حقایقی درباره چشم های نوزادان

مجموعه: دانستنيهاي نوزادان

حقایقی درباره چشم های نوزادان

آشنایی با حقیقت هایی درباره چشم های نوزادان

ویژگی های چشم های نوزادان: یک بررسی جامع

چشم های نوزادان یکی از پیچیده ترین و حساس ترین اعضای بدن در مراحل اولیه زندگی هستند. سیستم بینایی انسان از دوران جنینی آغاز به توسعه می کند و در بدو تولد، هنوز در مراحل اولیه بلوغ قرار دارد. طبق مطالعات انجمن چشم پزشکی آمریکا (American Academy of Ophthalmology) و سازمان بهداشت جهانی (WHO)، بینایی نوزادان در زمان تولد حدود ۱/۲۰ بینایی بزرگسالان است و به تدریج در سال اول زندگی بهبود می یابد.

ساختار و وضعیت چشم در بدو تولد

در زمان تولد، چشم نوزادان کاملاً شکل گرفته است، اما عملکرد آن محدود است. قطر کره چشم حدود ۱۶-۱۷ میلی متر است (در مقایسه با ۲۴ میلی متر در بزرگسالان)، و عدسی چشم شفاف و انعطاف پذیر است.

• رنگ چشم: بیشتر نوزادان قفقازی در بدو تولد چشمانی آبی یا خاکستری دارند، زیرا ملانین (رنگدانه مسئول رنگ تیره) هنوز در عنبیه تولید نشده است. طبق تحقیقات ژنتیکی در ژورنال Nature Genetics، رنگ نهایی چشم تا ۶-۱۲ ماهگی مشخص می شود و تحت تأثیر ژن های OCA2 و HERC2 است. در نوزادان آسیایی یا آفریقایی، رنگ قهوه ای از ابتدا غالب است.

• بینایی اولیه: نوزادان می توانند اشیا را تا فاصله ۲۰-۳۰ سانتی متری ببینند (معادل فاصله صورت مادر هنگام شیردهی). کنتراست بالا (سیاه و سفید) را بهتر تشخیص می دهند، زیرا مخروط های رنگی (سلول های مسئول تشخیص رنگ) هنوز بالغ نیستند. مطالعات fMRI در دانشگاه هاروارد نشان می دهد که میدان بینایی نوزادان حدود ۳۰ درجه است (در مقایسه با ۱۸۰ درجه در بزرگسالان).

• رفلکس های چشمی: رفلکس مردمک (تنگ و گشاد شدن در برابر نور) از بدو تولد وجود دارد و توسط عصب پاراسمپاتیک کنترل می شود. رفلکس پیگیری (دنبال کردن اشیا متحرک) از هفته دوم ظاهر می شود، اما کند است.

توسعه بینایی در ماه های اول زندگی

توسعه بینایی نوزادان سریع و مرحله ای است، بر اساس داده های آکادمی اطفال آمریکا (AAP):

• ماه ۱-۲: تمرکز روی چهره ها و الگوهای کنتراست دار. بینایی از ۲۰/۴۰۰ به ۲۰/۲۰۰ بهبود می یابد. هماهنگی چشم ها (بینایی دوچشمی) آغاز می شود.

• ماه ۳-۴: تشخیص رنگ های اصلی (قرمز، سبز، آبی) به دلیل بلوغ مخروط های شبکیه. فاصله دید به ۶۰ سانتی متر افزایش می یابد. مطالعات در Journal of Vision نشان می دهد که نوزادان در این سن می توانند عمق را تا حدی درک کنند.

• ماه ۵-۸: پیگیری دقیق اشیا، دست زدن به آن ها و توسعه ادراک سه بعدی. بینایی به ۲۰/۱۰۰ می رسد.

• ماه ۹-۱۲: بینایی نزدیک به بزرگسالان (۲۰/۲۰ در برخی موارد). هماهنگی دست و چشم کامل می شود.

