درمان بواسیر خارجی با لیزر؛ چه زمانی پزشک این روش را پیشنهاد می‌کند؟
- مجموعه: بیماری ها و راه درمان
لیزر بواسیر خارجی برای همه مناسب نیست. پزشک وقتی لیزر بواسیر را به‌عنوان یکی از گزینه‌ها برای درمان بواسیر خارجی مطرح می‌کند که معاینه نشان دهد مشکل واقعاً بواسیر خارجی است، علائم ادامه دارند یا آزاردهنده‌اند و درمان‌های ساده‌تر نتیجهٔ کافی نداده‌اند. با این حال، «درمان با لیزر» روش های متفاوتی دارد. بعضی از آن‌ها برای بواسیر داخلی طراحی شده‌اند و با برداشتن بافت خارجی یکی نیستند. پس پاسخ اینکه «لیزر برای من مناسب است یا نه؟» به نوع عارضه و روش دقیق پیشنهادی بستگی دارد.
بواسیر خارجی چیست؟
بواسیر خارجی در زیر پوست اطراف مقعد به وجود می‌آید. ممکن است فرد آن را به شکل برجستگی یا توده‌ای حساس احساس کند و هنگام نشستن یا دفع، درد، خارش یا سوزش داشته باشد. گاهی هم درون توده لختهٔ خون تشکیل می‌شود و درد و تورم ناگهانی ایجاد می‌کند.
اما هر توده یا دردی در این ناحیه بواسیر نیست. شقاق و آبسه هم می‌توانند دردناک باشند و ظاهر یا علائمشان با بواسیر اشتباه گرفته شود. گاهی پس از فروکش‌کردن التهاب، زائدهٔ پوستی باقی می‌ماند؛ این زائده الزاماً بواسیر فعال نیست و اگر مشکلی ایجاد نکند، ممکن است به درمان نیاز نداشته باشد.
منظور از درمان بواسیر خارجی با لیزر چیست؟
وقتی می‌شنویم «لیزر بواسیر»، ممکن است تصور کنیم همه جا منظور یک روش مشخص است؛ اما این‌طور نیست. در بعضی روش‌ها از لیزر برای برش یا برداشتن بافت استفاده می‌شود. در روش‌های دیگر، انرژی لیزر به بافت هموروئیدی تابانده می‌شود تا کوچک شود.
روش دوم که به آن لیزر هموروئیدوپلاستی می‌گویند، بیشتر برای بواسیر داخلی مطرح است.
اگر پزشک از درمان بواسیر خارجی با لیزر صحبت می‌کند، خوب است بیمار بپرسد دقیقاً قرار است لیزر چه کاری انجام دهد: بافت را کوچک کند یا آن را ببرد و بردارد؟ دانستن نام دستگاه کافی نیست؛ باید معلوم باشد چه بافتی هدف درمان است و چرا آن روش برای بیمار انتخاب شده است.
چه زمانی پزشک ممکن است لیزر را مطرح کند؟
اگر معاینه نشان دهد بیمار بواسیر خارجی با علائم آزار دهنده دارد و با مراقبت‌های ساده بهتر نشده، پزشک ممکن است دربارهٔ درمان مداخله‌ای مانند لیزر صحبت کند. در صورتی که قرار باشد بافت خارجی برداشته شود، ممکن است استفاده از ابزار لیزری هم به‌عنوان یکی از روش‌ها مطرح شود. انتخاب روش به اندازه و محل ضایعه، شدت علائم، وجود لخته و سابقهٔ درمان بیمار بستگی دارد.
این به معنی آن نیست که لیزر برای همهٔ بیماران بهترین گزینه است. راهنمای انجمن جراحان کولون و رکتوم آمریکا برای بعضی از بیماران دارای بواسیر خارجی علامت‌دار، برداشت جراحی بافت را مطرح می‌کند. بنابراین نمی‌توان گفت لیزر همیشه بر جراحی معمول برتری دارد یا برای هر نوع بواسیر خارجی مناسب است.
اگر روش پیشنهادی هموروئیدوپلاستی لیزری باشد، باید مشخص شود مشکل بیمار بافت داخلی است یا خارجی؛ چون هموروئیدوپلاستی بیشتر برای کوچک‌کردن بافت داخلی به کار می‌رود. از طرف دیگر، برجستگی بیرونی ممکن است زائدهٔ پوستی یا عارضه‌ای غیر از بواسیر باشد و با لیزر هموروئید درمان نشود.
در بواسیر خارجیِ لخته‌شده هم یک نسخه درمانی برای همه وجود ندارد. پزشک شدت درد، زمان شروع علائم و وضعیت توده را بررسی می‌کند و بعد دربارهٔ مراقبت، پیگیری یا مداخله تصمیم می‌گیرد. بنابراین بهتر است بیمار بر اساس توضیحات کلی یا تبلیغاتی دربارهٔ لیزر، خودش روش درمان را انتخاب نکند.
