انجمن دیابت ایران از شیوع ۱۴ درصدی دیابت در بزرگسالان خبر داد
- مجموعه: اخبار پزشکی
- تاریخ انتشار : پنجشنبه, ۱۴ آبان ۱۴۰۵ ۲۳:۰۸
به گزارش شرق، امیرکامران نیکوسخن، مدیرعامل انجمن دیابت ایران و رئیس هیئت‌مدیره شبکه ملی پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر، گفت حدود ۱۴ درصد بزرگسالان ایران دیابت دارند و ۲۰ درصد دیگر در محدوده پیش‌دیابت قرار گرفته‌اند. او روند ابتلا را در ایران و جهان رو به افزایش توصیف کرد و گفت تأخیر در شناسایی افراد می‌تواند شمار موارد جدید را بیشتر کند.
از بی‌اطلاعی تا تشخیص پس از بروز عارضه
نیکوسخن به آمار فدراسیون بین‌المللی دیابت استناد کرد که از ابتلای یک نفر از هر ۹ بزرگسال در جهان حکایت دارد. به گفته او، حدود چهار نفر از هر ۱۰ مبتلا نمی‌دانند دیابت دارند. نوع دوم بیماری می‌تواند مدتی بدون نشانه مشخص پیش برود و انتظار برای ظاهر شدن علائم، تشخیص را به زمانی موکول کند که آسیب ایجاد شده است.
او افزود طبق گزارش‌هایی که به آن‌ها استناد می‌کند، حدود نیمی از مبتلایان هنگام تشخیص دست‌کم یک عارضه دارند. آسیب چشم، بیماری قلبی و عروقی، اختلال کار کلیه و نوروپاتی یا آسیب عصبی از نمونه‌ها هستند. فدراسیون بین‌المللی دیابت دو سال پیاپی بر اقدام فوری تأکید کرده است. به گفته نیکوسخن، شناسایی زودتر به نظام سلامت فرصت می‌دهد پیش از بروز یا پیشرفت آسیب، مراقبت لازم را آغاز کند.
چه عواملی بررسی قند خون را مهم‌تر می‌کند؟
مدیرعامل انجمن دیابت گفت از ۳۵ سالگی به بعد بررسی وضعیت قند خون توصیه می‌شود، حتی اگر فرد عامل خطر دیگری نشناسد. اضافه‌وزن و چاقی نیز در ارزیابی مهم‌اند. او شاخص توده بدنی بالاتر از ۲۳ را در جمعیت ایرانی، به‌خصوص در کنار عوامل دیگر، قابل توجه دانست. کم‌تحرکی، فشار خون بالا، اختلال چربی خون و سابقه خانوادگی هم از عوامل مورد اشاره او بودند. وجود چند عامل در کنار هم اهمیت مراجعه به پزشک و آزمایش را بیشتر می‌کند.
فدراسیون ابزار اینترنتی «تست تو پریونت» را برای ارزیابی اولیه عرضه کرده است. این ابزار هشت پرسش دارد و از جمله درباره فعالیت بدنی روزانه، مصرف میوه و سبزی تازه، شاخص توده بدنی و مصرف داروهای فشار خون می‌پرسد. نتیجه نشان می‌دهد چه کسانی نیاز بیشتری به پیگیری دارند. تشخیص دیابت با آزمایش و ارزیابی پزشک انجام می‌شود. آزمون به چند زبان در دسترس است و به گفته نیکوسخن، فراهم کردن نسخه فارسی آن در دست پیگیری است.
پیش‌دیابت و هزینه تشخیص دیرهنگام
پیش‌دیابت یعنی قند خون از محدوده طبیعی بالاتر رفته و هنوز به آستانه تشخیص دیابت نرسیده است. به گفته نیکوسخن، این مرحله زمان مناسبی برای مداخله است، زیرا بی‌توجهی به آن احتمال پیشرفت به دیابت نوع دوم را بالا می‌برد. او بر پیگیری منظم قند خون، تغذیه سالم، فعالیت بدنی متناسب، رعایت نظر پزشک و دریافت درمان در صورت نیاز تأکید کرد.
طبق برآوردهای بین‌المللی مورد اشاره او، دیابت و پیامدهایش حدود ۱۰ درصد کل هزینه سلامت جهان را به خود اختصاص می‌دهد. بیماری قلبی، سکته مغزی، نارسایی کلیه، افت بینایی و آسیب عصبی هزینه درمان و مراقبت را برای خانواده‌ها و نظام سلامت افزایش می‌دهند. نیکوسخن گفت غربالگری هدفمند و رسیدگی به پیش‌دیابت می‌تواند بخشی از موارد جدید و هزینه‌های آینده را کاهش دهد. او در پایان خواستار شناسایی افراد در معرض خطر و پیگیری منظم بیماران دیابتی و پیش‌دیابتی شد و بر بررسی عوارض احتمالی در دوره مراقبت تأکید کرد.
