پیرچشمی و انتخاب عینک مناسب؛ از اصلاح دید نزدیک تا عدسی تدریجی

مجموعه: بیماری ها و راه درمان

پیرچشمی یکی از تغییرات طبیعی بینایی است که با افزایش سن ایجاد می شود و معمولاً از حدود ۴۰ سالگی به بعد توانایی چشم را برای تمرکز روی اشیای نزدیک، کاهش می دهد. فردی که پیش از این مسئله بدون مشکل کتاب می خوانده یا با تلفن همراه کار می کرده است، ممکن است به تدریج متوجه تاری نوشته های نزدیک، نیاز به دور نگه داشتن کتاب یا گوشی و خستگی چشم هنگام مطالعه شود. این تغییر لزوماً به معنای بیماری چشم نیست، بلکه بیشتر نتیجه کاهش تدریجی انعطاف پذیری عدسی طبیعی چشم است.

برای اصلاح این مشکل، گزینه های مختلفی از جمله عینک پیرچشمی ساده، عینک های دوکانونی و عدسی های چندکانونی در دست است. در میان این گزینه ها، عدسی پروگرسیو یا عینک تدریجی به دلیل فراهم کردن دید دور، میانی و نزدیک در یک عینک، انتخاب کاربردی برای بسیاری از افراد به شمار می رود. در این نوشته تلاش می کنیم بعد از توضیح درمورد پیرچشمی، درمورد عینک با عدسی تدریجی توضیحات جامعی ارائه دهیم.

پیرچشمی چیست و چرا دید نزدیک تغییر می کند؟

پیرچشمی یا Presbyopia به کاهش تدریجی توانایی چشم برای تمرکز کردن روی اشیاء نزدیک گفته می شود. در حالت طبیعی عدسی داخل چشم انعطاف پذیر است و هنگام نگاه کردن به فاصله نزدیک، با تغییر شکل خود قدرت انکساری چشم را افزایش می دهد تا تصویر واضحی روی شبکیه تشکیل شود. با افزایش سن، انعطاف پذیری این عدسی کمتر می شود و در نتیجه تغییر شکل آن برای فوکوس نزدیک دشوارتر می شود.

پیرچشمی معمولاً در حوالی ۴۰ سالگی شروع به آشکار شدن می کند و تقریباً همه افراد در طول زندگی درجاتی از آن را تجربه می کنند. البته زمان شروع و شدت علائم برای افراد مختلف یکسان نیست. نخستین نشانه ممکن است دشوار شدن خواندن نوشته های ریز باشد؛ اما فرد به مرور ممکن است برای دیدن واضح تر، کتاب یا تلفن همراه را از چشم خود دورتر نگه دارد. تاری دید نزدیک، خستگی چشم، سردرد و احساس فشار یا ناراحتی هنگام مطالعه نیز از علائم آن محسوب می شوند.

چه زمانی به اصلاح دید نزدیک نیاز داریم؟

نیاز به اصلاح دید نزدیک زمانی بیشتر احساس می شود که کاهش توانایی تمرکز چشم، فعالیت های روزمره را تحت تأثیر قرار دهد. اگر فرد برای خواندن مجبور باشد متن را بیش از حد از چشم دور کند، نور بیشتری برای مطالعه نیاز داشته باشد یا بعد از مدت کوتاهی مطالعه با خستگی و سردرد مواجه شود، بهتر است برای بررسی بینایی اقدام کند.

افرادی که ساعات زیادی با تلفن همراه، کتاب، اسناد یا کامپیوتر کار می کنند، ممکن است زودتر متوجه تغییرات دید نزدیک شوند. در این شرایط استفاده از عینک مناسب دید واضح تری ایجاد می کند و انجام فعالیت های نزدیک را آسان تر می سازد.