پیش از انتخاب لیزر چه بررسی‌هایی انجام می‌شود؟
پزشک ابتدا دربارهٔ علائم سؤال می‌کند: درد یا خون‌ریزی از چه زمانی شروع شده؟ آیا توده ناگهان ظاهر شده؟ یبوست یا اسهال وجود دارد؟ بیمار قبلاً چه درمان‌هایی را امتحان کرده و چه داروهایی مصرف می‌کند؟ بعد از گرفتن شرح‌حال، ناحیه را معاینه می‌کند و در صورت نیاز، کانال مقعد را نیز بررسی می‌کند.
خون‌ریزی را نباید بدون بررسی به بواسیر نسبت داد. اگر خون‌ریزی تکرار می‌شود یا ادامه دارد، پزشک باید علتش را مشخص کند؛ در بعضی شرایط، بررسی‌های بیشتری لازم است.
برای آشنایی با علائم و روش‌های کلی درمان، می‌توانید مطلب بیتوته دربارهٔ علائم و روش‌های درمان بواسیر خارجی را هم بخوانید.
آیا همهٔ بیماران به لیزر نیاز دارند؟
خیر. اگر علائم خفیف باشند، پزشک ممکن است در ابتدا روی کم‌کردن یبوست و فشار هنگام دفع تمرکز کند. افزایش تدریجی فیبر غذایی، نوشیدن مایعات کافی، پرهیز از زورزدن و کوتاه‌کردن زمان نشستن در توالت از راهکارهایی هستند که می‌توانند کمک کنند.
اگر علائم بهتر شوند، ممکن است درمان دیگری لازم نباشد اما اگر درد یا خون‌ریزی ادامه پیدا کند، باید دوباره علت بررسی شود. حتی وقتی مداخله لازم است، لیزر تنها انتخاب نیست؛ بسته به تشخیص، پزشک ممکن است روش دیگری را مناسب‌تر بداند.
به همین دلیل، عبارت‌هایی مثل «بدون درد»، «مناسب برای همه» یا «درمان قطعی» را نباید جای ارزیابی پزشک گذاشت. تجربهٔ درد، زمان بهبود و احتمال عود می‌تواند از بیماری به بیماری دیگر متفاوت باشد.
از پزشک دربارهٔ چه چیزهایی سؤال کنیم؟
اگر پزشک لیزر را برای بواسیر خارجی پیشنهاد کرد، پیش از تصمیم‌گیری چند سؤال ساده بپرسید:
- تشخیص دقیق چیست؟ آیا مشکل واقعا بواسیر خارجی است؟
- لیزر قرار است بافت را کوچک کند یا آن را بردارد؟
- چرا این روش برای شرایط من مناسب دانسته شده است؟
- گزینه‌های دیگر چیست و چه محدودیت‌هایی دارند؟
- بعد از درمان چه مراقبت‌هایی لازم است؟
- چه علائمی نیاز به پیگیری دوباره دارند؟
پاسخ روشن به این سؤال‌ها کمک می‌کند بدانید چه درمانی قرار است انجام شود و چرا برای شما انتخاب شده است. اگر هنوز دربارهٔ تشخیص یا روش پیشنهادی اطمینان ندارید، گرفتن نظر پزشک دیگر هم می‌تواند مفید باشد.
چه علائمی نیاز به پیگیری دارند؟
اگر خون‌ریزی ادامه دارد یا تکرار می‌شود، درد شدید است، توده به‌سرعت بزرگ شده یا علائم با مراقبت اولیه بهتر نمی‌شوند، برای معاینه اقدام کنید. خون‌ریزی زیاد، ضعف یا سرگیجه هم نیاز به پیگیری فوری دارد. علت این علائم همیشه بواسیر نیست و تشخیص درست پیش از درمان اهمیت دارد.
جمع‌بندی
پزشک ممکن است پس از معاینه، لیزر را برای بعضی بیماران مبتلا به بواسیر خارجی مطرح کند؛ به‌ویژه وقتی علائم آزاردهنده‌اند و درمان‌های ساده‌تر کمک کافی نکرده‌اند. اما باید معلوم باشد منظور از لیزر دقیقاً چیست. لیزر هموروئیدوپلاستی بیشتر برای بواسیر داخلی مطرح است و با برداشتن بافت خارجی تفاوت دارد. برای بعضی بواسیرهای خارجی علامت‌دار، برداشت جراحی هم از گزینه‌هایی است که می توان از آن استفاده کرد. در نهایت، برای انتخاب بهترین روش درمان بواسیر خارجی می توانید با دکتر سعید نجاری ، فوق تخصص جراحی کولورکتال مشورت کنید.