غربالگری چه اطلاعاتی به پزشک می‌دهد؟
در این توصیه‌ها، شناسایی عوامل خطر و بررسی قند خون دو مرحله مکمل‌اند. فرد ممکن است با توجه به سن یا سابقه خانوادگی نیاز به بررسی داشته باشد، در حالی که هنوز احساس ناخوشی نمی‌کند. نتیجه آزمایش به پزشک کمک می‌کند تعیین کند آیا قند خون در محدوده طبیعی است، نیاز به پیگیری دارد یا برای تشخیص بررسی بیشتری لازم است. پاسخ به پرسش‌های اینترنتی فقط می‌تواند نشان دهد چه کسی بهتر است این مرحله را زودتر انجام دهد.
یکی از پیام‌های گفته‌های نیکوسخن این است که نبود علائم نباید به تعویق بررسی منجر شود. اگر اختلال قند خون به تدریج پیش برود، ممکن است نخستین مراجعه فرد با مشکل بینایی، عارضه قلبی یا کلیوی یا نشانه‌ای از آسیب عصبی هم‌زمان شود. آمار افراد بی‌اطلاع از ابتلا و آمار عوارض هنگام تشخیص هر دو به همین فاصله میان شروع بیماری و آگاهی از آن مربوط‌اند، اما دو شاخص متفاوت هستند.
سن به‌تنهایی یکی از دلایل مطرح‌شده برای بررسی است. در مقابل، درباره شاخص توده بدنی نیکوسخن بر ارزیابی مجموعه عوامل تأکید کرد. عدد ۲۳ در گفته او به اهمیت ارزیابی خطر متابولیک در جمعیت ایرانی مربوط است و به‌خودی‌خود نتیجه آزمایش قند خون را تعیین نمی‌کند. وقتی کم‌تحرکی، سابقه خانوادگی، فشار خون بالا یا اختلال چربی خون نیز وجود دارد، ضرورت گفت‌وگو با پزشک بیشتر می‌شود.
آزمون هشت‌سؤالی فدراسیون بخشی از برنامه افزایش آگاهی عمومی است. سؤال‌ها به فرد کمک می‌کنند اطلاعاتی درباره فعالیت بدنی، تغذیه، وزن و مصرف برخی داروها را یک‌جا مرور کند. نتیجه به شکل سطح خطر ارائه می‌شود و به کاربر نشان می‌دهد آیا بهتر است بررسی بیشتری انجام دهد. فراهم شدن نسخه فارسی می‌تواند استفاده از این مرحله اولیه را برای کسانی که با زبان‌های فعلی آزمون راحت نیستند آسان‌تر کند.
چرا پیگیری پس از تشخیص اهمیت دارد؟
اگر آزمایش‌ها پیش‌دیابت را نشان دهند، پیگیری منظم امکان مقایسه تغییرات را فراهم می‌کند. در این مرحله، هدف برنامه مراقبت این است که احتمال پیشرفت به دیابت نوع دوم کاهش یابد. نیکوسخن تأکید کرد برنامه تغذیه، فعالیت بدنی و نیاز احتمالی به درمان باید با توجه به وضعیت هر فرد تعیین شود. مراقبت در مرحله پیش‌دیابت می‌تواند حتی زمانی لازم باشد که فرد احساس بیماری نمی‌کند.
برای کسی که تشخیص دیابت گرفته نیز مراجعه منظم صرفاً به تکرار اندازه‌گیری قند محدود نمی‌شود. بررسی عوارض احتمالی به‌خصوص در چشم، کلیه، قلب و اعصاب بخشی از پیگیری است. به گفته مدیرعامل انجمن، شناسایی افراد در معرض خطر، تشویق به آزمایش و مراقبت از کسانی که تشخیص گرفته‌اند باید در یک برنامه پیوسته دیده شود.
از دید نظام سلامت، پیامدهای دیابت تنها در هزینه آزمایش یا درمان قند خون ظاهر نمی‌شود. هزینه مراقبت از نارسایی کلیه، عارضه قلبی، سکته یا افت بینایی می‌تواند مدت‌ها ادامه پیدا کند و برای خانواده نیز هزینه ایجاد کند. به همین دلیل نیکوسخن شناسایی به‌موقع را هم اقدامی برای سلامت فرد و هم راهی برای کاهش بخشی از بار آینده خدمات درمانی دانست.