راهکارهای اصلاح پیرچشمی

یکی از ساده ترین راهکارها استفاده از عینک پیرچشمی یا عینک مطالعه است. این نوع عینک برای افرادی مناسب است که عمدتاً مشکلشان در فعالیت های نزدیک مانند مطالعه و کار با نوشته های ریز بروز پیدا می کند و برای دید دور به اصلاح دیگری نیاز ندارند. مزیت اصلی این راهکار، سادگی و مناسب بودن آن برای استفاده مشخص در فاصله نزدیک است؛ اما اگر فرد هم زمان به اصلاح دید دور نیز نیاز داشته باشد، استفاده از عینک های جداگانه ممکن است چندان کاربردی نباشد.

گزینه دیگر، عینک های دوکانونی یا Bifocal است. در این نوع عدسی بخش های مشخصی برای دید دور و نزدیک وجود دارد. با این حال مرز قابل مشاهده بین قسمت های مختلف عدسی ممکن است برای برخی افراد خوشایند نباشد و هنگام جا به جایی نگاه بین مناطق مختلف، تغییر ناگهانی تصویر یا اصطلاحاً Image Jump ایجاد شود.

عدسی های سه کانونی یا Trifocal نیز می توانند علاوه بر دید دور و نزدیک، یک محدوده میانی ایجاد کنند. این ویژگی برای فعالیت هایی مانند کار با صفحه کامپیوتر مفید است؛ اما این عدسی ها نیز دارای مرزهای مشخص بین نواحی مختلف هستند.

در مقابل، عدسی تدریجی یا عدسی چندکانونی مدرن، قدرت عدسی را به صورت تدریجی از قسمت بالایی به سمت قسمت پایینی تغییر می دهد. بنابراین یک عینک قابلیت این را دارد که برای دید دور، فاصله میانی و دید نزدیک مورد استفاده قرار گیرد؛ بدون اینکه خط قابل مشاهده ای روی عدسی وجود داشته باشد.

عدسی تدریجی چگونه دید دور، میانی و نزدیک را پوشش می دهد؟

عینک تدریجی یکی از مهم ترین راهکارهای امروزی برای اصلاح هم زمان چند فاصله دید است. در این نوع عدسی، برخلاف عدسی های دوکانونی و سه کانونی، مرز مشخصی بین نواحی مختلف وجود ندارد. قدرت اپتیکی عدسی به تدریج در یک مسیر مشخص تغییر می کند تا کاربر بتواند با تغییر جهت نگاه، فاصله های مختلف را واضح تر ببیند.

قسمت بالایی عدسی معمولاً برای دید دور طراحی می شود؛ بنابراین فرد می تواند برای فعالیت هایی مانند راه رفتن، تماشای محیط یا رانندگی از این ناحیه استفاده کند. در قسمت میانی، قدرت عدسی برای فاصله های متوسط تغییر می کند و این ناحیه برای فعالیت هایی مانند مشاهده صفحه کامپیوتر یا تماشای تلویزیون کاربرد دارد. قسمت پایینی نیز برای دید نزدیک و فعالیت هایی مانند مطالعه، مشاهده تلفن همراه یا خواندن نوشته های کوچک طراحی می شود.

انتخاب فریم و عدسی مناسب براساس عدسی و نسخه

انتخاب فریم برای عینک تدریجی با انتخاب یک فریم معمولی تفاوت هایی دارد. از آنجا که عدسی پروگرسیو باید چند ناحیه دید را در فضای مشخصی از عدسی جای دهد، اندازه و شکل فریم بر عملکرد آن تأثیر می گذارد. به همین دلیل فریم عینک طبی باید به گونه ای انتخاب شود که فضای کافی برای قرارگیری نواحی دید دور، میانی و نزدیک داشته باشد.

ارتفاع فریم نیز اهمیت دارد. اگر فریم بیش از حد کوچک باشد، فضای در اختیار برای طراحی مسیر تغییر قدرت عدسی محدود می شود و ممکن است نواحی دید کوچک تر شوند .عدسی های پروگرسیو با راهرو یا Corridor کوتاه برای فریم های کوچک قابل استفاده اند؛ اما کوچک تر شدن نواحی دید ممکن است بر تجربه بینایی اثر بگذارد.

