسی به سنگ خام و مهارت لازم برای تراش آن توجه کرده است. انتقال مادهای از مبدأ احتمالی دوردست و صرف وقت برای صیقل دادن، در کنار سالم ماندن لبه تبر، شواهدی هستند که در ارزیابی کارکرد آن در نظر گرفته شدهاند.