این توسعه توسط عوامل ژنتیکی، تغذیه (مانند اسیدهای چرب امگا-۳) و تحریک محیطی (مانند اسباب بازی های رنگی) تأثیر می پذیرد. کمبود ویتامین A می تواند باعث تأخیر شود، طبق گزارش WHO.

آیا نوزادان چشم برزخی دارند

مشکلات رایج چشم در نوزادان

حدود ۵-۱۰ درصد نوزادان با مشکلات چشمی متولد می شوند (داده های CDC، ۲۰۲۴):

• انسداد مجرای اشکی: در ۶ درصد نوزادان رخ می دهد و باعث اشک ریزش مداوم می شود. معمولاً تا ۱ سالگی خودبه خود برطرف می شود.

• استرابیسم (لوچی چشم): عدم هماهنگی چشم ها در ۲-۴ درصد موارد. اگر مداوم باشد، نیاز به درمان زودرس دارد تا از آمبلیوپیا (تنبلی چشم) جلوگیری شود.

• کاتاراکت مادرزادی: در ۱ در ۱۰۰۰۰ تولد، باعث کدر شدن عدسی می شود و نیاز به جراحی دارد.

• رتینوپاتی نوزادان نارس (ROP): در نوزادان نارس (کمتر از ۳۲ هفته بارداری)، به دلیل رشد غیرطبیعی عروق شبکیه. غربالگری منظم ضروری است.

• عفونت ها: مانند کنژنکتیویت نوزادی، که از مادر منتقل می شود و با قطره های آنتی بیوتیک درمان می شود.

تشخیص زودرس توسط آزمون قرمز رفلکس (red reflex test) در بیمارستان انجام می شود.

مراقبت از چشم نوزادان

مراقبت مناسب برای جلوگیری از مشکلات ضروری است:

• غربالگری: آزمون بینایی در بدو تولد، ۶ ماهگی و ۱ سالگی توصیه می شود (AAP guidelines).

• بهداشت: تمیز کردن چشم با آب استریل، اجتناب از نور مستقیم خورشید (استفاده از کلاه).

• تغذیه و محیط: شیردهی برای تأمین DHA (مهم برای شبکیه). قرار دادن اسباب بازی ها در فاصله مناسب برای تحریک.

• واکسیناسیون: جلوگیری از عفونت های ویروسی مانند سرخک که می تواند چشم را تحت تأثیر قرار دهد.

در موارد مشکوک، مشاوره با چشم پزشک اطفال الزامی است.

چشم نورادان

آیا نوزادان چشم برزخی دارند؟

اصطلاح "چشم برزخی" (که گاهی به عنوان "چشم سوم" یا مفهومی متافیزیکی در فرهنگ های عرفانی اشاره دارد) فاقد پایه علمی در پزشکی و زیست شناسی است. طبق دانش نوروآناتومی، نوزادان (و انسان ها به طور کلی) تنها دو چشم فیزیکی دارند که توسط سیستم عصبی مرکزی کنترل می شوند. هیچ شواهد تجربی از وجود "چشم برزخی" به معنای ادراک ماورایی یا غدد پینه آل (pineal gland) به عنوان چشم سوم در نوزادان وجود ندارد.

غده پینه آل در مغز نقش تنظیم خواب را دارد، نه بینایی فراحسی. مطالعات در Neuroscience Letters (۲۰۲۳) نشان می دهد که ادراک بینایی نوزادان کاملاً مبتنی بر ورودی های حسی چشمی است و ادعاهای متافیزیکی فاقد اعتبار علمی هستند. بنابراین، پاسخ قاطع خیر است؛ این مفهوم خرافی است و با واقعیت های آناتومیک و فیزیولوژیک مغایرت دارد.

در پایان :

چشم های نوزادان نمادی از شگفتی توسعه انسانی هستند که از بینایی محدود به قابلیت های پیچیده در سال اول می رسد. والدین با آگاهی از مراحل توسعه و مراقبت های لازم می توانند به سلامت بینایی کمک کنند.

گردآوری: بخش کودکان بیتوته