در انتخاب فریم باید به نحوه قرارگیری آن روی صورت نیز توجه شود. فریم نباید مرتب روی بینی سر بخورد یا زاویه آن تغییر کند؛ زیرا محل قرارگیری نواحی مختلف عدسی باید با موقعیت طبیعی چشم هماهنگ باشد. اندازه گیری های دقیق مربوط به چشم و فریم یکی از مراحل مهم ساخت عدسی های پروگرسیو است و به همین دلیل بهتر است این فرآیند توسط متخصص انجام شود.

انتخاب نوع عدسی عینک نیز باید براساس نسخه و سبک زندگی انجام شود. برای فردی که استفاده اصلی او مطالعه است، یک عینک پیرچشمی ساده ممکن است کافی باشد؛ اما فردی که در طول روز رانندگی می کند، با کامپیوتر کار می کند و مرتب بین فاصله های مختلف جا به جا می شود، ممکن است از عدسی چندکانونی یا پروگرسیو بهره بیشتری ببرد.

همچنین همه عدسی های پروگرسیو یکسان نیستند. برخی مدل ها طراحی استاندارد دارند و برخی مدل های پیشرفته تر با توجه به اندازه گیری های فردی، نوع فریم، شرایط استفاده و نیازهای بینایی شخصی سازی می شوند. مدل های پیشرفته تر میدان دید کاربردی تری ایجاد می کنند و سازگاری با عدسی را برای بعضی کاربران آسان تر می سازند؛ هرچند انتخاب مدل مناسب باید با توجه به نیاز واقعی و بودجه انجام شود.

برای افرادی که ساعت های طولانی با کامپیوتر کار می کنند نیز طراحی های مخصوص کار با کامپیوتر یا Near Variable Focus می تواند مطرح باشد. این نوع عدسی ها برای نیازهای فاصله نزدیک و میانی طراحی شده اند و با پروگرسیوهای عمومی که برای پوشش طیف وسیعی از فاصله ها استفاده می شوند، یکسان نیستند.

جمع بندی

پیرچشمی بخشی طبیعی از روند افزایش سن است که در نتیجه کاهش انعطاف پذیری عدسی طبیعی چشم، توانایی تمرکز روی اشیای نزدیک را کاهش می دهد. این تغییر معمولاً از حدود ۴۰ سالگی آشکار می شود و با تاری دید نزدیک، خستگی چشم و دشواری در مطالعه همراه خواهد بود.

برای اصلاح پیرچشمی می توان از عینک پیرچشمی، عینک های دوکانونی و سه کانونی یا عدسی های چندکانونی استفاده کرد. در میان این گزینه ها، عینک تدریجی به دلیل ترکیب اصلاح دید دور، میانی و نزدیک در یک عدسی، راهکاری کاربردی برای افرادی است که در طول روز با فاصله های مختلف سروکار دارند.

با این حال موفقیت در استفاده از عدسی پروگرسیو تنها به کیفیت خود عدسی وابسته نیست. معاینه دقیق چشم، تعیین نسخه مناسب، انتخاب فریم سازگار با طراحی عدسی و اندازه گیری صحیح محل قرارگیری چشم ها همگی اهمیت دارند. در نتیجه بهترین انتخاب برای هر فرد باید براساس نسخه بینایی، سبک زندگی و نیازهای واقعی او انجام شود تا عینک طبی علاوه بر اصلاح دید، راحتی و کیفیت بینایی مناسبی را در فعالیت های روزمره فراهم کند.

شما نیز می توانید برای بهره مندی از انواع عدسی براساس نسخه ای که در اختیار دارید وارد سایت وحدت اپتیک شوید. در این فروشگاه باکیفیت ترین عدسی ها از برند های معتبر در دسترس اند و می توانید با خیالی آسوده از اصالت و گارانتی آن ها خرید خود را نهایی نمایید.