دوش آب سرد و روزهای بیماری؛ پژوهش دانشگاه بازل چه نشان داد؟
- مجموعه: اخبار پزشکی
- تاریخ انتشار : پنجشنبه, ۱۴ آبان ۱۴۰۵ ۲۳:۰۶
به گزارش زومیت به نقل از ساینس‌آلرت، لنا گلازر، روان‌شناس دانشگاه بازل سوئیس، در بخشی از پژوهش دکتری خود داده‌های سه کارآزمایی تصادفی کنترل‌شده را بررسی کرد. او می‌خواست بداند میان دوش آب سرد و گزارش افراد از سلامت جسمی و روانی چه ارتباطی وجود دارد. این سه کارآزمایی در مجموع ۷۱۹ شرکت‌کننده داشتند.
دو شاخص جداگانه برای بیماری و غیبت
در تحلیل ترکیبی، کسانی که مرتب با آب سرد دوش می‌گرفتند، در مقایسه با کسانی که بیشتر دوش گرم می‌گرفتند، ۲۶ درصد روزهای کمتری را با احساس بیماری گزارش کردند. روزهای غیبت از محل کار به‌دلیل بیماری در گروه دوش سرد ۳۱ درصد کمتر بود. پرسش‌نامه‌ها بهبود اندکی در سلامت روان نشان دادند. نشانه‌ای از بهبود سلامت جسمانی هم دیده شد، اما اختلاف از نظر آماری معنادار نبود.
بسیاری از افراد در دو هفته اول برنامه دوش سرد را کنار گذاشتند. پس از این دوره میزان انصراف کاهش یافت. این الگو با عادت‌کردن تدریجی سازگار است، هرچند روشن نمی‌کند چرا هر شرکت‌کننده به برنامه ادامه داد یا از آن خارج شد.
کارآزمایی سال ۲۰۱۶ کاهش ۲۹ درصدی غیبت به‌دلیل بیماری را گزارش کرده بود، در حالی که شمار روزهایی که افراد احساس بیماری می‌کردند تغییر نکرد. تحلیل تازه در هر دو شاخص کاهش گزارش کرده است. تفاوت میان این دو شاخص اهمیت دارد، چون احساس ناخوشی همیشه به غیبت از کار منجر نمی‌شود.
محدودیت داده‌ها و فرضیه پاسخ ایمنی
اطلاعات روزهای بیماری و وضعیت سلامت از گزارش خود افراد به دست آمد. پژوهشگران همچنین در تحلیل نهایی افراد را بر اساس پایبندی واقعی به دوش سرد گروه‌بندی کردند. این شیوه می‌تواند تفاوت‌های دیگری را وارد مقایسه کند و نتیجه برای اثبات اینکه دوش سرد مستقیماً از ابتلا به بیماری جلوگیری می‌کند کافی نیست.
در پژوهش تازه سازوکار زیستی اندازه‌گیری نشد. مطالعه‌ای در ۲۰۲۴ پس از دوش سرد افزایش بعضی نشانگرهای پاسخ ایمنی را گزارش کرد و در پژوهش‌های غوطه‌وری در آب سرد هم یافته‌هایی از این جنس دیده شده است. تغییر یک نشانگر به‌تنهایی میزان مقاومت بدن در برابر بیماری را نشان نمی‌دهد. اگر کارآزمایی‌های بزرگ‌تر و دقیق‌تر ارتباط مشاهده‌شده را تأیید کنند، دوش آب سرد می‌تواند به‌عنوان روشی کم‌هزینه برای بررسی بیشتر مطرح شود.
چه کسانی باید بیشتر احتیاط کنند؟
تماس ناگهانی با آب بسیار سرد می‌تواند ضربان قلب و فشار خون را بالا ببرد. این وضعیت برای مبتلایان به بیماری قلبی، فشار خون کنترل‌نشده یا اختلال گردش خون ممکن است خطرناک باشد. گلازر پیشنهاد می‌کند کسانی که می‌خواهند دوش سرد را امتحان کنند دما را تدریجی پایین بیاورند و به واکنش بدن توجه کنند. لازم نیست دمای آب هر روز یکسان باشد. اگر سرگیجه، تنگی نفس یا تپش قلب ایجاد شد، باید تماس با آب سرد را متوقف کرد.
مقاله برای مجله Journal of Health Psychology ارسال شده و هنوز داوری علمی نشده است.
تفاوت میان کاهش نسبی در این دو شاخص و تغییر احتمال ابتلا را باید در خواندن نتیجه در نظر گرفت. درصدهای اعلام‌شده مقایسه دو گروه‌اند و نمی‌گویند که هر شرکت‌کننده دقیقاً چند روز کمتر بیمار شده است. همچنین تحلیل بر گزارش احساس بیماری تکیه دارد و آن را با تأیید آزمایشگاهی عفونت یکی نمی‌داند.
بخش دیگری از مسئله، عملی‌بودن برنامه است. اگر کسانی که دوش سرد برایشان قابل تحمل نیست در هفته‌های اول از مطالعه خارج شوند، گروهی که برنامه را ادامه می‌دهد لزوماً نماینده همه افرادی نیست که آن را شروع کرده‌اند. پایین آمدن نرخ انصراف بعد از هفته دوم نشان می‌دهد ادامه کار برای بخشی از افراد آسان‌تر شده، اما درباره کسانی که زود کنار کشیده‌اند اطلاعات متفاوتی داریم.
بهبود جزئی وضعیت روان در پرسش‌نامه‌ها هم یک یافته جداگانه است. داده‌ها برای تعمیم آن به درمان اختلالات روانی یا برای نتیجه‌گیری درباره بهبود قطعی توان جسمانی کافی نیست. در نتیجه، پژوهشگران میان گزارش فرد از حال خود، غیبت از کار و تغییر نشانگرهای زیستی تفاوت می‌گذارند. این شاخص‌ها برای آزمودن فرضیه در مطالعات آینده به کار می‌آیند.
